Reşat Şemsettin Sirer

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Ömer Reşat Sirer[a][2] (1903, Sivas - 2 Ekim 1953,[b] Sivas), Türk siyasetçi ve bürokrat.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

1903'te (1319) Sivas'ın Yahyabey Mahallesinde doğdu.[1] Babası Şemsettinler soyundan Osmanlı Meclisi Mebusan üyesi Mustafa Ziya[c] Efendi,[2] annesi Sıddıka Hanım'dır.[2] 1934'te Mehmet Sami - Müveddet kızı Neriman Fikret[d] (1913) ile evlendi.[1] Çocuğu yoktur.[1]

İlk ve ortaöğrenimini İstanbul Lisesinde tamamladı.[1] İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesine girerek 1923'te Felsefe şubesinden mezun oldu.[1] Sicilinde Almanca ve Fransızca bildiği yazılıdır.[1] Aralık 1923'te Adana Erkek Öğretmen Okulunda Pedagoji öğretmenliğine atanarak Eğitim hizmetine girdi.[1] Bu sırada ayrıca Adana Lisesinde Felsefe okuttu.[1] 1926 yılına kadar, sırasıyla, Galatasaray Lisesi Müdür Yardımcılığı İçtimaî ve Vatanî Malûmat öğretmenliği, Yüksek Öğretmen Okulu Müdür Yardımcılığı ve İstanbul Kız Öğretmen Okulu Pedagoji öğretmenliği görevlerinde bulundu.[1] Ekim 1926'da Millî Eğitim Bakanlığı Müfettişliğine yükseldi.[1] 1930'da Batı ülkeleri eğitimini incelemek üzere Avrupa'ya gönderildi.[1] Bir yıl Almanya'da kaldı.[1] Dönüşünde verdiği rapor, "Alman Maarifi" adı altında yayımlandı.[1] Müfettişlik görevi 1933 yılına kadar sürdü.[1] Müfettiş bulunduğu sırada 1928-1929 yıllarında Millî Eğitim Bakanlığı Halk İlişkisi Müdürlüğü görevini de ek olarak yürüttü.[1] Yükümlü askerliğini yedek levazım asteğmen olarak tamamlayıp, Mayıs 1932'de terhis edildi.[1] 16 Temmuz 1933'te İlköğretim Genel Müdürlüğüne atandı.[1] Buradaki görevi 16 Temmuz 1934'e kadar sürdü. Bu tarihte Paris Öğrenci Müfettişliğine gönderildi.[1] Nisan 1936'da Berlin Öğrenci Müfettişliğine geçti.[1] Bu görevi 19 Mart 1939 tarihinde sona erdi.[1] Yurda dönerek Mart 1939'da Talim ve Terbiye Kurulu üyeliğine verildi.[1] 1941'de Yüksek Öğretim Genel Müdürlüğüne yükseldi.[1] Bu görevde iken VII. Dönem seçimlerine girip Sivas'tan milletvekili seçildi.[1] Milletvekilliğini VIII. Dönemde de aynı seçim bölgesinden sürdürdü.[1] VIII. Dönemin sonunda milletvekili bulunduğu sırada IX. Dönem ara seçimlerine katıldı.[1] Yapılan seçimde 86617 oyla CHP listesinden Sivas Milletvekilliğine seçildi.[1] Seçim tutanağını 20 Eylül 1951'de aldı.[1] 1 Kasım 1951'de Meclise geldi.[1] 14 Kasım 1951'de tutanağı onaylandı.[1]

Bütçe komisyonunda çalıştı.[1]

Toprak dağıtımı, Balıkesir CHP açık hava toplantısı, Köy Enstitüleri mezunlarının yedek subay hakları konularında sözlü soruları; İstanbul'un 500. Fetih yılı nedeniyle Fetih Gazasına katılanların tebcili için saygı duruşu önergesi; kesim denetmenlerine ilköğretim müfettiş muavinliği unvanı verilmesi hakkında kanun teklifi; Genel Kurulda değişik 16 konuda, 31 konuşması vardır.[1]

Türk Millî Eğitimine yön veren bakanlar arasında yer alan Reşat Şemsettin Sirer, 12 Ağustos 1946 - 9 Eylül 1947 yıllarında görev yapan Recep Peker Kabinesinde Millî Eğitim Bakanı, 16 Ocak 1949 - 22 Mayıs 1950 yıllarında görev yapan Şemsettin Günaltay Kabinesinde Çalışma Bakanlığı yaptı.[1]

IX. Dönemde milletvekili bulunduğu sırada seçim bölgesi Sivas'ta geçirdiği bir trafik kazası sonucu 2 Ekim 1953'te öldü.[2][1] Ölüm tezkeresi Genel Kurulun 11 Kasım 1953 tarihli 3. Birleşiminde bilgiye sunuldu.[1] İstanbul Feriköy Mezarlığında toprağa verildi.[1]

Alman Maarifi (1934), Pedagoji Dersleri (1936), Türkiye Maarifinin Bugünkü Durumu ve Ana Meseleleri Hakkında Rapor (1939) adlı yapıtları vardır.[1]

Babası Osmanlı Meclisi Mebusanının I. ve II. dönemlerinde Sivas Mebusudur. Kayınbabası General Kâzım Özalp; I. ve II. Dönem Karesi, III. IV., V., VI., VII., VIII. Dönem Balıkesir, IX. Dönem Van Milletvekili, TBMM Başkanı, Millî Savunma Bakanıdır.[1]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Meclis kayıtlarında "Reşat Şemsettin Sirer", Nüfus kaydında "Ömer Reşat Sirer" olarak geçmektedir.[1]
  2. ^ MERNİS’ten çıkarılan nüfus kayıt örneğinde “03.10.1953” tarihinde vefat ettiği görünmekle birlikte, 02.10.1953 tarihinde vefat ettiğine ilişkin 06.11.1953 tarihli Başvekâlet Tezkeresi’nin, Genel Kurul’un 11.11.1953 tarihli 3. Birleşiminde okunduğu, özlük dosyası ve tutanaktan görülmüştür. 91 numaralı dipnot.[2]
  3. ^ Yargıç Mustafa Ziya Efendi. I. ve II. Dönemde Meclisi Mebusan Sivas Mebusu.[1]
  4. ^ Neriman Fikret Hanım'ın annesi Müveddet Hanım, evvelce bnb. Mehmet Sami ile evli iken kocasının Sakarya'da şehit düşmesi üzerine, General Kâzım Özalp'le evlendi.[1]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an Kâzım Öztürk. TÜRK PARLAMENTO TARİHİ TBMM - IX. DÖNEM 1950 - 1954 VII. CİLT (PDF). s. 1031-1033. 
  2. ^ a b c d e "TBMM Albümü 2. Cilt (1950-1980)" (PDF). TBMM Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü. 12 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). 
Siyasi görevi
Önce gelen:
Hasan Âli Yücel
Türkiye Millî Eğitim Bakanı
5 Ağustos 1946 - 9 Haziran 1948
Sonra gelen:
Hasan Tahsin Banguoğlu
Önce gelen:
Tahsin Bekir Balta
Türkiye Çalışma Bakanı
16 Ocak 1949 - 22 Mayıs 1950
Sonra gelen:
Hasan Polatkan