Bulgarlar

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Bulgarlar
Българи
Bǎlgari
Bulgarian people around the world.svg
Önemli nüfusa sahip bölgeler
Bulgaristan Bulgaristan 6.000.000 (2011)[1]
Ukrayna Ukrayna 204.574 (2001)[2];
600.000 (2019)[3]
Almanya Almanya 185.000[4];
416.000 (2019)[3]
Türkiye Türkiye 350.000 /sadece Bulgarlar/ (2019)[3]
Amerika Birleşik Devletleri ABD 294.000[5]
İspanya İspanya 151.000[6];
250.000 (2019)[3]
Yunanistan Yunanistan 41.000[7];
200.000-250.000 (2019)[3]
Birleşik Krallık Büyük Britanya 63.000[8];
200.000 (2019)[3]
Kanada Kanada 18.000[9];
180.000 (2019)[3]
İtalya İtalya 47.000[10];
100.000 (2019)[3]
Moldova Moldova 52.000[11];
90.000 (2019)[3]
Rusya Rusya 24.000[12]
Hollanda Hollanda 20.000[13]
Kıbrıs Cumhuriyeti Kıbrıs 20.000[14]
Belçika Belçika 19.000[15]
Sırbistan Sırbistan 13.000[16]
Avustralya Avustralya 11.000[17]
Kazakistan Kazakistan 7.300[18]
İsveç İsveç 6.700[19]
Romanya Romanya 6.600[20]
Danimarka Danimarka 6.200[21]
Macaristan Macaristan 6.000[22]
Diller
Bulgarca
Din
Hristiyanlık (Ortodoks)
İslam (Sünni)

Bulgarlar (Bulgarca: българи veya Bǎlgari), Bulgaristan nüfusunun çoğunluğunu oluşturan bir Güney Slav[23][24][25] halkıdır. Etnik Bulgarlar, 7,3 milyonluk Bulgaristan nüfusunun %85'ini oluşturmaktadırlar.

Coğrafi dağılım[değiştir | kaynağı değiştir]

Bulgarların çoğu, yaklaşık 6 milyon[26] nüfusun bulunduğu ve nüfusun% 80 ila 85'ini oluşturan Bulgaristan'da yaşıyor. 20. yüzyılın ortalarında ülkeyi terk eden Bulgar göçmen sayısının 500.000'den fazla olduğu tahmin ediliyor. Açık Toplum Enstitüsü'nün Bulgaristan ve Avrupa'da 2011 nüfus sayımına ilişkin verileri aktaran bir raporuna göre, yurt dışında 1 milyondan biraz fazla Bulgar var. Tüm ülkelerin nüfuslarına ilişkin verileri toplayan ve her 5 yılda bir özetleyen BM, 1.180.000 Bulgar'ın yurt dışında olduğunu tespit ediyor. Eurostat yaklaşık 1.300.000 kişiyi belirtir.[3] Şu anda torunlarıyla birlikte tüm dönemlerde göç eden yaklaşık 1.500.000 Bulgar göçmen var. 2011 yılında Dışişleri Bakanlığı dünya çapında toplam 2.018.792 Bulgar olduğunu belirterek, göçmenlerin 400.000 ile arttığını kaydetti.[3]

En çok Bulgar göçmen barındıran ülkeler Amerika Birleşik Devletleri, Almanya, İspanya, İngiltere, Arjantin, Yunanistan, Brezilya, İtalya, Kanada, Fransa, Belçika, Rusya, Hollanda, Güney Afrika, Avustralya, Yeni Zelanda, Avusturya ve Danimarka'dır. Yurt dışındaki Bulgar toplulukları - etnik, göçmen, öğrenci vb. yaklaşık 70 ülkede var. Çoğu, çeşitli hedefleri olan organizasyonlar yarattı.[27] Bulgar kültür ve eğitim kuruluşları dünyadaki ilk Bulgar kuruluşlarından biri olan Prag'daki "Bulgar koltuğu" ndan (1880) kaynaklanmaktadır. 2000 yılında, Merkezi Prag'da bulunan Orta Avrupa'da Yaşayan Uluslararası Bulgarlar Birliği, Müh. Anton Stamboliiski'nin fikri üzerine kuruldu. Birliğin üyeleri, Avusturya, Çek Cumhuriyeti, Macaristan, Slovakya, Polonya'dan ve misafir olarak Romanya'dan Bulgar şirketleridir.

Bulgar toplulukları Kuzey Makedonya, Ukrayna, Moldova, Sırbistan, Romanya, Macaristan, Arnavutluk ve Yunanistan'da yaşıyor. Çeşitli ülkelerin topraklarında yaşayan kompakt Bulgar toplulukları, Osmanlı İmparatorluğu'ndaki çeşitli savaşlar ve ayaklanmalardan sonra mültecilerin torunları olan Besarabian ve Banat Bulgarlarıdır. Ukrayna, Moldova, Sırbistan, Çek Cumhuriyeti, Romanya, Macaristan ve Arnavutluk'ta resmi olarak tanınan Bulgar azınlıklar var. Resmi olarak, Kuzey Makedonya'daki 2002 nüfus sayımına göre, yaklaşık 1.417 kişi Bulgar olarak tanımlanıyor, ancak on binlerce kuzey Makedon, beyan edilen Bulgar kökenine dayanarak elde ettikleri Bulgar vatandaşlığına sahipler ve binlerce kişi daha bunu almayı bekliyor.. Bulgar milletinin bir parçası olarak, bugünkü Kuzey Makedonya'daki Makedonların çoğu ve bugünkü Kuzey Yunanistan'daki Slavca konuşan nüfusun yanı sıra günümüz Doğu Sırbistan'daki Shoppe'lerin bir kısmı, 20. yüzyılın başları.

Etnonim[değiştir | kaynağı değiştir]

Rönesans'tan bu yana, "Bulgarlar" kelimesi hem Bulgarların etnik (veya etnik) grubunu hem de yeni Bulgar devletinin vatandaşlarını belirtmek için kullanılmıştır.[28] Yasal açıdan bakıldığında, Bulgarlar aynı zamanda Bulgar asıllı ve milli bilince sahip yabancı vatandaşlar olabileceğinden, "Bulgar" ve "Bulgar vatandaşı" terimlerinin farklı anlamları vardır.[29] Aynı zamanda, Bulgar vatandaşları Bulgar olmayan etnik kökene sahip olabilirler.[30]

Resmi verilere göre sadece 7 ülkede 50.000'den fazla Bulgar vatandaşı var: Türkiye (366.000), Almanya (310.000), İspanya (125.000), İngiltere, Yunanistan, ABD, İtalya. Bu ülkelerde toplamda 1,1 milyondan fazla Bulgar yaşıyor.[3]

2015 yılına ait diğer verilere göre, Bulgar göçü aşağıdaki gruplara ayrılmıştır:[3]

  • Avrupa Birliği - 606.528 (% 56)
  • Türkiye - 378.658 (% 35)
  • ABD, Kanada ve Avustralya - 103.774 (% 9)

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

1912'de Bulgarların (yeşil) coğrafi dağılımı

Bulgar adı muhtemelen eski Türkçede ''Bulgamak'' [karışmak]sözcüğünden gelir.

Slav alt tabakasına ek olarak, başlıca Trakların oluşturduğu, Slav öncesi Paleo-Balkan unsuru da modern Bulgarların etnogenezine katkıda bulunur. Slav yerleşimleriyle birlikte birinci Bulgar İmparatorluğu döneminde bölgedeki Trak çoğunluk baskın Slav nüfusu tarafından asimile olmuştur. Slavlar ile birlikte iki ek unsur daha günümüz Bulgarlarının kompozisyonunda rol almaktadır:

1. dilsel, genetik ve etnik unsurların alındığı Slavlar;
2. kültürel, genetik ve etnik unsurların alındığı Traklar; [31][32][33]
3. etnik adın ve devletin mirasçıları olan Ön Bulgarlar.[34][35]

Yerli Trak halkından bazı kültürel ve etnik unsurlar alındı. Daçyalılar (Trakların bir kolu), Keltler, Gotlar, Romalılar, Eski Yunanlar, Sarmatlar, Paeonyalılar ve İliryalılar da dahil olmak üzere, diğer Slav öncesi Hint-Avrupa halkları da daha sonraki Bulgar topraklarına yerleşti. Trak dili, Balto-Slav dillerinin güney Baltık kolundan gelen bir dil olarak tanımlanmaktadır. Hala 6. yüzyılda konuşuluyordu, muhtemelen daha sonra nesli tükenmek üzereydi, ancak daha sonraki bir dönemde Bulgarların eski Yunanca / Latince yer isimlerini Trak toponimleri ile değiştirmesi, Trakların tamamen ortadan kalkmasının neden olarak tahmin edilmektedir. Modern Bulgarlarda (ve Makedonlarda) bazı Slav öncesi dilsel ve kültürel izler korunmaktadır.

İlk Slavlar, 6. yüzyılın başlarında asıl anavatanlarından çıkıp Orta Avrupa, Doğu Avrupa ve Balkanlar'ın çoğuna yayıldılar ve böylece üç ana dal oluşturdular: 1. Doğu ve Orta Avrupa'da Batı Slavlar; 2. Doğu Avrupa'da Doğu Slavlar; 3. Güneydoğu Avrupa'daki (Balkanlar) Güney Slavlar. İkincisi, Traklar daha önceden Romanize edilmemiş veya Helenleşmiş olmasaydı, Trakçanın tamamen dilbilimsel olarak değiştirilmesine neden oldu. Pek çok bilim adamı, 6. yüzyıl tarihçisi Menander'in Trakya'daki 100.000 Slav'dan ve 582'de Yunanistan'ın art arda gelen saldırılarından bahseden açıklamasına dayanarak 580'lerde Balkanlar'ın büyük ölçekli yerleşimine başladıklarını kabul ediyorlar. Balkanlar'a pek çok dalgayla gelmeye devam ettiler, ama aynı zamanda ayrıldı, özellikle Justinian II (685-695), Trakya'dan Küçük Asya (Anadolu)'ya 30.000 kadar Slav yerleştirdi. Bizanslılar, çok sayıdaki Slav kabilesini iki gruba ayırdı: Sklaveni ve Antes. Bazı Bulgar bilim adamları, Antes'lerin modern Bulgarların atalarından biri olduğunu öne sürüyor.

Ön Bulgarlardan ilk olarak 4. yüzyılda Kuzey Kafkas stepleri civarında bahsedilir. Araştırmacılar sık ​​sık Ön Bulgar'ın nihai kökeninin Türk olduğunu ve özellikle Pontus bozkırlarından Orta Asya'ya uzanan gevşek bir şekilde akraba olan Oğur kabilelerinin bir parçası olarak Orta Asya göçebe konfederasyonlarına kadar izlenebileceğini öne sürüyorlar. Bununla birlikte, Ön Bulgarlar ve varsayılan Asyalı meslektaşları arasındaki herhangi bir doğrudan bağlantı, spekülatif ve "çarpıtılmış etimolojilerden" biraz daha fazlasına dayanmaktadır. Bazı Bulgar tarihçiler Ön Bulgarların bir Türk kabilesi olarak tanımlanmasını sorguluyor ve bir İran kökenli olduğunu öne sürüyor. 670'lerde, bazı Ön Bulgar kabileleri, Asparuh liderliğindeki Tuna Ön Bulgarları ve Kuber önderliğindeki Makedon Ön Bulgarları, Tuna nehrini geçerek Balkanlar'a yerleştiler ve bunlardan birincisi Suriyeli Mikail'in 10.000 olarak tanımladığı tek bir göç dalgasıyla karşılaştı. Ön Bulgarların çoğu zaman çok sayıda oldukları düşünülmüyor ve kontrol ettikleri bölgelerde yönetici bir elit haline geliyorlar. Bununla birlikte, Steven Runciman'a göre, bir Bizans ordusunu yenebilen bir kabilenin hatırı sayılır boyutlarda olması gerekirdi. Asparukh'un Bulgarları, başkent Pliska eski bir Slav yerleşim yerine inşa edildiğinden, Küçük İskit'teki Bulgar yerleşimlerinin kanatlarını korumak için yeniden yerleştirilen Severialılar ve "Yedi klan" ile bir aşiret birliği yaptı.

Erken Bizans Dönemi boyunca, Küçük İskit ve Mizya Sekunda'daki Roma eyaletleri, Tuna'nın kuzeyindeki 'barbarlar' ile ekonomik ve sosyal alışveriş içindeydiler. Nüfusun çoğunluğunun Tuna'nın güneyindeki herhangi bir kalıcı Slav ve Ön Bulgar yerleşiminden önce Konstantinopolis veya Küçük Asya hinterlandına geri çekilmiş gibi görünmesine rağmen, bu onların nihai Slavlaşmasını kolaylaştırmış olabilir. Pontik Bulgaristan'ın en önemli liman kentleri görünümlerine göre Bizans Yunanları olarak kaldı. 8. ve 9. yüzyıldaki büyük ölçekli nüfus transferleri ve bölgesel genişlemeler, ek olarak eyalet içindeki Slav ve Bizans Hristiyanlarının sayısını artırarak Ön Bulgarları oldukça açık bir şekilde azınlık haline getirdi. Yeni bir devletin kurulması, çeşitli Slav, Ön Bulgar ve daha önceki ya da sonraki nüfusları, Güney Slav dili konuşan Birinci Bulgar İmparatorluğu'nun "Bulgar halkı" haline getirdi. Yerel nüfusun etnogenezine farklı dönemlerde Balkanlar'a yerleşmiş veya yaşayan farklı Hint-Avrupa ve Türk halkları da katkıda bulunmuştur.

Bulgarlar Bizanslıları kesti - II. Basil'in Menolojisinden minyatür, 10-11 yüzyıl. Vatikan Kütüphanesi.

Dil[değiştir | kaynağı değiştir]

Bulgar dili, Hint-Avrupa dil ailesinin Slav dilleri kolunun Güney Slav grubuna dahil olan bir dildir. Modern Bulgarcanın eski Ön Bulgar dili (Türk dillerinin Ogur grubuna ait) ile hiçbir akrabalığı bulunmamaktadır. Bulgaristan Cumhuriyeti'nin resmi dili ve Avrupa Birliği'nin 24 resmi dilinden biridir. Bulgarca kapsamlı bir kurgu ve bilimsel literatür yazılmıştır. Bessarabian Ukrayna ve Moldova'da Bulgar toplumunun resmi dilidir.

Bulgarca, Kiril alfabesi ile yazılan ve kendisine özgü bir yazımı olan bir dildir. Bulgar dilinde 3 cinsiyet (erkek, kadın ve orta) vardır, tam ve kısa makaleler kullanılır ve vade yoktur. Yüzyıllar süren Osmanlı döneminde içerisine Türkçe kökenli yabancı söz varlığı da girmiştir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Bulgaristan'da Bulgarlar". 30 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  2. ^ "Arşivlenmiş kopya". 1 Şubat 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ekim 2020. 
  3. ^ a b c d e f g h i j k l m 24 saat gazetesi, 4 Nisan 2020, Erişim tarihi: 30 Ocak 2021.
  4. ^ "Almanya'da Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  5. ^ "Amerika Birleşik Devletleri'nde Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  6. ^ "İspanya'da Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  7. ^ "Yunanistan'da Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  8. ^ "Birleşik Krallık'ta Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  9. ^ "Kanada'daki Bulgarlar". 2 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  10. ^ "İtalya'da Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  11. ^ "Moldova'daki Bulgarlar". 16 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  12. ^ "Rusya'da Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  13. ^ "Hollandalı Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  14. ^ "Kıbrıs'ta Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  15. ^ "Belçika'daki Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  16. ^ "Sırbistan'daki Bulgarlar". 23 Ocak 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  17. ^ "Avustralya'daki Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  18. ^ "Kazakistan'da Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  19. ^ "İsveç'te Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  20. ^ "Romanya'da Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  21. ^ "Danimarka'da Bulgarlar". 2 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  22. ^ "Macaristan'da Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  23. ^ "Slavlar". 17 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  24. ^ One Europe, many nations: a historical dictionary of European national groups, James Minahan, Greenwood Publishing Group, 2000, ISBN 0-313-30984-1, pp. 134 – 135. Google Books. 13 Eylül 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Kasım 2011. 
  25. ^ "Slav Milletlerinin Kültürel Yakınlığı". 8 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ağustos 2018. 
  26. ^ 2011 yılı itibarıyla ülkedeki Bulgar etnik grubu konusunda uzmanlar
  27. ^ Yurtdışındaki Bulgarlar için Devlet Dairesi
  28. ^ Bu bağlamda, I. Dichev iki kavramın farklılaşması için "Bulgarca" kelimesinin girişini bile önermektedir (bkz. Ivaylo Dichev)., Българи, турци – българяни?, Şimdi gazetesi, 17 Şubat 2007.)
  29. ^ Bulgaristan dışında yaşayan Bulgarlar için hukuk , Resmi Gazete'de yayınlandı, sayı 30/11 Nisan 2000., maddesi 2, 6, 7, 8,
  30. ^ Tsankov, Veselin. Bulgar vatandaşlığı. Maddi ve usul yönleri, Sofia 2000, s. 54, ayrıca bkz. Todorov, Todor. Sanat uyarınca doğuştan vatandaşlık. 93, para. Anayasa'nın 2'si, Hukuk Düşüncesi, 1996, № 4, s. 7 - 14. Anayasa Hakimi Prof. Todorov, Anayasanın “Bulgar” ve “Bulgar vatandaşı” terimlerini açıkça ayırt ettiğini kabul etti.
  31. ^ "Many Thracian survivals have been detected in the sphere of Bulgarian national costume and folk tradition." The Bulgarians: from pagan times to the Ottoman conquest, David Marshall Lang, Westview Press, 1976, 0-89158-530-3, p. 27.
  32. ^ Kushniarevich, Alena; Utevska, Olga; Chuhryaeva, Marina; Agdzhoyan, Anastasia; Dibirova, Khadizhat; Uktveryte, Ingrida; Möls, Märt; Mulahasanovic, Lejla; Pshenichnov, Andrey; Frolova, Svetlana; Shanko, Andrey; Metspalu, Ene; Reidla, Maere; Tambets, Kristiina; Tamm, Erika; Koshel, Sergey; Zaporozhchenko, Valery; Atramentova, Lubov; Kučinskas, Vaidutis; Davydenko, Oleg; Goncharova, Olga; Evseeva, Irina; Churnosov, Michail; Pocheshchova, Elvira; Yunusbayev, Bayazit; Khusnutdinova, Elza; Marjanović, Damir; Rudan, Pavao; Rootsi, Siiri; Yankovsky, Nick (2015). "Genetic Heritage of the Balto-Slavic Speaking Populations: A Synthesis of Autosomal, Mitochondrial and Y-Chromosomal Data". PLoS ONE. 10 (9): e0135820. Bibcode:2015PLoSO..1035820K. doi:10.1371/journal.pone.0135820. PMC 4558026 $2. PMID 26332464. 
  33. ^ "A detailed analysis is made of the assimilation process which took place between Slavs and Thracians. It ended in the triumph of the Slav element and in the ultimate disappearance of the Thracian ethnos...Attention is drawn to the fact that even though assimilated, the Thracian ethnicon left behind traces of its existence (in toponymy, the lexical wealth of the Bulgarian language, religious beliefs, material culture, etc.) which should be extensively studied in all their aspects in the future..." For more see: Димитър Ангелов, Образуване на българската народност, (Издателство Наука и изкуство, “Векове”, София, 1971) pp. 409-410. (Summary in Englis 28 Mayıs 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. h).
  34. ^ "Bulgar - people". Britannica.com. 26 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Aralık 2017. 
  35. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; fine isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)