Advertising Enquiries

Cook Adaları

Wikipedia tasarımı üzerinden görüntüle.

Cook Adaları
Kūki 'Āirani
Cook Adaları
{{{arma_açıklaması}}}
Arma
Cook Adaları haritadaki konumu
Cook Adaları konumu
Başkent Avarua
En büyük Başkent
Resmî diller İngilizce, Cook Adaları Maorice
Etnik gruplar
%87,7 Māori, %5,8 yarı Māori, %6,5 diğer [1]
Hükûmet Monarşi
• Kraliçe
II. Elizabeth
• Genel Vali (Kraliçe Temsilcisi)

Sir Tom Marsters
• Başbakan
Henry Puna
Tarihçe  
• Yeni Zelanda'dan Bağımsızlığı
4 Ağustos 1965
• BM dış ilişkilerde bağımsız kabulü
1992
Yüzölçümü
• Toplam
242 km2 (93 sq mi) (206.)
Nüfus
• 2016 sayımı
17.434[2]
• Yoğunluk
42/km2 (108,8/sq mi) (124.)
GSYİH (SAGP) 2005 tahminî
• Toplam
183,2 milyon $ (not ranked)
• Kişi başına
9.100 $ (not ranked)
Para birimi Yeni Zelanda doları
Cook Adaları doları (NZD)
Zaman dilimi UTC-10
Trafik akışı sol
Telefon kodu 682
İnternet alan adı .ck

Cook Adaları (Cook Adaları Maorice: Kūki 'Āirani), Polinezya ada öbeği içerisinde, Büyük Okyanus'un güneyinde yer alan, kendi kendine yöneten, bağımsız bir ülke olan ancak Yeni Zelanda ile ilişkili devlet statüsünde olan Okyanusya ada ülkesi. Cook Adaları'nın başkenti Avarua'dır.

Ülke ismi[değiştir | kaynağı değiştir]

1770 yılında adaları keşfeden Britanyalı kaptan James Cook'un onuruna adalara Cook ismi verilmiştir.

Ülke 1994 yılında isim değişikliği yapılıp yapılmaması adına referandum düzenlemiş ve isim değişikliği yapılması fikri kabul edilmemişti. 2019 yılının başlarında ada ülkesinde isim değişikliği yeniden gündeme gelmiş, ülke isminin, Polinezya mirasını ve geleneğini yansıtacak ve Britanyalı kaşif ile bağlantısını silecek bir isim olması yönünde düşünceler dile getirilmiştir. 1994 yılında yapılan referandumda Avaiki Nui ismi gündeme gelmişti.[4][5]

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Cook Adaları, Polinezya ada öbeği içerisinde, Büyük Okyanus'un güneyinde, serbest işbirliği içerisinde oldukları Yeni Zelanda'nın kuzeydoğusunda, Fransız Polinezyası ile Amerikan Samoası arasında yer almaktadır.

Adanın en yüksek noktasını 652 m ile Rarotonga adasının kuzeydoğu üzerinde bulunan Te Manga dağı oluşturmaktadır. Ada ülkesi olması sebebiyle kara sınırı bulunmayan ülkenin, toplamda 120 km sahil şeridi bulunmaktadır.

Cook Adaları volkanik hareketler sonucu oluşmuştur. Ada ülkesi toplam 15 ada ve 2 resiften oluşmakta olup, Büyük Okyanus'ta 2,200,000 km² bir alana dağılmış durumdadır. Adalar iki ana ada grubuna bölünmüş olup, bunlar Kuzey Cook Adaları ve Güney Cook Adaları'dır.

Ada grubu Ada Yüz ölçümü
km²
Nüfus Yoğunluk
Kuzey Penrhyn 10 226 22.6
Kuzey Rakahanga 4 80 20.0
Kuzey Manihiki 5 213 42.6
Kuzey Pukapuka 1 444 444.0
Kuzey Tema resifi (batmış) 0 0 -
Kuzey Nassau 1 78 78.0
Kuzey Suwarrow 0 0 0.0
Güney Palmerston 2 58 28.0
Güney Aitutaki 18 1,928 107.1
Güney Manuae 6 0 0.0
Güney Takutea 1 0 0.0
Güney Mitiaro 22 155 7.1
Güney Atiu 27 437 16.2
Güney Mauke 18 297 16.5
Güney Winslow resifi (batmış) 0 0 -
Güney Rarotonga 67 13,044 194.7
Güney Mangaia 52 499 9.6
Toplam Toplam 237 17,459 73.7

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Cook Adaları genelinde son olarak 2016 yılında gerçekleştirilen resmî sayım sonuçlarına göre 17,434 nüfus tespit edilmiştir.[6] Bu güncel olarak son resmî sayım olup, adada resmî nüfus sayımları beş yılda bir yapılmaktadır. 2020 tahmini sayım sonuçlarına göre adada 8.574 kişi yaşamaktadır.[3] Ülke nüfusunun büyük çoğunluğu, ada ülkesinin en büyük adası da olan Rarotonga'da yaşamaktadır.

Nüfusun büyük çoğunluğu Yeni Zelanda'da yaşamaktadır. Yeni Zelanda'nın 2013 yılında yaptığı nüfus sayımında, 61839 kişi Cook Adaları kökenli olduklarını beyan etmiştir.[7]

Cook Adaları genel olarak orta yaş bir nüfusa sahip olup, 2020 tahmini verilerine göre nüfusun sadece %34,82'si 0-24 yaş aralığındadır. Ülkenin %13,37'si 65 yaş ve üzerindedir.[3]

0-14 yaş: %19.93 (erkek 901/kadın 808)
15-24 yaş: %14.89 (erkek 684/kadın 593)
25-54 yaş: %37.66 (erkek 1,595/kadın 1,634)
55-64 yaş: %14.15 (erkek 674/kadın 539)
65 yaş ve üzeri: %13.37 (erkek 555/kadın 591)

Şehirde yaşayanların oranı 2020 verilerine göre %75,5 olan ülkede nüfusun yıllık artış oranı 2020 tahmini verilerine göre -%2,59 düzeyindedir. Bu veri ile Cook Adaları, Lübnan'ın ardından dünya üzerinden yıllık düzeyde en çok nüfus kaybeden ülke konumundadır.[3]

Etnik gruplar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ülke nüfusunun büyük çoğunluğunu Cook Adaları Maorileri oluşturmaktadır. Polinezya topluluklarından olan Cook Adaları Maorileri'nin nüfus içerisinde oranı %88 düzeyindedir. Bu oran içerisinde saf Cook Adaları Maorisi olanların oranı %81,1 iken, %6,7 kısmen Maori soyundan geldiklerini ifade etmektedir. Ada ülkesinde geri kalan %12'lik grup ise diğer etnik grupları temsil etmektedir.[3]

Din[değiştir | kaynağı değiştir]

Ada ülkesinde hakim olan din Hristiyan dinidir. Hristiyan inancına göre yaşayanların oranı %79,8 düzeyinde olup, bu oran içerisinde protestan mezhebine mensup hristiyanların oranı %62,8, katolik mezheplerine mensupların ise %17 seviyesindedir. Protestan mensupları da farklı görüşlere göre dağılım göstermektedir. Bu verilen %62,8 oranının %49,1'i Cook Adaları Hristiyan Kilisesi, %7,9'u Yedinci Gün Adventist Kilisesi, %3,7'si Tanrı'nın Meclisi, %2,1'i ise Apostolik Kilisesi mensubudur. Geriye kalan %4,4 Mormonluk, %8 diğer dine mensuptur.[3]

Dil[değiştir | kaynağı değiştir]

Ada ülkesinin iki resmî dili İngilizce ve Cook Adaları Maorice'dir. 2011 verilerine göre nüfusun %86,4'ü İngilizce konuştuğunu beyan ederken, %76,2'si Cook Adaları Maorice konuştuğunu belirtmektedir.[3]

Sosyal durum[değiştir | kaynağı değiştir]

Sağlık[değiştir | kaynağı değiştir]

Ada ülkesi genelinde temiz su ve tıbbi malzemeye ulaşım oranları yüksek düzeydedir. Ülkede nüfusun %99,9 gibi yüksek bir oranla neredeyse tamamı temiz su kaynaklarından yararlanabilmektedir. Nüfusun %97,5'i tam teçhizatlı sağlık hizmetlerinden yararlanabilmektedir. Okyanusya bölgesinde bulunan ülkelerde gözlemlenen obezite sorunu[8], Cook Adaları'nda da gözlemlenebilmektedir. Yetişkin nüfusun %55,9'u 2016 verilerine göre obezite sorunu yaşamaktadır. Cook Adaları bu oran ile bir diğer Okyanusya ülkesi Nauru'nun ardından ikinci sırada yer almaktadır.[9]

Ülke genelinde bakteriyel ishal ve sıtma en yaygın gözüken hastalıklardır.[3]

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

Ülke genelinde devlete bağlı ilk ve orta öğretim okullarında ücretsiz eğitim görülmektedir. Cook Adaları eğitim, Yeni Zelanda eğitim sistemi ile yakın bağları vardır ve beş ile on beş yaş arasındaki çocuklar için eğitim öğretime katılım zorunludur.

İdari yapılanma[değiştir | kaynağı değiştir]

Adanın idari yapılanmasında ada konseyleri, ilçe konseyleri ve köy komiteleri bulunmaktadır.

Rarotonga english version.png Rarotonga Island.jpg Rarotonga 67 km² 14.153 nüfus Ana ada, 15 ada içerisinde en büyüğü ve yoğunlaşmanın en çok olduğu ada
Aitutakitopo.png Aitutaki Aerial.jpg Aitutaki 19 km² 1.800 nüfus Nüfus olmayan Manuae mercanı da dahil
Mangaia english version.png Mangaia (Correct Orientation).JPG Mangaia 52 km² ~700 nüfus Cook Adaları'nın ikinci büyük adası
Atiumap.png Atiu Aerial.jpg Atiu 27 km² ~600 nüfus Nüfus olmayan Takutea adası dahil
Mauke map.jpg Mauke Aerial.jpg Mauke 20,3 km² ~650 nüfus
Mitiaro Island map.jpg Mitiaro Aerial.jpg Mitiaro 22,8 km² 230 nüfus
Manihiki.jpg Manihiki Aerial.jpg Manihiki 5,4 km² 515 nüfus
Penrhyn.png Penhryn atoll.jpg Penrhyn 10 km² 357 nüfus yerel ismi Tongareva
Rakahanga.jpg Rakahanga atoll.jpg Rakahanga 4,1 km² 141 nüfus
Pukapuka.png Pukapuka Atoll.jpg Pukapuka 4,3 km² ~600 nüfus Nassau (1,2 km²) ve Suwarrow (1,7 km²) dahil
Palmerston Island map.jpg Palmerston Atoll.jpg Palmerston 2 km² ~50 nüfus yerel ismi Pamati
Tüm sakinleri İngiliz William Marsters'in (1831–1899) soyundan gelmektedir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Wikimedia Atlas'da Cook Adaları



This page is based on a Wikipedia article written by contributors (read/edit).
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.

Destek