Şuşa

Wikipedia tasarımı üzerinden görüntüle.

Şuşa
Շուշի Şuşi
Şuşa
Şuşa şehrinden görüntüler
Şuşa şehrinden görüntüler
Şuşa
Arma
Şuşa'nın Azerbaycan'daki konumu.
Ülke Azerbaycan Azerbaycan (hukuken)
Dağlık Karabağ Cumhuriyeti Dağlık Karabağ C. (fiilen)
E. bölge
Marz
Azerbaycan Dağlık Karabağ
Dağlık Karabağ Cumhuriyeti Şuşi Marzı
Yönetim
 - Belediye Başkanı Dağlık Karabağ Cumhuriyeti Karen Avagimyan
Rakım 1.400 - 1.800 m (-4.506 ft)
Nüfus
 - Toplam 19,629

Şuşa (Ermenice: Շուշի Şuşi), Azerbaycan'da bir şehir, Şuşa Rayonunun idarî merkezi. 1992'de Ermenistan Silahlı Kuvvetleri tarafından işgal edilmiş ve günümüzde hiçbir ülke tarafından tanınmayan Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'nin yönetimi altındadır.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Şuşa çevresindeki eski yerleşim yerleri, ayrıca Cıdır düzündeki Şuşa mağarası (Üçmıx Dağı'nda) bu yerlerin günümüzdeki Azerbaycan topraklarında en eski insan kamplarından biri olduğu kanıtlanmıştır. Deniz seviyesinden 1300-1600 metre yükseklikte bulunan Şuşa şehrinin güneyinde Kafkasya'nın en eski yerleşim sitelerinden biri bulunmaktadır. XX yüzyılın 70'li yıllarında Şuşa mağara kampında yapılan arkeolojik kazılarda burada Paleolitik dönemine ait taş aletler bulunmuştur. Bu araziler tarihte günümüzdeki Azerbaycan topraklarında bulunmuş Medya Devletinin, Kafkasya Albanyasının, Karabağ Hanlığı'nın ayrılmaz parçasıdır.

Şuşa ismi Eski Farsça kökenli ve cam manasına gelen Shīsha kelimesinden türemiştir.[1][2] Şuşa ismi tarihte ilk olarak Orta Çağ'da, 15. yüzyılda, bir Ermeni dini metinde geçmektedir. Bu yazıt, aynı zamanda bu şehirde üretilmiş ilk yazılı eser olmuştur. Eser, Ter-Manuel tarafından 1428'de yazılmıştır.[3][4][5][6][7][8]

Bazı Azeri kaynakları ise Şuşa şehrinin 1750-51 yıllarında bağımsız Karabağ Hanlığı'nın banisi Penah Ali Han Cavanşir tarafından, Penah Ali'nin şerefine Penahabad ismi ile kurulduğunu belirtmiştir. İbrahim Halil Han Şuşa'yı başkenti gibi genişletip, şehrin savunma kabiliyetini güçlendirmiştir.

1805 yılında Rus İmparatorluğunun Karabağı ele geçirmesine kadar, Şuşa birkaç defa Kaçarlar tarafından kuşatılmıştır. Rusya İmparatorluğu'nun yönetimi altında da Karabağ, Azerbaycan kültürünün, edebiyatının ve müziğinin merkezi olmuştur.

1851'de Şuşa'nın toplam nüfusu 15.194 olup[9], 1886'da 30.000,[10], 1910'da 39.413[11], 1916'da 43.869'a artmıştır.[12] 1916'da nüfusun çoğunluğu, Ermeniler (23.396; %53) ve Azeriler, 19.121, %44'dan ibaretti.[13] Ancak Şuşa katliamı sonucunda şehirdeki Ermeni nüfusu öldürülmüş veya göçe zorlanmış, şehrin Ermeni mahalleleri yakılmıştır. 1989'da kentin toplam nüfusu: 23.156 olup Azeriler (21.234, %92) ve Ermeniler (1.620, %7)[14]'den ibaretti.

Karabağ Savaşı sırasında 8 - 9 Mayıs 1992 tarihlerinde meydana gelen Şuşa Muharebesi'nin sonucu Ermenistan Silahlı Kuvvetleri tarafından ( Rusya'nın yardımıyla) işgal edilmiş[15] ve Şuşa kentinin nüfusunun büyük çoğunluğunu oluşturan Azeriler şehirden göç etmeye mecbur bırakılmışlardır.

Şu anda Ermenistan Silahlı Kuvvetleri'nin işgali altında ve fiilen Dağlık Karabağ Cumhuriyeti tarafından yönetilmektedir.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Everett-Heath 2018.
  2. ^ Chkeidze 2001, ss. 486-490.
  3. ^ Boris Baratov. A Journey to Karabakh. Moscow, 1998, pp. 32–33
  4. ^ Hravard Hakobian. Miniatures of Artsakh and Utik 13th–14th centuries. p. 25, Yerevan, 1989
  5. ^ Епископ Макар Бархутарянц, История Албании, том 1, Вагаршапат, 1902, с. 384 (на арм. яз); Bishop Makar Barkhudariants. History of Aghvank. Volume 1, Vagharshapat, 1902, p. 384
  6. ^ Ulubabyan B. A. (1972), The Principality of Lower Khachen from the 14th to the 15th centuries., Historico-philological journal of Academy of Sciences of ArmSSR № 11. pp. 95–108, p. 105. (in Armenian)
  7. ^ Khachikyan L. S., (1955), Memorial records in Armenian manuscripts of 15 c., Part I (1401–1450), Publish. of Academy of Sciences of ArmSSR, p. 384. (in Armenian)
  8. ^ Bishop Makar Barkhudariants. Artsakh. Baku, Aror publishing house, 1895, Chapter - City of Shushi (Շուշի քաղաք)
  9. ^ Kavkazskiy kalendar, 1853, p. 128
  10. ^ A.g.e., p. 319
  11. ^ "Obzor Yelizavetpolskoy goubernii za 1910 g.", Tbilisi, 1912, p. 141
  12. ^ Kavkazskiy kalendar, p. 190
  13. ^ A.g.y.
  14. ^ Amirbayov, Elchin. "Shusha's Pivotal Role in a Nagorno-Karabagh Settlement" in Dr. Brenda Shaffer (ed.), Policy Brief Number 6, Cambridge, MA: Caspian Studies Program, Harvard University, December 2001, [1]
  15. ^ UN News Centre, "General Assembly calls for removal of Armenian forces from Nagorno-Karabakh". March 14, 2008


This page is based on a Wikipedia article written by contributors (read/edit).
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.

Destek