Advertising Enquiries

Doğa

Wikipedia tasarımı üzerinden görüntüle.

Doğa

Doğa veya Tabiyat, en geniş tanımıyla doğal, fiziksel ve maddi dünyadır. "Doğa" fiziksel dünyanın olgusuna ve genel olarak yaşama da işaret edebilir. Doğayı incelemek doğa bilimlerinin kategorisidir. İnsanlar doğanın bir parçası olmasına rağmen, insan aktivitesi genellikle diğer doğal olaylardan ayrı bir alanda yani sosyal bilimler olarak kategorize edilir.[1]

Bugün sözcüğün çeşitli kullanımları içinde, "doğa" genellikle jeolojiyi ve vahşi yaşamı ifade eder. Doğa, canlı bitki ve hayvanların genel alanına ve bazı durumlarda cansız nesnelerle ilişkili süreçlere, yani belirli türlerin varoluş şekline ve Dünya'nın hava durumu ve jeolojisi gibi kendi uyumlarının değişmesine atıfta bulunabilir. Genellikle "doğal çevre" ya da vahşi doğa (vahşi hayvanlar, kayalar, ormanlar) ve genel olarak insan müdahalesi ile önemli ölçüde değiştirilmemiş ya da insan müdahalesine rağmen devam eden şeyler anlamına gelir. Örneğin, üretilen nesneler ve insan etkileşimi, "insan doğası" veya "doğanın tamamı" olarak nitelendirilmedikçe doğanın bir parçası olarak kabul edilmez.

Günümüzde hala bulunabilen bu daha geleneksel doğal kavramı, doğal ve yapay arasında bir ayrım anlamına gelir. Yapay, insan bilinci veya zihni tarafından ortaya çıkarılan şey olarak anlaşılır. Özel bağlama bağlı olarak "doğal" terimi, doğal olmayan veya doğaüstü olanlardan da ayırt edilebilir.[2]

Dünya[değiştir | kaynağı değiştir]

Apollo 11 görevi sırasında çekilmiş bir Dünya resmi

Dünya, bilinen üzere evrende tek yaşam formuna ev sahipliği yapan gezegendir ve doğal özellikleri, birçok bilimsel araştırma alanının çalışma konusudur. Güneş sistemi içerisinde, hacimsel büyüklükte beşinci, güneşe yakınlıkta ise üçüncü sıradadır. En belirgin İklim özelliği, birbirlerine zıt iki kutup bölgesinin olması, bu bölgelerin arasında iki nispeten dar ılıman kuşakların ve bir tane geniş ekvatoral (tropikalsubtropikal) bölgesinin olmasıdır.[3]

Orijinal koşulların izlerini bırakan jeolojik ve biyolojik süreçlerle gelişmiştir dünya. Dış yüzey kademeli olarak hareket halinde olan tektonik plakalara ayrılmıştır. İç bölüm, kalın bir manto tabakası ve manyetik bir alan oluşturan demir dolu bir çekirdek ile aktiftir. Bu demir çekirdek katı bir iç faz ve sıvı dış fazdan (mantodan) oluşur. Çekirdekteki konvektif hareket, dinamo hareketi ile elektrik akımları üretir ve bunlar da jeomanyetik a lanı oluşturur.[4]

Jeoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Jeoloji, dünya'yı oluşturan katı, sıvı ve gaz hallerindeki maddenin araştırılma çalışmalarıdır. Jeoloji disiplini, dünya malzemelerinin bileşimi, yapısı, fiziksel özellikleri, dinamikleri ve tarihi ile bunların oluşma, taşınma ve değişme (değişime uğrama) süreçlerini kapsar. Alan önemli bir akademik disiplindir ve aynı zamanda mineral ve hidrokarbon çıkarımı, doğal tehlikeler, bazı Jeoteknik mühendislik alanları hakkında bilgi ve geçmiş iklimler ve ortamları anlama açısından da önemlidir.

Tektonik plaka hareketleri

Jeolojik evrim[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir alanın jeolojisi, kaya birimleri biriktirilip yerleştirildikçe ve deformasyon süreçleri şekil ve konumlarını değiştirdikçe zamanla gelişir. Bir alanın jeolojisinde kayalık oranı, deformasyon süreçleri zamanla gelişir.

Kaya birimleri önce yüzeye birikerek veya üstteki kayaya girerek yerleştirilir. Çökeltiler, Dünya'nın yüzeyine yerleştiğinde ve daha sonra sedimanter kayaya karıştığında veya volkanik kül veya lav gibi volkanik malzeme akarken, yüzeyi örtüldüğünde ortaya çıkabilir. Batholiths, laccoliths, dikes ve eşikler gibi magmatik müdahaleler, üstteki kayaya yukarı doğru iter ve içeri girdikçe kristalleşir.

İlk kayaç dizisi çöktürüldükten sonra, kaya birimleri deforme olabilir ve / veya metamorfize edilebilir. Deformasyon tipik olarak yatay kısaltma, yatay uzatma veya yan yana (doğrultu atma) hareketin bir sonucu olarak ortaya çıkar. Bu yapısal rejimler genel olarak tektonik plakalar arasında sırasıyla yakınsak sınırlar, ıraksak sınırlar ve dönüşüm sınırları ile ilgilidir.

Tarihi bakış açısı[değiştir | kaynağı değiştir]

Dünya'nın Güneş ve diğer gezegenlerle birlikte güneş bulutsusundan 4.54 milyar yıl önce oluştuğu tahmin edilmektedir.

Ay, yaklaşık 20,000,000 (20 milyon) yıl sonra oluştu. Erimiş lav kütlesinden oluşan dünyanın dış tabakası soğudu ve katı kabuk oluştu. aşlangıçta erimiş Dünya’nın dış tabakası soğudu ve katı kabuk oluştu. Gaz çıkışı ve volkanik aktivite primordial atmosferi üretti.

Çoğunluğu veya tamamı kuyruklu-yıldızların getirdiği H2O molekülü bazlı kristallerden suyu buharını, okyanusları ve diğer su kaynaklarını yarattı. Kıtalar oluştu, ayrıldı ve Dünya'nın yüzeyi yüz milyonlarca yıl geçtikçe yeniden şekillendi ve bazı zamanlar bir süper kıta yapmak için birleşti. Yaklaşık 750,000,000 (750 milyon) yıl önce bilinen en eski süper kıta Rodinia parçalanmaya başladı. Kıtalar, yaklaşık 540,000,000 (540 milyon) yıl önce dağılan Pannotia'yı, sonra da yaklaşık 180,000,000 (180 milyon) yık önce dağılan Pangea'yı oluşturmak için birleşti.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Ducarme, Frédéric; Couvet, Denis (2020). "What does 'nature' mean?". Palgrave Communications. Springer Nature. 6 (14). doi:10.1057/s41599-020-0390-y.
  2. ^ ^Harper, Douglas. "nature". Online Etymology Dictionary. Retrieved September 23, 2006.
  3. ^ "World Climates". Blue Planet Biomes. Archived from the original on December 17, 2008. Retrieved September 21, 2006.
  4. ^ "Past Climate Change". U.S. Environmental Protection Agency. Archived from the original on May 11, 2012. Retrieved January 7, 2007.


This page is based on a Wikipedia article written by contributors (read/edit).
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.

Destek