Türkiye'nin illeri

Wikipedia tasarımı üzerinden görüntüle.

Türkiye'nin başkenti Ankara.

Anadolu yarımadası ile Trakya toprakları üzerine kurulan Türkiye'nin, seksen bir ili vardır. İller, Türkiye'nin en büyük idari bölümleridir. Bu seksen bir il, dokuz yüz yirmi iki ilçeye[1] bölünmüştür. Bu ilçeler, en küçük idari birim olan mahalle ve köyleri içinde barındırır. İllerde yönetme ve yürütme görevi, içişleri bakanı tarafından önerilen ve bakanlar kurulunun onayından sonra cumhurbaşkanı tarafından atanan valiler tarafından yerine getirilir.

Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılışı ve 29 Ekim 1923'te Türkiye Cumhuriyeti'nin resmen kuruluşundan sonra idari sistemde değişikliklere gidildi. 1924 yılında Ardahan, Artvin ve Kars il yapılarak yetmiş bir olan il sayısı yetmiş dörde yükseltildi.[2] İki yıl sonra Ardahan, Beyoğlu, Çatalca, Dersim, Ergani, Gelibolu, Genç, Kozan, Oltu, Muş, Siverek ve Üsküdar illeri ilçeye dönüştürüldü.[2][3] 1927'de ise Doğubayazıt ilçeye dönüştürüldü ve Ağrı'ya bağlandı.[4] 1929'da Muş tekrar il oldu, Bitlis ilçe hâline getirildi.[2] Dört yıl sonra Aksaray, Cebelibereket, Hakkâri ve Şebinkarahisar'ın ilçe olması, Mersin ile Silifke'nin birleştirilip İçel[B] adında yeni bir ilin oluşturulmasıyla ve Artvin ile Rize'nin birleştirilip Çoruh adında yeni bir ilin oluşturulmasıyla sayı elli altıya düştü.[2] 1936'da Rize, Tunceli ve Hakkâri tekrar il oldu, yine aynı yıl Dersim'in adı Tunceli olarak değiştirildi; 1939'da Hatay Devleti, Türkiye'ye bağlanarak Hatay ili adını aldı.[2][5] 1953'te, Uşak'ın il, Kırşehir'in ilçe olması kararlaştırıldı, 1954'te Adıyaman, Nevşehir ve Sakarya il statüsü kazandı.[2] 1956'da Artvin il statüsünü geri kazandı, 1957'de Kırşehir'in il statüsü geri verildi.[2] Bu yıldan sonra otuz iki yıl boyunca il sayısında herhangi bir değişiklik olmadı.[2] 1989'da Aksaray, Bayburt, Karaman ve Kırıkkale; 1990'da Batman ve Şırnak; 1991'de Bartın; 1992'de Ardahan ve Iğdır; 1995'te Yalova, Karabük ve Kilis; 1996'da Osmaniye il oldu.[2] Böylece il sayısı seksene tamamlandı.[2] Devletin il sayısı, Aralık 1999'da Düzce'nin il olması ile günümüzdeki hâlini aldı.[6]

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, Türkiye'nin nüfusu 2019 yılı itibarıyla 83.154.997 kişiye ulaştı.[7] Bu rakamın 77.151.280'ini il ve ilçe merkezlerinde yaşayanlar oluşturdu.[7] Ülkedeki en fazla nüfusu barındıran il İstanbul, en az nüfusu barındıran il Tunceli'dir.[7] Ayrıca en büyük yüzölçümüne sahip il Konya, en küçük yüzölçümüne sahip il Yalova'dır.[8] Bunların dışında büyükşehir olmayan tüm illerin merkez ilçelerinin adı, il ile aynı adı taşır.

İller[değiştir | kaynağı değiştir]

Renkler
  Başkent ve büyükşehir
  Büyükşehir
Türkiye'nin illeri listesi
Ad Alan (km²)[8] Nüfus (2019)[7] NY kişi/km² Plaka kodu Telefon kodu Vali
Adana 13.844 2.237.940 161,65 01 322 Mahmut Demirtaş
Adıyaman 7.337 626.465 85,38 02 416 Abdullah Erin
Afyonkarahisar 14.016 729.483 52,04 03 272 Aziz Yıldırım
Ağrı 11.099 536.199 48,31 04 472 Musa Işın
Aksaray 7.659 416.367 54,36 68 382 Aykut Pekmez
Amasya 5.628 337.800 60,02 05 358 Salih Işık
Ankara 25.632 5.639.076 220 06 312 Ercan Topaca
Antalya 20.177 2.511.700 124,48 07 242 Münir Karaloğlu
Ardahan 4.934 97.319 19,72 75 478 İbrahim Özefe
Artvin 7.393 170.875 23,11 08 466 Ömer Doğanay
Aydın 8.116 1.110.972 136,88 09 256 Ömer Faruk Koçak
Balıkesir 14.583 1.228.620 84,25 10 266 Ersin Yazıcı
Bartın 2.330 198.249 85,08 74 378 Nusret Dirim
Batman 4.477 608.659 135,95 72 488 Ahmet Deniz
Bayburt 3.746 84.843 22,64 69 458 İsmail Ustaoğlu
Bilecik 4.179 219.427 52,50 11 228 Süleyman Elban
Bingöl 8.004 279.812 34,95 12 426 Yavuz Selim Köşger
Bitlis 8.294 348.115 41,97 13 434 Ahmet Çınar
Bolu 8.313 316.126 38,02 14 374 Aydın Baruş
Burdur 7.175 270.796 37,74 15 248 Şerif Yılmaz
Bursa 10.813 3.056.120 282,63 16 224 İzzettin Küçük
Çanakkale 9.817 542.157 55,22 17 286 Orhan Tavlı
Çankırı 7.542 195.789 25,95 18 376 Mesut Köse
Çorum 12.428 530.864 42,71 19 364 Necmeddin Kılıç
Denizli 12.134 1.037.208 85,47 20 258 Ahmet Altıparmak
Diyarbakır 15.168 1.756.353 115,79 21 412 Hüseyin Aksoy
Düzce 2.492 392.166 157,36 81 380 Zülfikar Dağlı
Edirne 6.145 413.903 67,35 22 284 Günay Özdemir
Elazığ 9.383 591.098 62,99 23 424 Murat Zorluoğlu
Erzincan 11.815 234.747 19,86 24 446 Ali Arslantaş
Erzurum 25.006 762.062 30,47 25 442 Seyfettin Azizoğlu
Eskişehir 13.960 887.475 63,57 26 222 Azmi Çelik
Gaziantep 6.803 2.069.364 304,18 27 342 Ali Yerlikaya
Giresun 7.025 448.400 63,82 28 454 Hasan Karahan
Gümüşhane 6.668 164.521 24,67 29 456 Okay Memiş
Hakkâri 7.095 280.991 39,60 30 438 Cüneyt Orhan Toprak
Hatay 5.524 1.628.894 294,87 31 326 Erdal Ata
Iğdır 3.664 199.442 54,43 76 476 Ahmet Turgay Alpman
Isparta 8.946 444.914 49,73 32 246 Şehmus Günaydın
İstanbul 5.461 15.519.267 2.841,83 34 212, 216[C] Vasip Şahin
İzmir 11.891 4.367.251 367,27 35 232 Erol Ayyıldız
Kahramanmaraş 14.520 1.154.102 79,48 46 344 Vahdettin Özkan
Karabük 4.142 248.458 59,98 78 370 Mehmet Aktaş
Karaman 8.678 253.279 29,18 70 338 Süleyman Tapsız
Kars 10.193 285.410 28 36 474 Rahmi Doğan
Kastamonu 13.064 379.405 29,04 37 366 Mesut Yıldırım
Kayseri 16.970 1.407.409 82,93 38 352 Süleyman Kamçı
Kırıkkale 4.791 283.017 59,07 71 318 Ali Kolat
Kırklareli 6.459 361.836 56,02 39 288 Esengül Civelek
Kırşehir 6.584 242.938 36,89 40 386 Necati Şentürk
Kilis 1.412 142.490 100,91 79 348 İsmail Çataklı
Kocaeli 3.397 1.953.035 574,92 41 262 Hasan Basri Güzeloğlu
Konya 40.838 2.232.374 54,66 42 332 Yakup Canbolat
Kütahya 11.634 579.257 49,79 43 274 Ahmet Hamdi Nayir
Malatya 12.259 800.165 65,27 44 422 Mustafa Toprak
Manisa 13.339 1.440.611 107,99 45 236 Mustafa Hakan Güvençer
Mardin 8.780 838.778 95,53 47 482 Mustafa Yaman
Mersin 16.010 1.840.425 114,95 33 324 Özdemir Çakacak
Muğla 12.654 983.142 77,69 48 252 Amir Çiçek
Muş 8.650 408.809 47,26 49 436 Seddar Yavuz
Nevşehir 5.485 303.010 55,24 50 384 İlhami Aktaş
Niğde 7.234 362.861 48,59 51 388 Ertan Peynircioğlu
Ordu 5.861 754.198 128,68 52 452 İrfan Balkanlıoğlu
Osmaniye 3.320 538.759 162,27 80 328 Kerem Al
Rize 3.835 343.212 89,49 53 464 Erdoğan Bektaş
Sakarya 4.824 1.029.650 213,44 54 264 Hüseyin Avni Coş
Samsun 9.725 1.348.542 138,66 55 362 İbrahim Şahin
Siirt 5.717 330.280 57,77 56 484 Mustafa Tutulmaz
Sinop 5.717 218.243 38,17 57 368 Hasan İpek
Sivas 28.164 638.956 22,68 58 346 Davut Gül
Şanlıurfa 19.242 2.073.614 107,76 63 414 Güngör Azim Tuna
Şırnak 7.078 529.615 74,82 73 486 Ali İhsan Su
Tekirdağ 6.190 1.055.412 170,50 59 282 Mehmet Ceylan
Tokat 10.042 612.747 61,01 60 356 Cevdet Can
Trabzon 4.628 808.974 174,79 61 462 Yücel Yavuz
Tunceli 7.582 84.660 11,16 62 428 Osman Kaymak
Uşak 5.555 370.509 66,69 64 276 Ahmet Okur
Van 20.921 1.136.757 54,33 65 432 İbrahim Taşyapan
Yalova 798 270.976 339,56 77 226 Tuğba Yılmaz
Yozgat 13.690 421.200 30,76 66 354 Abdulkadir Yazıcı
Zonguldak 3.342 596.053 178,35 67 372 Ali Kaban
İstanbul'daki 15 Temmuz Şehitler Köprüsü, Asya ve Avrupa kıtalarını birbirine bağlamaktadır.
Trabzon'un Çaykara ilçesindeki Uzungöl.
Mimar Sinan tarafından yapılan Edirne'deki Selimiye Camii.
Nevşehir sınırları içinde kalan Kapadokya'daki peri bacaları.
Türkiye'nin en yüksek dağı olan Ağrı Dağı.
Ege Bölgesi'nin en kalabalık ili İzmir.
Karadeniz Bölgesi'nin en kalabalık ili olan Samsun'daki Onur Anıtı.
Türkiye'nin en büyük gölü Van Gölü'nde yer alan Akdamar Adası.

Türkiye il merkez rakımları[değiştir | kaynağı değiştir]

İl Adı Rakım (Google Earth)
Adana 25
Adıyaman 701
Afyon 1012
Ağrı 1630
Amasya 400
Ankara 905
Antalya 62
Artvin 530
Aydın 92
Balıkesir 145
Bilecik 513
Bingöl 1159
Bitlis 1637
Bolu 741
Burdur 963
Bursa 238
Çanakkale 11
Çankırı 730
Çorum 822
Denizli 392
Diyarbakır 674
Edirne 50
Elazığ 1041
Erzincan 1216
Erzurum 1923
Eskişehir 796
Gaziantep 838
Giresun 14
Gümüşhane 1174
Hakkâri 1756
Hatay 89
Isparta 1058
Mersin 18
İstanbul 25
İzmir 9
Kars 1756
Kastamonu 814
Kayseri 1060
Kırklareli 231
Kırşehir 991
Kocaeli 4
Konya 1023
Kütahya 958
Malatya 970
Manisa 79
Kahramanmaraş 562
Mardin 938
Muğla 659
Muş 1334
Nevşehir 1197
Niğde 1239
Ordu 25
Rize 11
Sakarya 41
Samsun 10
Siirt 887
Sinop 27
Sivas 1313
Tekirdağ 28
Tokat 630
Trabzon 36
Tunceli 922
Şanlıurfa 527
Uşak 915
Van 1728
Yozgat 1317
Zonguldak 10
Aksaray 1228
Bayburt 1555
Karaman 1063
Kırıkkale 746
Batman 570
Şırnak 1343
Bartın 12
Ardahan 1799
Iğdır 860
Yalova 8
Karabük 264
Kilis 660
Osmaniye 121
Düzce 149

Rakım (Google Earth) valilik binalarının bulunduğu yerdir.

Eski iller[değiştir | kaynağı değiştir]

1927 yılındaki illeri gösteren bir harita

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • A ^ İllerin alanlarına, sınırları dahilindeki akarsu ve göller dahildir.[8]
  • B ^ İçel'in adı, 2002 yılında resmen Mersin olarak değiştirildi.[9]
  • C ^ İstanbul'da 212, Avrupa Yakası'nın; 216, Anadolu Yakası'nın telefon kodudur.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "İller İdaresi Genel Müdürlüğü". İller İdaresi Genel Müdürlüğü. 18 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2015. 
  2. ^ a b c d e f g h i j "İller İdaresi Genel Müdürlüğü". İller İdaresi Genel Müdürlüğü. 16 Ocak 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mart 2013. 
  3. ^ Ünüvar, İhsan. Erzurum vilâyeti. Duygu Matbaası. s. 40. Erişim tarihi: 1 Nisan 2013. 
  4. ^ Alpaslan, İsmet. Her yönüyle Ağrı. Tutibay Yayınları. s. 180. Erişim tarihi: 1 Nisan 2013. 
  5. ^ White, Paul J. Primitive rebels or revolutionary modernizers?: the Kurdish national movement in Turkey (İngilizce). Zed Books. s. 80. ISBN 978-1-85649-822-7. Erişim tarihi: 1 Nisan 2013. 
  6. ^ "Düzce, resmen il Derince ilçe oldu". Hürriyet. 9 Aralık 1999. 17 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mart 2013. 
  7. ^ a b c d "Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları, 2019". Türkiye İstatistik Kurumu. 4 Şubat 2020. Erişim tarihi: 9 Şubat 2020. 
  8. ^ a b c "İl ve İlçe Yüz Ölçümleri". Harita Genel Müdürlüğü. 24 Ekim 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ekim 2019. 
  9. ^ "İçel resmen Mersin oldu". Hürriyet. 21 Haziran 2002. Erişim tarihi: 1 Nisan 2013. 


This page is based on a Wikipedia article written by contributors (read/edit).
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.

Destek