Çanakkale (il)

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Çanakkale
Slogan:
Barışın kenti[kaynak belirtilmeli]
Çanakkale konumu
Çanakkale'nin Türkiye'deki konumu
Çanakkale'nın Türkiye'da bulunduğu yer
Çanakkale
Çanakkale
Çanakkale'nın Avrupa'da bulunduğu yer
Çanakkale
Çanakkale
Ülke Türkiye
Coğrafi bölge Marmara Bölgesi
Alt idari birimler
İdare
 • Tür Belediye başkanı-meclis
 • Organ
 • Vali İlhami Aktaş [2]
 • Belediye Başkanı Ülgür Gökhan (CHP)
Yüzölçümü
 • Toplam 9.817 km² (3.790 mil²)
Rakım 2 m (6 ft)
Nüfus
 (2019)
542.157
 • Sıra 39.
Zaman dilimi UTC+03.00 (UDAZD)
Posta kodu
17XXX
Alan kodu 286
ISO 3166 kodu TR-17
Plaka kodu 17
İklim Dsb, Bsk

Çanakkale, Türkiye'nin kuzeybatısında, Marmara Bölgesi ve Ege Bölgesi içinde yer alan il. 31 Aralık 2019 itibarıyla Çanakkale ili içerisindeki 12 ilçe ve bu ilçelere bağlı 81 mahallede yaşayan toplam nüfus 542.157 kişidir.[3] Türkiye'de İstanbul ile birlikte, Asya ve Avrupa kıtalarında bulunan ve dolayısıyla boğazı olan iki ilden biridir. Yüz ölçümü 9.817 km²'dir[4]. Komşu illeri Edirne, Tekirdağ ve Balıkesir'dir.

Türkiye'nin nüfus sıralamasında 39. il olan Çanakkale'de günümüzde bir üniversite vardır. Çanakkale'den diğer şehirlere ulaşım otoyollar ve hava yoluyla sağlanır.

Çanakkale'deki iklim, ilin coğrafyası nedeniyle geçiş niteliği taşısa da yoğunlukla Akdeniz iklimi özelliklerine sahiptir.[5] Anadolu'nun en batı noktası olan Baba Burnu ile Türkiye'nin en batı noktası Gökçeada'daki İncirburnu il sınırları içindedir. Ege Denizi'nde Türkiye'ye ait en büyük adalar olan Bozcaada ve Gökçeada ilçeleri de Çanakkale'ye bağlıdır.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Çanakkale, Cumhuriyetin ilk yıllarında Biga ve Gelibolu sancaklarının kaldırılması ve her ikisinin ortasında bulunan Çanak köyünün il ilan edilmesiyle meydana gelmiştir. 1927 Nüfus sayımında Çanakkale'nin merkez nüfusu sadece 8.500 kişi idi.. Eski çağlarda, Hellespontos ve Dardanelles olarak da adlandırılan ilde 3000 yıldan beri yerleşim olduğu bilinmektedir. Bugün bile kalıntıları bulunan Truva (Troia, Troy) Antik kenti M.Ö 2500 yılında büyük bir depremle yıkılmış ve bölge uzun yıllar Lidyalılarca yönetilmiştir. Milattan önce 336 yılında bölgede en önemli güç haline gelen Pers İmparatorluğu Helenizm'i tüm dünyaya yaymak amacındaki Büyük İskender Granikos Çayı (Biga Çayı) kıyılarında büyük bir bozguna uğratılmıştır. Osmanlı Devleti döneminde de Karesioğulları Beyliğinin yıkılması ile ilin bugünkü topraklarının büyük bir bölümü ele geçirilmiş, Bizans'ın sayesinde ilin fethi daha da kolaylaşmış ve Boğazlar ile birlikte kontrol Osmanlı Devleti'ne geçmiştir.

Çanakkale ilinin topraklarının bütününe bakıldığında, üzerinde kurulmuş olduğu yarımada Biga Yarımadası olarak adlandırılır. İl içindeki en kayda değer yükselti Biga Dağları'dır. Biga adının bu denli çok kullanımının sebebi, Cumhuriyet döneminden önce , Osmanlı idari sisteminde Sancağın Biga ilçesi olmasıdır. Yani ilin eski merkezi Biga olup, Cumhuriyet döneminde, kazanılmış olan başarılardan dolayı ilin ismi ve merkezi Çanakkale olarak değiştirilmiştir. İlin isminin kökeni yörede çok gelişmiş olan çanak - çömlek zanaatine dayanır. Şehrin iki simgesi haline gelen Kale-i Sultaniye ile çanakçılık özdeşleşince de şehir Çanakkale olarak adlandırıldı.[kaynak belirtilmeli]

Yönetim[değiştir | kaynağı değiştir]

İllerde protokolde ilk sırada yer alan Vali, merkezi yönetimi temsil eder ve Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Büyükşehir dışındaki illerde yerel yönetim, şehirler düzeyindedir. Belediye Başkanı, belediye sınırları içinde kalan seçmenin oy çokluğu ile seçilir. Ayni seçmen İlçe Belediye Meclisi için de oy kullanarak ilçelerin belediye meclislerini oluşturur. İldeki bütün seçmenler ayrıca il genel meclisi için de oy kullanarak, İl Genel Meclisinin oluşumunu sağlarlar.

İl genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır İl genel meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise D'Hondt Sistemine göre belirlenir (Kanun:2972-Madde:23)

İl Genel Meclisi, İl Özel İdaresinin karar organıdır, başkanını üyeleri arasından gizli oyla seçer. Ayrıca, İl Genel Meclisi kendi içinden gizli oyla bir yıl görev yapacak 5 kişilik İl Encümenini seçer.[6][7]

Merkezi yönetim, Vali ve İl Müdürlerinden oluşur. İl Özel İdaresi (İl Genel Meclisi ve İl Encümeni) seçilmişlerden oluşur, ancak Vali başkanlığında görev yapar. Yerel yönetim ise belediye başkanları ve belediye meclislerinden oluşur.

Çanakkale Valisi İlhami AKTAŞ , 9.06.2020/274 sayılı kararla Nevşehir Valisi iken atanmıştır.[8] Belediye başkanı Ülgür Gökhan(CHP), 31 Mart 2019 seçimlerinde %60,73 oy oranıyla seçilmiştir.[9]

2019 Türkiye yerel seçimleri sonuçlarına göre Çanakkale İl Genel Meclisi üye sayısı, 18 CHP,15 AK PARTİve 1 MHP olmak üzere 34’dür. Çanakkale Belediye meclisi ise 22 CHP ve 9 AK PARTİ olmak üzere 31 üyeden oluşur.[10]

2018 Genel seçimleri sonucu, Çanakkale'yi temsilen TBMM'de AKP'den 2 milletvekili (Bülent Turan, Jülide İskenderoğlu), CHP'den 2 milletvekili (Muharrem Erkek, Özgür Ceylan) seçilmiştir.[11]

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Güncel Nüfus Değerleri[değiştir | kaynağı değiştir]

TÜİK 4 Şubat 2020 verilerine göre[12] Çanakkale ili nüfusu 542.157'dir. Bu nüfusun %72,44'ü şehirlerde yaşamaktadır (2019 sonu). İlin yüz ölçümü 9.817 km2, kilometrekare başına düşen kişi sayısı 55'tir. İlde toplamda 12 İlçe, 23 belediye, 81 mahalle ve 576 köy vardır.

2019 yılı sonunda Çanakkale ili ve ilçelerinin yerleşim yeri ve nüfusla ilgili sayısal bilgileri[13]
İlçe Nüfus

2018

Nüfus

2019

Nüfus

Artışı %

Belediye

Sayısı

Mahalle

Sayısı

Köy

Sayısı

Köy

Nüfusu

Şehir

nüfusu

Şehirde

oturan %

Alanı

 km2[14]

 km2'ye

düşen kişi

Ayvacık 33.568 33.356 -0,63 2 6 64 14.189 19.167 57,46 880 38
Bayramiç 29.716 29.400 -1,06 1 4 75 14.074 15.326 52,13 1.204 24
Biga 90.576 90.418 -0,17 3 14 108 30.552 59.866 66,21 1.310 69
Bozcaada 3.023 2.988 -1,16 1 2 0 0 2.988 100,00 37 81
Çan 48.215 48.461 0,51 2 9 65 15.987 32.474 67,01 905 54
Eceabat 8.912 8.784 -1,44 1 2 12 3.145 5.639 64,20 430 20
Ezine 32.003 30.660 -4,20 2 7 49 13.663 16.997 55,44 727 42
Gelibolu 44.809 44.346 -1,03 3 10 26 9.181 35.165 79,30 823 54
Gökçeada 9.783 9.440 -3,51 1 5 9 2.644 6.796 71,99 282 33
Lapseki 27.327 27.838 1,87 3 6 40 7.998 19.840 71,27 821 34
Merkez ilçe 180.823 184.631 2,11 2 10 52 16.830 167.801 90,88 1.016 182
Yenice 31.907 31.835 -0,23 2 6 76 21.182 10.653 33,46 1.381 23
ÇANAKKALE   540.662 542.157 0,28 23 81 576 149.445 392.712 72,44 9.817 55

İlin yıllara göre nüfusları[değiştir | kaynağı değiştir]

Çanakkale il nüfus bilgileri
Yıl Toplam nüfus Sıra Değişim Şehir - Kır
1965[15] 350.317 39
  %23     81.753
268.564     %77  
1970[16] 360.764 42 %3Dark Green Arrow Up.svg
  %27     97.305
263.459     %73  
1975[17] 369.385 44 %2Dark Green Arrow Up.svg
  %29     107.825
261.560     %71  
1980[18] 391.568 44 %6Dark Green Arrow Up.svg
  %32     126.703
264.865     %68  
1985[19] 417.121 46 %7Dark Green Arrow Up.svg
  %36     148.108
269.013     %64  
1990[20] 432.263 45 %4Dark Green Arrow Up.svg
  %39     168.529
263.734     %61  
2000[21] 464.975 43 %8Dark Green Arrow Up.svg
  %46     215.571
249.404     %54  
2007[22] 476.128 41 %2Dark Green Arrow Up.svg
  %52     247.443
228.685     %48  
2008[23] 474.791 42 -%0Red Arrow Down.svg
  %52     248.008
226.783     %48  
2009[24] 477.735 42 %1Dark Green Arrow Up.svg
  %53     255.220
222.515     %47  
2010[25] 490.397 41 %3Dark Green Arrow Up.svg
  %55     269.035
221.362     %45  
2011[26] 486.445 41 -%1Red Arrow Down.svg
  %55     268.082
218.363     %45  
2012[27] 493.691 41 %1Dark Green Arrow Up.svg
  %56     278.055
215.636     %44  
2013[28] 502.328 41 %2Dark Green Arrow Up.svg
  %57     288.770
213.558     %43  
2014[29] 511.790 41 %2Dark Green Arrow Up.svg
  %58     297.086
214.704     %42  
2015[30] 513.341 41 %0Dark Green Arrow Up.svg
  %59     302.186
211.155     %41  
2016[31] 519.793 42 %1Dark Green Arrow Up.svg
  %70     364.992
154.801     %30  
2017[32] 530.417 40 %2Dark Green Arrow Up.svg
  %71     378.277
152.140     %29  
2018[33] 540.662 39 %2Dark Green Arrow Up.svg
  %72     388.089
152.573     %28  

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Havadan Çanakkale

İl topraklarının yarısından fazlası ormanlar ile kaplıdır. Ormanlar il topraklarının % 53.9'unu oluşturur. Ormanlık alanlar 536.964 hektar olup bunun 449.024 hektarı koru, 87.969 hektarı ise köylülere dağıtılan ve ticaret yapılan, kesilmeye hazır ormanlardır. Ormanlık arazinin yarısından fazlasını kızılçam ve meşe kaplar. İlde yetişen ağaçların miktarları şöyledir;

Ağaç türü Kapladığı alan (Hektar) Toplam ormanlara oranı
Kızılçam 181.093,20 33,73
Meşe 109.997,50 20,49
Karaçam 60.735,00 11,24
Diğer 185,138,30 34,36
Genel toplam 536.964,00 100,00

İlin kıyı ilçelerinde ve adalarda iklim hemen hemen aynıdır. Akdeniz iklimi ile Karadeniz iklimi arasında bir geçiş iklimin yaşandığı Çanakkale topraklarında iklim daha çok Akdeniz iklimine paralellik gösterir. İç bölgelerde denizden yükseklik artar ve bu nedenle kıyı bölgelere oranla aradaki sıcaklık ortalaması oldukça açılır. Yılın büyük bölümü hemen her ilçede rüzgarlı günler yaşanır.

Çanakkale'de önem arz eden bir su kütlesi bulunmaz. Gelibolu Yarımadası'nda Tuzla Gölü, Biga ilçesi sınırlarında Hoyrat Gölü ve Ece Gölü ile diğer ilçelerde yer alan bazı ufak baraj gölleri ve göletler vardır. Biga'ya bağlı Yeniçiftlik beldesinde yer alan yaklaşık 10,000 hektarlık Ece Gölü son birkaç yıl içinde kurutularak tarıma uygun hale getirilmeye çalışılmaktadır.

Çanakkale ilinin coğrafi olarak aslında 4 farklı su kütlesi ile kıyısı bulunur. Aşağıdaki tabloda ilçelerin nereye kıyısı olduğu ile kıyı ve plaj uzunluklarının çizelgesi vardır;

İlçe Kıyı uzunluğu (km) Kıyısında olduğu deniz İlin toplam kıyısına oranı (%) Plâj uzunluğu (km)
Merkez 60.2 Çanakkale Boğazı 8.96 10.25
Ayvacık 83.2 Ege Denizi 12.38 8.00
Bayramiç 0 - - -
Biga 71.6 Marmara Denizi 10.65 7.01
Bozcaada 43.7 Ege Denizi 6.51 4.10
Çan 0 - - -
Eceabat 103.1 Boğaz - Ege Denizi 15.35 7.10
Ezine 38,6 Ege Denizi 5.75 6.20
Gelibolu 126.6 Boğaz - Saros Körfezi - Ege Denizi 18.85 10.50
Gökçeada 92.0 Ege Denizi 13.70 11.80
Lapseki 52.7 Marmara Denizi 7.85 7.50
Yenice 0 - - -
Toplam 671 Ege - Marmara - Saros - Boğaz - 72,40

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Çanakkale, yüzyıllar boyunca farklı toplumların egemenliğinde kalmış, gerek mimarisinde gerek yaşamda onlardan izler taşımaktadır. 70'li yıllardan itibaren yapılmaya başlayan ticari yatırımlarla ildeki geleneksel toplum yapısı yerini hızla modernize bir yapıya bırakmıştır. Ticari yatırımlar ile ulaşım kolaylaşmış ve şehrin görünümünün değişmesi böylece başlamıştır. Bugün Çanakkale Türkiye'nin en modern şehirlerinden biridir. Geniş kaldırımları, temiz caddeleri, bakımlı binaları ile örnek bir şehirdir. Henüz altyapısı tam oturmamışsa da kültürel anlamda Çanakkale ili Türkiye'de önde gelen çevrelerdendir. Toplumda çekirdek aile yaygındır. Toplum,Göçmenler , Türkmenler, Pomaklar, Yörükler, Çerkezler ve az sayıda Boşnak'tan oluşur. Pomak ve Yörükler genelde tarım ile uğraşırlar. Bir Yörük kişisi ile Pomak farklı biçimde geleneksel giysiler giyer.

İl ve ilçe merkezlerinde büyük ölçüde modern giyim örnekleri benimsenmiştir. Kırsal kesimden gelen bayanlar, beyaz Yemenî adı verilen eşarp ve şalvar ile siyah naylonumsu kumaştan pardösü (ferace) giyerler, kırsal kesim erkeklerinde ise baskın giyim türü, pantolon, ceket ve kaskettir. Yörede erkeklerin şalvar giydiği pek görülmez. Yöre mutfağı ise birbirinden lezzetli tatlara sahiptir. Çanakkale mutfağını anlatacak kilit sözcükler; zeytinyağı, zeytin, sardalya, peynir helvası ve keşkek'tir. Adalar bağcılık ve şarapçılık konusunda başı çekmektedir.

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

İl, eğitim bakımından halkına Türkiye ortalamasının oldukça üstünde bir hizmet sunar. İl sınırları içinde 2 Fen Lisesi, 10 Anadolu Lisesi, 2 Sosyal Bilimler Lisesi ve birçok Mesleki lise bulunur. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) bünyesinde 9 fakülte, 2 yüksekokul ve 2 enstitü bulunur ve 20,000 öğrenciye eğitim verir. Halkın %8,0'i üniversite mezunudur.İlköğretimlerde okullaşma oranı %100'dür. Okuryazarlık oranı (2000 Nüfus verilerinde) %90 olarak açıklanmış, fakat geçen zaman içerisinde oranın %99 olduğu sanılmaktadır. (Çanakkale Valiliği Resmi Sayfası) İlçede 75.000'e yakın öğrenci bulunur. İlde derslik başına düşen öğrenci sayısı 20'dir.

Turizm[değiştir | kaynağı değiştir]

Rehberler serisi:

Çanakkale Rehberi

Çanakkale ile birçok ilçesi tarihi ve doğal güzellikler bakımından oldukça zengin olmasına rağmen, bölge olması gerekenden oldukça az turist çekmektedir. İl merkezinin çevresinde bulunan yerlerin hemen hemen her yeri sit alanı ilan edilmiştir. Çanakkale'nin büyüyememesinin asıl sebeplerinden biri de budur. Birçok alan yerleşime kapalıdır.

Çanakkale'nin başlıca turistik yerleri

Konum[değiştir | kaynağı değiştir]

Konum Bilgileri
İlçe Kuruluş Yılı[34] Alanı km²[35] Rakım mt. Merkeze Uzaklık km[36] Ulaşan Yollar[36]
Ayvacık 1928 880 288 74 E E87/ -05, 17-52
Bayramiç Cumh.önce 1.204 106 78 -04=>17-25
Biga Cumh.önce 1.310 51 97 E E90/ -02, -06
Bozcaada Cumh.önce 37 41 62 17-60, 17-65
Çan 1945 905 83 70 -01, -06
Çanakkale Merkez 1.016 11 -01, E E87/ -04, -01
Eceabat Cumh.önce 430 9 1 E E87/ -03, -15, 17-75
Ezine Cumh.önce 727 50 52 E E87/ -04, 17-25, 17-52
Gelibolu 1926 823 20 34 E E87/ -03,
Gökçeada Cumh.önce 282 50 1 17-76, 17-77
Lapseki Cumh.önce 821 9 34 E E90/ -02, -01, 17-04
Yenice 1936 1.381 275 89 -07
ÇANAKKALE Cumh.önce 9.817

Spor[değiştir | kaynağı değiştir]

Şehrin tek futbol takımı olan Çanakkale Dardanelspor 1996-99 sezonlarında Süper Lig'de mücadele etmiştir. Daha sonra kademeli olarak 1. Lig , 2. Lig ve 3. Lig'de de mücadele etmiş, 2017-2018 sezonu sonunda Bölgesel Amatör Lig'e düşmüştür.

2018-2019 sezonunda, Dardanelspor , Bigaspor, Biga Adaspor, Bölgesel Amatör Ligdedir. Voleybol kadınlar süper ligindeki Çanakkale Belediyespor 1. Lige düşmüştür. Voleybol kadınlar 2.ligindeki 3 takımından Kale 1957 Spor 1.lige çıkmıştır.

Ziraat Türkiye Kupası'nda Bigaspor, ilk turda elenmiştir. Kupa Voley Kadınlar'da Çanakkale Belediye 1.devre turunda elenmiştir.

Önemli spor tesisleri: 18 Mart Stadyumu (12.692), Anafartalar Spor Salonu (1.500), Anafartalar Yüzme Havuzu-olimpik (600).

Fotoğraf galerisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Meclis Üyeleri". T.C. Çanakkale İl Özel İdaresi websitesi. 24 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Nisan 2020. 
  2. ^ "Valiler Kararnamesi yayınlandı: 41 ilin valisi değişti". NTV. 10 Haziran 2020. 10 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Haziran 2020. 
  3. ^ "Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları, 2019". Türkiye İstatistik Kurumu websitesi. Türkiye İstatistik Kurumu. 4 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Nisan 2020. 
  4. ^ "İl ve İlçe Yüz ölçümleri" (PDF). 2014. 16 Nisan 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Nisan 2020. 
  5. ^ "Coğrafya". T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. 26 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Nisan 2020. 
  6. ^ https://www.icisleri.gov.tr/illeridaresi/ozel-idare1
  7. ^ https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5302.pdf
  8. ^ https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/06/20200610-7.pdf
  9. ^ "Arşivlenmiş kopya". 29 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ocak 2020. 
  10. ^ https://biruni.tuik.gov.tr/secimdagitimapp/yerel.zul
  11. ^ https://biruni.tuik.gov.tr/secimdagitimapp/
  12. ^ https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr 25 Ağustos 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. TUİK 4 Şubat 2020 verileri
  13. ^ "Arşivlenmiş kopya". 25 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020. 
  14. ^ https://www.harita.gov.tr/images/urun/il_ilce_alanlari.pdf
  15. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  17. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  18. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  19. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  20. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  21. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  22. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  23. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  24. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  25. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  26. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  27. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  28. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  29. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  30. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
  31. ^ "2016 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 27 Ocak 2020. 
  32. ^ "2017 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 27 Ocak 2020. 
  33. ^ "2018 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 27 Ocak 2020. 
  34. ^ İçişleri Bakanlığı- İller İdaresi Genel Müdürlüğü
  35. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; :1 isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)
  36. ^ a b Karayolları Genel Müdürlüğü

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]