Olga Tokarczuk

Wikipedia open wikipedia design.

Olga Tokarczuk
Olga Nawoja Tokarczuk
Ilustracja
Olga Tokarczuk (2018)
Data i miejsce urodzenia 29 stycznia 1962
Sulechów
Narodowość polska
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Dziedzina sztuki literatura piękna
Ważne dzieła
Faksymile
Odznaczenia
Nobel prize medal.svg Literacka Nagroda Nobla
Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Odznaka Honorowa Złota Zasłużony dla Woj. Dolnośląskiego Odznaka Honorowa Powiatu Kłodzkiego
Nagrody
Strona internetowa

Olga Nawoja Tokarczuk[1] (ur. 29 stycznia 1962 w Sulechowie) – polska pisarka, eseistka, poetka i autorka scenariuszy.

Laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 2018[2], laureatka The Man Booker International Prize 2018 za powieść Bieguni (Flights)[3][4] oraz dwukrotna laureatka Nagrody Literackiej „Nike” za powieści: Bieguni (2008)[5] i Księgi Jakubowe (2015)[6].

Życiorys

Olga Tokarczuk i Agnieszka Holland (2017)
Olga Tokarczuk podczas Festiwalu Góry Literatury (2017)

Urodziła się w Sulechowie[7] i wychowała w Klenicy[8], skąd przeniosła się z rodzicami do Kietrza[9]. Tam ukończyła Liceum Ogólnokształcące im. Cypriana Kamila Norwida[10].

Jest absolwentką Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego[11]. W czasie studiów jako wolontariuszka opiekowała się osobami z problemami psychicznymi[9]. Zainteresowała się również pracami Carla Junga, co wywarło wpływ na jej twórczość[12][13]. Po studiach pracowała jako psychoterapeutka w poradni zdrowia psychicznego w Wałbrzychu[14].

Ma syna[9]. Mieszka we Wrocławiu i w Krajanowie[8].

Twórczość

Zadebiutowała w 1979 na łamach pisma „Na przełaj”, gdzie pod pseudonimem „Natasza Borodin” opublikowała pierwsze opowiadania[9].

Jako powieściopisarka zadebiutowała w 1993. Wydała wówczas Podróż ludzi Księgi[15]. Książka uzyskała nagrodę Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek[16]. Publikowała m.in. w „Mandragorze[17][18].

W 1995 ukazała się jej druga powieść, E.E. Książka opowiada o dojrzewaniu dziewczynki, która nagle uzyskuje zdolności parapsychiczne i równie nagle je traci[19][20]. Dużym sukcesem Tokarczuk okazała się wydana w 1996 powieść Prawiek i inne czasy[21]. Rok 1997 przyniósł zbiór opowiadań zatytułowany Szafa[22], a w 1998 pisarka opublikowała powieść pt. Dom dzienny, dom nocny[22].

W 2004 ukazały się Ostatnie historie. Książka ta składa się z trzech oddzielnych opowieści o babce, matce i wnuczce, ukazanych w niezależnych od siebie czasie i przestrzeni[15].

Jest twórczynią opowiadania Bardo. Szopka, zawierającego opis ruchomej szopki z klasztoru redemptorystów w Bardzie[23].

W pierwszej połowie października 2007 ukazała się jej powieść Bieguni. Pracowała nad nią trzy lata. Wspomina, że większość notatek robiła w czasie podróży[24]. „Ale nie jest to książka o podróży. Nie ma w niej opisów zabytków i miejsc. Nie jest to dziennik podróży ani reportaż. Chciałam raczej przyjrzeć się temu, co to znaczy podróżować, poruszać się, przemieszczać. Jaki to ma sens? Co nam to daje? Co to znaczy” – napisała we wstępie[24]. Jak mówi, „pisanie powieści jest dla mnie przeniesionym w dojrzałość opowiadaniem sobie samemu bajek. Tak jak to robią dzieci, zanim zasną. Posługują się przy tym językiem z pogranicza snu i jawy, opisują i zmyślają”[25].

Jest uważana za jedną z najwybitniejszych i najbardziej poczytnych współczesnych polskich pisarek[26][27]. Jej twórczość była tłumaczona na ponad 20 języków[28][29].

Działalność

Była współorganizatorką Festiwalu Opowiadania, podczas którego autorzy krótkich form literackich z Polski i zagranicy prezentują swoje utwory[14]. Od 2008 prowadzi zajęcia z twórczego pisarstwa na Uniwersytecie Opolskim[30], a także warsztaty prozatorskie w Studium Literacko-Artystycznym na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie[31]. Współpracowała z Partią Zielonych i była członkinią redakcji „Krytyki Politycznej[9].

Od 2015 organizuje w Nowej Rudzie i okolicach Festiwal Góry Literatury przy współudziale Karola Maliszewskiego, Stowarzyszenia Kulturalnego „Góry Babel” oraz miasta i gminy Nowa Ruda[32]. W programie festiwalu znajdują się: akcje edukacyjne, debaty, koncerty, panele, pokazy, spotkania, Noworudzkie Spotkania z Poezją, warsztaty (filmowe, kulinarne i literackie) oraz wystawy[33].

Poglądy

Jest feministką[8][12]. Wspiera działania na rzecz ochrony środowiska, praw zwierząt oraz regularnie bierze udział w paradach równości[8].

Jej działalność, poglądy oraz twórczość były wielokrotnie obiektami krytyki ze strony działaczy Prawa i Sprawiedliwości i przedstawicieli niektórych środowisk prawicowych[34][35][36][37][38].

Publikacje

Podczas prezentacji filmu Pokot (67. Berlinale, 2017)

Tłumacze

Ekranizacje

Nagrody

Olga Tokarczuk i tłumaczka Jennifer Croft z Lisą Appignanesi, przewodniczącą Międzynarodowej Nagrody Man Booker (2018)

Odznaczenia

Przypisy

  1. Stowarzyszenie Kulturalne „Góry Babel”, rejestr.io [dostęp 2019-10-10].
  2. a b The Nobel Prize in Literature 2018, nobelprize.org [dostęp 2019-10-10].
  3. a b Olga Tokarczuk z nagrodą Bookera 2018! Książka ''Bieguni'' najlepsza na świecie, „gazeta.pl”, 22 maja 2018 [dostęp 2018-05-22].
  4. Flights wins the Man Booker International Prize 2018 (ang.). themanbookerprize.com. [dostęp 2018-05-23].
  5. Nike 2008 dla Olgi Tokarczuk – ‘Bieguni’ książką roku, wyborcza.pl [dostęp 2019-10-10].
  6. Polská cena Nike 2015, iliteratura.cz [dostęp 2019-10-10] (cz.).
  7. Olga Tokarczuk. encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2019-10-10].
  8. a b c d Dorota Oczak-Stach: Literacki Nobel dla Olgi Tokarczuk. Pisarka niepokorna i zaangażowana. Czytelnicy ją uwielbiają, hejterzy grozili jej śmiercią. wroclaw.wyborcza.pl, 10 października 2019. [dostęp 2019-10-10].
  9. a b c d e Alicja Szałagan, Olga Tokarczuk – Polscy pisarze i badacze literatury przełomu XX i XXI wieku, ppibl.ibl.waw.pl [dostęp 2019-10-10].
  10. Olga Tokarczuk. Absolwentka Liceum Ogólnokształcącego w Kietrzu – matura 1980. [dostęp 2009-11-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-04-18)].
  11. Olga Tokarczuk laureatką Literackiej Nagrody Nobla. W: Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego [on-line]. psych.uw.edu.pl, 10 października 2019. [dostęp 2019-10-10].
  12. a b Claire Armitstead: Olga Tokarczuk: ‘I was very naive. I thought Poland would be able to discuss the dark areas of our history’. W: The Guardian [on-line]. theguardian.com, 20 kwietnia 2018. [dostęp 2019-10-10].
  13. Olga Tokarczuk: Świat z odwrotnej strony. W: Tygodnik Powszechny [on-line]. tygodnik.com.pl, 1996. [dostęp 2019-10-10].
  14. a b Anna Morawiecka Bieguństwo, wywiad z Olgą Tokarczuk, magazyn „Ludzka Sprawa”, 11(26)/2008, s 4–5.
  15. a b Przemysław Czapliński: Ostatnie historie, Tokarczuk, Olga. wyborcza.pl, 22 września 2004. [dostęp 2019-10-10].
  16. Iná, ako sme ju poznali doteraz, style.hnonline.sk [dostęp 2019-10-10] (słow.).
  17. O. Tokarczuk, Oddział psychogeriatryczny, „Mandragora, nr 4, Wrocław 1984, s. 105–109; Powrót na niebo, „Mandragora” nr 8, Wrocław, 1990, s. 142–145.
  18. Karol Maliszewski, Poezja wrocławska w latach 1980–2000, pierwodruk: Karol Maliszewski, Pociąg do literatury, Wrocław, 2010, s. 75–89, dolnoslaskosc.pl, 2004 [dostęp 2016-10-14].
  19. Olga Tokarczuk – životopis, Databáze knih [dostęp 2019-10-10] (cz.).
  20. Katarzyna Romik (oprac.), Olga Tokarczuk z literacką Nagrodą Nobla. To piąty w historii autor z Polski, wiadomosci.wp.pl, 10 października 2019 [dostęp 2019-10-10].
  21. Olga Tokarczuk: Pravek a iné časy, Pravda.sk, 23 stycznia 2016 [dostęp 2019-10-10] (słow.).
  22. a b Olga Tokarczuková: Sabinino přání, Vltava, 15 kwietnia 2010 [dostęp 2019-10-10] (cz.).
  23. Szopka ruchoma. W: Urząd Miasta i Gminy Bardo [on-line]. bardo.pl, 12 października 2018. [dostęp 2019-10-10].
  24. a b Spotkanie z okazji wydania nowej powieści Olgi Tokarczuk (notka PAP), Instytut Książki, 08.10.2007 [dostęp 2015-12-26].
  25. Podróż ludzi Księgi – notka wydawnicza (Wydawnictwo W.A.B.) [dostęp 2015-12-25].
  26. Olga Tokarczuk laureatką literackiego Nobla za ubiegły rok. Pisarka ósmym polskim noblistą, Warszawa i Mazowsze – najnowsze wiadomości w RDC [dostęp 2019-10-10] (pol.).
  27. Ukázka z knihy: Olga Tokarczuková – Okamžik medvěda, Brno, 26 lutego 2014 [dostęp 2019-10-10] (cz.).
  28. Nobelove ceny za literatúru získali Olga Tokarczuková a Peter Handke, Pravda.sk, 10 października 2019 [dostęp 2019-10-10] (słow.).
  29. Olga Tokarczuk z Literacką Nagrodą Nobla. Komentarz wideo, Życie Uniwersyteckie [dostęp 2019-10-10].
  30. Beata Łabutin: Olga Tokarczuk wykładowcą UO. Gazeta Wyborcza, 7 lutego 2008. [dostęp 2008-06-15].
  31. Wykładowcy. W: Wydział Polonistyki UJ. Podyplomowe Studia Literacko-Artystyczne (Szkoła Pisarzy) [on-line]. sla.polonistyka.uj.edu.pl. [dostęp 2019-10-10].
  32. Festiwal Góry Literatury.
  33. Barbara Adamska: Festiwal Góry Literatury. Urząd Gminy Nowa Ruda. [dostęp 2018-07-27].
  34. Rządzący dzisiaj cieszą się z Nobla Olgi Tokarczuk, ale wcześniej oczerniali pisarkę. „Jest słaba na umyśle”, gazetapl [dostęp 2019-10-12] (pol.).
  35. Maciej Deja (oprac.), Olga Tokarczuk z Nagrodą Nobla. Nieraz zalazła PiS-owi za skórę, wiadomosci.wp.pl, 10 października 2019 [dostęp 2019-10-12] (pol.).
  36. To dlatego aktualna władza nie trawi Tokarczuk. Wcale nie chodzi o jej twórczość, naTemat.pl [dostęp 2019-10-12] (pol.).
  37. Redakcja, Nagroda dla Olgi Tokarczuk. PiS wychodzi z sali, Gazeta Wrocławska, 10 października 2019 [dostęp 2019-10-12] (pol.).
  38. ‘Anty-Polka’, ‘Gwiazda mainstreamu’, ‘Zdrajczyni’, ‘Pluje na Polskę’. Olga Tokarczuk w mediach PiS (wybór niepełny), wyborcza.pl [dostęp 2019-10-12] (pol.).
  39. Poprzedzony wstępem Kingi Dunin.
  40. Olga Tokarczuk, „Moment niedźwiedzia”. Culture.pl. [dostęp 2012-03-12].
  41. Zgubiona dusza.
  42. Irina Adelgejm.
  43. a b c d e f g Tłumacze o twórczości Olgi Tokarczuk.
  44. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x Książki Olgi Tokarczuk na świecie
  45. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj Read Tokarczuk novels in your language!
  46. a b „Kryształowo czysty styl i uniwersalny przekaz” – tłumacze i wydawcy o Oldze Tokarczuk.
  47. Litewski przekład „Biegunów” Olgi Tokarczuk...
  48. Fiński tłumacz powieści O. Tokarczuk: Nobel dla aktywnej społecznej komentatorki.
  49. Nobel dla Tokarczuk. Niemieccy krytycy: wspaniała pisarka.
  50. Zapraszamy na spotkania z Olgą Tokarczuk w ramach Festiwalu Literackiego Prima Vista.
  51. Sobre los huesos de los muertos.
  52. Olga Tokarczuk w Japonii
  53. Polska gościem honorowym Międzynarodowych Targów Książki w New Delhi
  54. Bieguni Olgi Tokarczuk w tłumaczeniu na portugalski.
  55. a b Za artykułem w „Gazecie Wyborczej” online na Wyborcza.pl.
  56. Nagroda Nike 1999. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-20].
  57. Nagroda Nike 2002. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-20].
  58. Olga Tokarczuk laureatką nagrody literackiej Vilenica 2013, lublana.msz.gov.pl [dostęp 2019-10-10].
  59. Nagroda Nike 1997. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-20].
  60. Związek Rzemiosła Polskiego: Laureaci Nagrody Literackiej im. Władysława Reymonta w latach 1994–2009. zrp.pl. [dostęp 2014-09-11].
  61. Nagroda Nike 2008. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-20].
  62. Nagroda Nike 2010. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-20].
  63. Nagroda Literacka Nike 2015 dla Olgi Tokarczuk. onet.pl, 2015-10-04. [dostęp 2015-10-04].
  64. Znamy finalistów Nike 2015 | Artykuł | Culture.pl. [dostęp 2015-09-13].
  65. Natalia Szostak, Olga Tokarczuk odebrała w Szwecji Międzynarodową Nagrodę Literacką. Wyróżniono ją za ''Księgi Jakubowe'', wyborcza.pl, 19 stycznia 2017 [dostęp 2017-01-22].
  66. V Święto Województwa Dolnośląskiego – prezentujemy wszystkich nagrodzonych przez Sejmik oraz Marszałka Województwa Dolnośląskiego. umwd.dolnyslask.pl, 17 października 2014. [dostęp 2019-10-10].
  67. Międzynarodowa Nagroda Mostu dla Olgi Tokarczuk. W: Wydawnictwo Literackie [on-line]. wydawnictwoliterackie.pl, 6 grudnia 2015. [dostęp 2019-10-10].
  68. IV Gala Alei Gwiazd Literatury z Olgą Tokarczuk, Miejska Biblioteka Publiczna w Mińsku Mazowieckim [dostęp 2017-12-14].
  69. Prezydent Poznania i pisarka Olga Tokarczuk laureatami nagród IX Kongresu Kobiet. W: Dziennik Gazeta Prawna [on-line]. kultura.gazetaprawna.pl, 10 września 2017. [dostęp 2019-10-10].
  70. Polcul. Wyróżnienia wiosna 2018. Polcul Foundation. [dostęp 2018-04-28].
  71. Olga Tokarczuk z nagrodą Laure-Bataillon dla najlepszej książki przełożonej na język francuski za ‘Księgi Jakubowe’, wyborcza.pl [dostęp 2019-07-18].
  72. Tomasz Wysocki: Pisarka Olga Tokarczuk z tytułem Honorowej Obywatelki Wrocławia. W: 24 czerwca 2019 [on-line]. wrocław.pl. [dostęp 2019-10-10].
  73. Honorowi obywatele, um.nowaruda.pl [dostęp 2019-10-10].
  74. Odbyło się to przy sprzeciwie radnych PiS, którzy uznali że Olga Tokarczuk w swoich książkach i wypowiedziach szkaluje i obraża Polaków. Radni PiS na znak protestu w chwili wręczania nagrody wyszli z sali.
  75. Redakcja, Nagroda dla Olgi Tokarczuk. PiS wychodzi z sali, Gazeta Wrocławska, 10 października 2019 [dostęp 2019-10-11] (pol.).
  76. Nobel dla Olgi Tokarczuk!, um.walbrzych.pl, 10 października 2019 [dostęp 2019-10-11].
  77. The Swedish Academy postpones the 2018 Nobel Prize in Literature | Swedish Academy, svenskaakademien.se [dostęp 2019-10-10].
  78. Gloria Artis dla Olgi Tokarczuk. mkidn.gov.pl, 2010-01-29. [dostęp 2012-11-21].
  79. Uchwała w sprawie przyznania Oldze Tokarczuk Odznaki Honorowej Złotej Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego. bip.umwd.dolnyslask.pl, 20 września 2018. [dostęp 2019-10-10].
  80. X uroczysta sesja Rady Powiatu Kłodzkiego. powiat.klodzko.pl, 4 października 2019. [dostęp 2019-10-11].

Linki zewnętrzne



This page is based on a Wikipedia article written by contributors (read/edit).
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.

Destek