Türkiye Bilimler Akademisi

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Türkiye Bilimler Akademisi
TÜBA logo.jpg
Kısaltma TÜBA
Kuruluş 2 Eylül 1993
Tür Bilimler akademisi
Yasal statü Özerk (İdari ve mali)
Üyeler 205 akademisyen
Resmî diller Türkçe
Akademi Başkanı Muzaffer Şeker
Bütçe ₺18.551.000 (2020)[1]
Resmî site tuba.gov.tr

Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA), Türkiye'nin yüksek bilim kuruluşlarından biridir. Dünyadaki akademi geleneğine dayanan TÜBA, 2 Eylül 1993[2]'te yürürlüğe giren 497 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kuruldu. Hemen ardından Başbakan tarafından kurucu üyeleri atandı. İlk genel kurulun oluşturulmasından sonra TÜBA Başkanı ve Akademi Konseyi seçildi. Akademi, 7 Ocak 1994'te çalışmalarına başladı. TÜBA, yasası gereği Başbakana bağlı tüzel kişiliği olan, bilimsel, idari ve mali özerkliğe sahip bir kurum olarak tanımlanmıştır, ancak 2011 yılında yapılan değişiklikler sonrası bazı üyeleri "özerkliğini kaybettiği" sebebiyle istifa etmiştir.[3]

Görevleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. Bilimsel konularda ve bilimsel önceliklerin saptanması amacıyla incelemeler ve danışmanlık yapmak.
  2. Toplumda bilimsel yaklaşım ve düşüncenin yayılmasını sağlamak.
  3. Hükümete, Türk bilimcileri ve araştırıcılarının toplumsal statüleri, yaşam düzeyleri, gelirleri ve bu tür faaliyetlerin gereği olan özel kolaylık ve ayrıcalıklara ilişkin mevzuat değişiklikleri önermek.
  4. Bilimin öneminin ülke kamuoyunca takdir ve kabulünü sağlamak ve bilim adamlığını özendirmek için ödüller vermek.
  5. Yukarıda belirtilen amaçların gerçekleştirilmesi ve görevlerin yerine getirilebilmesi ile ilgili her türlü faaliyette bulunmak.

Bu doğrultuda, Bilim Eğitimi, Açık ders Malzemeleri, Genç Bilim İnsanları Ödül programı (GEBİP), Kültür Envanteri çalışmaları, Türkçe Bilim Terimleri Sözlük Çalışmaları gibi program ve projeleri ile 30'dan fazla ikili, 10'un üzerinde çoklu Uluslararası kuruluşla ilişkileri sürdürmekte olan akademinin toplam 190 üyesi bulunmaktadır. Kasim 2019'daki Akademi Konsey karari ile TÜBA-GEBİP üyesi akademisyenler kurulan Genç Akademi'nin doğal üyesi sayilmiştir.

Üye seçimi[değiştir | kaynağı değiştir]

15.07.2018 tarihindeki Cumhurbaşkani Kararnamesi ile üye seçimi aşağidaki şekilde düzenlenmiştir.

  • MADDE 570 – (1) Aslî ve asosye üyelerin, üçte biri TÜBİTAK Yönetim Kurulu, üçte biri Yükseköğretim Kurulu ve üçte biri aslî üyeler tarafından önerilir.
  • (2) Akademiye üye seçimi; Aslî üyeler veya Yükseköğretim Kurulu ya da TÜBİTAK Yönetim Kurulu tarafından Akademi Başkanlığına gerekçeli yazıyla önerilen adayların Akademi Konseyince kabulü ve Genel Kurula sunulmasından sonra Genel Kurulca onaylanması suretiyle gerçekleşir.
  • (3) Asli üyeler tarafından önerilecek aslî, asosye ve şeref üyeleri için bir aslî üye tarafından Akademi Başkanlığına yazılı olarak başvurulması ve aday gösterilen kişinin, aday gösteren üye dışında iki Genel Kurul üyesi tarafından da yazılı olarak desteklenmesi gerekir. Adaylık, Akademi Konseyi tarafından kabul gördükten sonra Genel Kurulun onayına sunulur.
  • (4) Aslî üyelik altmış yedi yaşına kadar sürer. Yaş haddi nedeniyle aslî üyelik statüsü sona eren üyeler, şeref üyesi olurlar. Asosye üyeler üç yıl için seçilirler. Asosye üyelik süresi toplam en çok dokuz yıldır.

Özerklik tartışması[değiştir | kaynağı değiştir]

KHK ile TÜBA'nın fiilen özerk bir kurum olmaktan çıkarıldığı ve hükûmete bağlı bir kuruluş haline getirildiğini ileri süren bazı Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) üyeleri, 2 Eylül 2011 tarihinde ana sayfasından duyurduğu kamuoyu bildirisi[4] ile "istifa etmeyi ve yeni bir yapıda örgütlenmeyi düşündüklerini" dile getirmişlerdir. İstifa eden 70 kadar üye Bilim Akademisi (BAD) adlı yeni bir dernek kurmuştur.[3] İstifalar, 27 Ağustos 2011 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan 497 s. Kanun Hükmünde Kararname ve Ekim 2011'de yapılan değişikliklere bir tepki olarak gerçekleşmişti. Bu değişikliklere göre Akademi Başkanı TÜBA Genel Kurulu tarafından seçilen üç aday arasından Başbakan tarafından atanmaya başlanmış ve Akademi Başkanının ve Konsey Üyelerinin görev süresi dört yıldan üç yıla indirilmişti.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "2017 Yılı TBMM Bütçe Görüşmeleri". tbmm.gov.tr. 12 Aralık 2016. 14 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Aralık 2016. 
  2. ^ "Arşivlenmiş kopya". 24 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Eylül 2016. 
  3. ^ a b "Özerk Bilimler Akademisi kuruldu". T24. 4 Ara 2011. 8 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ocak 2017. 
  4. ^ Türkiye Bilimler Akademisi Kamuoyu Bildirisi (Türkçe)

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]