Rusya'nın Kırım'ı ilhakı

Wikipedia tasarımı üzerinden görüntüle.

Rusya'nın Kırım'ı ilhakı
Ukrayna krizi, 2014 Doğu Ukrayna protestoları ve Rusya'nın Ukrayna'ya askerî müdahalesi
Crimea crisis map (alternate color for Russia).PNG
Tarih20 Şubat 2014 – 19 Mart 2014[1] (24 gün)
BölgeKırım
Sebep* Rus işgali
  • 2014 Ukrayna devrimine Rusya'nın muhalefeti
Sonuç* Maskeli Rusya askerleri, Putin'in emrileri doğrultusunda Kırım'daki havalimanları ve askerî üsler gibi önemli noktaları işgal etti.[2][3]
  • Ukrayna Donanması'nın başındaki Amiral Berezovsky, Rus tarafına geçti. Daha sonra bölgedeki Ukrayna askerî personelinin yarısı aynı yolu seçti.[4][5][6]
  • Rusya güçleri Kırım Yüksek Konseyi'ni ele geçirdi. Kırım Bakanlar Konseyi dağıtıldı ve Rusya yanlısı yeni bir başbakan tayin edildi.[7][8]
  • Yeni oluşturulan Yüksek Konsey, Kırım Cumhuriyeti'nin bağımsızlığını ilan etti, daha sonra 16 Mart'ta Kırım'ın statüsü ile ilgili referandum düzenledi. Referanduma katılanların çoğu Rusya'ya bağlanmaya oy verdi.[9]
  • Kırım Cumhuriyeti ile Rusya arasında 18 Mart'ta Kremlin'de katılım antlaşması imzalandı.[10]
  • Ukrayna Silahlı Kuvvetleri, Kırımlı protestocular ve Rusya askerleri tarafından 19 Mart'ta üslerinden çıkarıldı. Ukrayna daha sonra askerlerinin Kırım'dan çekildiğini açıkladı.[11]
  • Rusya'nın G8 üyeliği askıya alındı.[12]
  • Rusya'ya uluslararası yaptırımlar uygulandı.
  • Taraflar
     Rusya  Ukrayna
    Güçler

    Protestocular

    Gönüllü birlikler[14][16]

    • 5.000 (Sivastopol)
    • 1.700 (Simferopol)

    Rusya askerleri

    • 20.000-30.000 asker[17]

    Ukrayna Silahlı Kuvvetleri'nden ayrılanlar

    Protestocular

    Ukrayna askerleri

    • 5.000-22.000 asker[21][22]
    • 40.000 yedek asker, kısmen harekete geçmiş (Kırım dışında)[23]
    Kayıplar
    1 Kırım askeri öldü[24]

    2 asker öldü,[25]

    60-80 gözaltı[26]

    Ukrayna'ya bağlı bir yarımada olan Kırım, 18 Mart 2014'te Rusya tarafından ilhak edildi. O tarihten beri yarımadada Kırım Cumhuriyeti ve Sivastopol federal şehri olmak üzere iki federal birim bulunmaktadır. Bu federal birimler 2016'ya kadar Kırım Federal Bölgesi'ni oluştururken günümüzde Güney Federal Bölgesi'nin parçasıdır. 2014 Doğu Ukrayna protestolarının bir sonucu olan ilhaktan önce, 2014 Ukrayna devriminin sonrasında Rusya'nın Kırım'a askerî müdahalesi gerçekleşti.[27]

    Arka plan[değiştir | kaynağı değiştir]

    Çarlık Rusya ve Sovyetler Birliği döneminde Moskova yönetiminde olan Kırım Yarımadası, 1954 yılında Sovyet lider Nikita Kruşçev tarafından Ukrayna'ya bağlanmıştır. 1991 yılında yapılan referandum ile 'özerk cumhuriyet' statüsünü almıştır ve Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra da Ukrayna'ya bağlı özerk yapı olarak varlığını sürdürmüştür. 1994 Budapeşte Memorandumu ile ABD, Birleşik Krallık ve Rusya Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü tahaahhüt etmişlerdir. 1997 yılında ise Ukrayna ve Rusya arasında imzalanan anlaşma ile Rus donanmasının Sivastopol'deki varlığı uzatılmıştır. Demografik olarak ise Ukraynaca konuşan nüfusun en az bulunduğu yerlerden biri olmuştur. Tatarların Uzak Asya'ya sürülmesi ve Ruslaştırma politikaları Kırım yarımadasında Rusların artmasına ve etnik Rusların sayılarının Tatarlar ile etnik Ukraynalılara karşı daha fazla olmasına sebep olmuştur.

    Rusların Kırım ve Donbass bölgelerinde sayıca fazla olmaları geçmiş dönemdeki seçim sonuçlarına da yansımıştır. Yarımadadaki Tatar ve Ukraynalılar, Rus etkisine karşı çıkarken; etnik Ruslar Rusya ile yakın politikaları savunan partileri desteklemiş ve Euroskeptik bakış açılarını korumuşlardır. Yevromaydan gösterileri patlak vermeden yapılan son seçimlerde Rus yanlısı politikalarıyla bilinen Yanukoviç, Kırım'da %52,34 oy oranı ile Lugansk ve Donetsk bölgelerinden sonraki en yüksek oy oranına erişmiştir.

    2012 parlamento seçim sonuçlarında Yanukoviç yanlıları (mavi)

    21 Şubat 2014 tarihinde Ukrayna cumhurbaşkanı Viktor Yanukoviç aylar süren gösteriler sonrası Rusya'ya kaçmıştır.[28] Ukrayna hükümeti değişmiş ve Batı yanlısı bir hükümet gelmiştir.[29] Rusya, yeni hükümeti tanımamıştır ve darbe girişimi olarak nitelendirmiştir.[30]

    Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

    Kırım krizinin başlangıcı[değiştir | kaynağı değiştir]

    İlhakın hukuki sorunları[değiştir | kaynağı değiştir]

    Referandum ve Kırım'ın Rusya'ya katılması[değiştir | kaynağı değiştir]

    16 Mart 2014 tarihinde referandum yapılmıştır. %83 oranında katılım oranının olduğu referandum sonucunda; Kırım'da %96.77, Sivastopol'de ise %95.6 oranında Rusya'ya bağlanmak yönünde oy kullanılmıştır.[31] Bir gün sonra Kırım parlamentosu resmen Rusya'ya bağlanma talebini iletmiştir. İlerleyen günlerde Obama 11 Ukraynalı ve Rus yetkiliye yaptırım kararını açıklamıştır. Ayrıca, Rusya'nın G8 üyeliği de askıya alınmıştır.[32] 27 Mart'ta BM Güvenlik Konseyi, Kırım referandumunun yasal olmadığını belirten bir karar çıkarmıştır.[33]

    17 Mart 2014 tarihinde Rusya devlet başkanı Vladimir Putin Rusya'nın Kırım'ı ilhakını onaylayan imzayı atmış ve Kırım resmen Rusya'ya katılmıştır.[34]

    Ayrılıkçı cumhuriyet[değiştir | kaynağı değiştir]

    17 Mart'ta, referandum sonuçları resmen açıklandıktan sonra, Kırım Yüksek Konseyi, Kırım Özerk Cumhuriyeti ve özel statülü Sivastopol şehri topraklarından oluşan Kırım Cumhuriyeti'nin bağımsızlığını ilan etti.[35] Kırım meclisi, Ukrayna hukukunun kısmen yürürlükten kalktığını duyurdu ve yarımadadaki özel mülkler ile aralarında limanlar ve Chornomornaftogaz mülklerinin de bulunduğu Ukrayna mülklerini millîleştirmeye başladı.[36][37] Ayrıca Rusya hükûmetinden ayrılıkçı cumhuriyetin Rusya'ya kabul edilmesini istedi.[38] Aynı gün Yüksek Konsey, adını Devlet Konseyi olarak değiştirdi,[39] Rus rublesini grivna ile birlikte resmî para birimi ilan etti[40] ve Kırım'ın 30 Mart'ta Moskova Zaman Dilimi'ne (UTC+4) geçeceğini duyurdu.[41]

    Putin kararname ile Kırım Cumhuriyeti'ni "egemen ve bağımsız bir devlet" olarak tanıdı[42] ve Kırım ve Sivastopol'un federal birim olarak Rusya'ya katılımını onayladı.[43]

    Katılım antlaşması[değiştir | kaynağı değiştir]

    Sonraki olaylar[değiştir | kaynağı değiştir]

    Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

    1. ^ "Is Crimea gone? Annexation no longer the focus of Ukraine crisis". CNN. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2014. 
    2. ^ Courtney Weaver (15 Mart 2015). "Putin was ready to put nuclear weapons on alert in Crimea crisis". Financial Times. Erişim tarihi: 1 Ocak 2016. (Abonelik gerekiyor (yardım)). 
    3. ^ "Аваков назвав захоплення аеропортів в Криму озброєним вторгненням і окупацією" (Ukraynaca). Ukrinform. 28 Şubat 2014. Erişim tarihi: 1 Ocak 2016. 
    4. ^ "Ukrainian soldiers on border with Crimea pray for peace, prepare for war". Kyiv Post. 26 Mart 2014. 19 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mart 2015. 
    5. ^ "Besieged Ukrainian soldiers DEFECT to Russia as Kiev prepares to pull 25,000 troops and their families out of Crimea". Georgia Newsday. 20 Mart 2014. 9 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mart 2015. 
    6. ^ Bridget Kendall (2 Mart 2014). "New head of Ukraine's navy defects in Crimea". BBC. 21 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mart 2015. 
    7. ^ "Russia Stages a Coup in Crimea". The Daily Beast. 1 Mart 2014. 19 Mayıs 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2014. 
    8. ^ Gumuchian, Marie-Louise; Smith-Spark, Laura; Formanek, Ingrid (27 Şubat 2014). "Gunmen seize government buildings in Ukraine's Crimea, raise Russian flag". CNN. Erişim tarihi: 27 Şubat 2014. 
    9. ^ "Ukraine crisis: Crimea parliament asks to join Russia". BBC News. 6 Mart 2014. 
    10. ^ "Putin signs treaty to add Crimea to map of Russia". The Concord Monitor. 19 Mart 2014. 20 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mart 2014. 
    11. ^ "Ukraine 'preparing withdrawal of troops from Crimea'". BBC News. 19 Mart 2014. Erişim tarihi: 20 Mart 2014. 
    12. ^ Matthew Fisher (24 Mart 2014). "Russia suspended from G8 over annexation of Crimea, Group of Seven nations says". National Post. Erişim tarihi: 26 Aralık 2015. 
    13. ^ "Russian Citizen Elected Sevastopol Mayor Amid Pro-Moscow Protests in Crimea". The Moscow Times. 25 Şubat 2014. 
    14. ^ a b "Ukraine leader Turchynov warns of 'danger of separatism'". Euronews. 25 Şubat 2014. 
    15. ^ "Russian flags flood Crimean capital as thousands back takeover by Russia". The Straits Times. 9 Mart 2014. Erişim tarihi: 9 Mart 2014. 
    16. ^ "Pro-Russian rally in Crimea decries Kiev 'bandits'". The Washington Post. 25 Şubat 2014. 
    17. ^ Pollard, Ruth (13 Mart 2014). "Russia closing door on Crimea as troops build up". The Sydney Morning Herald. Erişim tarihi: 12 Mart 2014. 
    18. ^ "Ukraine troops leave Crimea by busload: Defense minister resigns after Russia seizes peninsula". CBS News. 25 Mart 2014. 25 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2014. 
    19. ^ "Crimean Tatars, pro-Russia supporters approach Crimean parliament building". UA. Interfax. 20 Ekim 2012. 
    20. ^ "Russia puts military on high alert as Crimea protests leave one man dead". The Guardian. 26 Şubat 2014. Erişim tarihi: 27 Şubat 2014. 
    21. ^ Ewen MacAskill, defence correspondent (28 Şubat 2014). "Ukraine military still a formidable force despite being dwarfed by neighbour". The Guardian. 26 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
    22. ^ "Putin Talks Tough But Cools Tensions Over Ukraine". NPR. 4 Mart 2014. 5 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mart 2014. 
    23. ^ Faiola, Anthony (17 Mart 2014). "Ukraine mobilizes reservists but relies on diplomacy". The Washington Post. Erişim tarihi: 24 Mart 2014. 
    24. ^ Heather Saul; Kim Sengupta (19 Mart 2014). "Ukraine crisis: Pro-Russian troops storm naval base as Clinton warns of 'aggression' from Putin". The Independent. Erişim tarihi: 24 Mart 2015. 
    25. ^ "Russian marine kills Ukraine navy officer in Crimea, says ministry". Reuters. Erişim tarihi: 2 Ekim 2014. 
    26. ^ Aleksander Vasovic; Gabriela Baczynska (24 Mart 2014). "Ukraine military to pull out from Crimea". The Sudbury Star. Reuters. Erişim tarihi: 24 Mart 2014. 
    27. ^ "Meeting of the Valdai International Discussion Club". kremlin.ru. 24 Ekim 2014. 19 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
    28. ^ http://www.milliyet.com.tr/yanukovic-rusya-da-ortaya-cikti/dunya/detay/1844196/default.htm
    29. ^ http://www.bbc.co.uk/turkce/haberler/2015/02/150211_minsk_pozisyonlar
    30. ^ http://tr.sputniknews.com/rsfmradio.com/2014_02_19/Rusya-Yasananlar-darbe-girisimidir/
    31. ^ http://www.bbc.co.uk/turkce/haberler/2014/03/140316_kirim_sonuc
    32. ^ http://www.ozgur-gundem.com/?haberID=102067&haberBaslik=Rusya%20resmen%20G8%27den%20%C3%A7%C4%B1kar%C4%B1ld%C4%B1&action=haber_detay&module=nuce
    33. ^ http://www.bbc.com/news/world-europe-26776416
    34. ^ http://www.dunyabulteni.net/haber/292710/putin-imzaladi-rusya-kirimi-resmen-ilhak-etti
    35. ^ "Постановление ГС РК № 1745-6/14 - О независимости Крыма" (Rusça). rada.crimea.ua. 17 Mart 2014. 19 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
    36. ^ "Парламент Крыма национализировал порты полуострова и их имущество" (Rusça). nbnews.com.ua. 17 Mart 2014. 19 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
    37. ^ "Крым национализировал "Черноморнефтегаз"" (Rusça). glavred.info. 17 Mart 2014. 19 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
    38. ^ "Crimea applies to be part of Russian Federation after vote to leave Ukraine". The Guardian. 17 Mart 2014. 
    39. ^ "Крым начал процедуру присоединения к РФ, объявив о независимости" (Rusça). RIA Novosti. 17 Mart 2014. 
    40. ^ " "Russian ruble announced Crimea's official currency". Information Telegraph Agency of Russia. 17 Mart 2014. 
    41. ^ "Названа дата перехода Крыма на московское время". Lenta.ru (Rusça). 17 Mart 2014. 19 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
    42. ^ "Executive Order on recognising Republic of Crimea". Kremlin. 17 Mart 2014. Erişim tarihi: 17 Mart 2014. 
    43. ^ "Распоряжение Президента Российской Федерации от 17 March 2014 № 63-рп "О подписании Договора между Российской Федерацией и Республикой Крым о принятии в Российскую Федерацию Республики Крым и образовании в составе Российской Федерации новых субъектов"". 18 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: Haziran 2016.  Tarih değerini gözden geçirin: |accessdate= (yardım)


    This page is based on a Wikipedia article written by contributors (read/edit).
    Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
    Images, videos and audio are available under their respective licenses.

    Destek