Województwo opolskie

Wikipedia open wikipedia design.

Ten artykuł dotyczy współczesnego województwa. Zobacz też: województwo opolskie.
województwo opolskie
województwo
Herb Flaga
Herb województwa opolskiego Flaga województwa opolskiego
Państwo  Polska
Kod ISO 3166-2 PL-OP
TERYT 16
Siedziba wojewody i sejmiku Opole
Wojewoda Adrian Czubak
Marszałek Andrzej Buła
Powierzchnia (31 grudnia 2017) 9411,87 km²
Populacja (30 czerwca 2019)
• liczba ludności

984 345[1]
• gęstość 105 os./km²
Urbanizacja 63,5
Tablice rejestracyjne O
Adres Urzędu Wojewódzkiego:
ul. Piastowska 14
45-082 Opole
Adres Urzędu Marszałkowskiego:
ul. Piastowska 14
Opole
Podział administracyjny
Plan województwa opolskiego
Liczba miast na prawach powiatu 1
Liczba powiatów 11
Liczba gmin miejskich 3
Liczba gmin miejsko-wiejskich 33
Liczba gmin wiejskich 35
Położenie na mapie Polski
Opolskie in Poland (+rivers).svg
Strona Urzędu Wojewódzkiego
Strona Urzędu Marszałkowskiego
Portal Portal Polska

Województwo opolskie – jedno z 16 województw w Polsce. Obejmując obszar o powierzchni 9412 km² jest obecnie najmniejszym województwem w Polsce. Według danych z 30 czerwca 2019 r. było też województwem z najmniejszą liczbą mieszkańców – 984 345 mieszkańców[1]. Siedzibą władz województwa jest Opole.[2]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Województwa z lat 1975–1998 z granicą obecnego województwa opolskiego
Województwo w latach 1950–1975

Pierwsze województwo opolskie zostało utworzone w 1950 r., w 1975 odłączone od niego zostały powiat raciborski i powiat oleski; ten ostatni, powiększony terytorialnie[3], powrócił w granice województwa w wyniku reformy administracyjnej w 1999 r.

Województwo opolskie utworzono w 1950 roku na mocy ustawy z dnia 28 czerwca 1950 roku[4], w wyniku podziału województwa śląsko-dąbrowskiego na województwo katowickie i opolskie. Do województwa opolskiego dołączono powiat brzeski i powiat namysłowski z województwa wrocławskiego. Nowe województwo, liczące 9506 km², było najmniejszym w ówczesnej Polsce. Według danych z 1950 ponad 50% ówczesnych mieszkańców stanowili autochtoni, około 25% mieszkańców województwa stanowili Kresowianie[5][6]. W 1975 roku w wyniku reformy administracyjnej[7] utworzono Województwo opolskie (1975–1998): powiat raciborski przyłączono do województwa katowickiego, a niemal cały powiat oleski do nowo utworzonego województwa częstochowskiego (2 z 8 jednostek pozostały w województwie opolskim). Od 1999 roku, wobec likwidacji województwa częstochowskiego, powiat oleski jest ponownie częścią woj. opolskiego.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Mapa fizyczna województwa
Flaga urzędowa województwa z herbem

Według danych z 1 stycznia 2014 powierzchnia województwa wynosi 9411,87 km²[8].

Według danych z 31 grudnia 2012 r. w woj. opolskim lasy obejmowały powierzchnię 249,8 tys. ha, co stanowiło 26,5% jego powierzchni[9].

Położenie administracyjne[edytuj | edytuj kod]

Województwo jest położone w południowo-zachodniej Polsce i graniczy z[10]:

oraz z województwami:

Położenie historyczne[edytuj | edytuj kod]

Większość obszarów województwa stanowi zachodnią część Górnego Śląska, natomiast cały region jest często określany Śląskiem Opolskim, nie do końca poprawnie, gdyż północno-wschodnie skrawki województwa (gmina Praszka i gmina Rudniki)[11][12]) nie leżą na historycznym Śląsku, lecz w Wielkopolsce (ziemia wieluńska). Zachodnia część obecnego województwa (ponad 20 procent powierzchni)[potrzebny przypis] obejmują tereny historycznego Dolnego Śląska: większa część ziemi brzeskiej oraz ziemię namysłowską, które do 1950 roku należały do województwa wrocławskiego. Również takie miasta jak Nysa, Grodków, Otmuchów, Paczków i Głuchołazy położone są na terenach historycznego Dolnego Śląska (dawne Księstwo nyskie)[13][14]. W południowej części województwa, w okolicy Kietrza znajduje się enklawa morawska[15].

Topografia[edytuj | edytuj kod]

W wymiarze północ-południe województwo rozciąga się na długości 136 km, to jest 1°13′20″. W wymiarze wschód-zachód rozpiętość województwa wynosi 127 km, co w mierze kątowej daje 1°47′15″.

Współrzędne geograficzne skrajnych punktów:

Najwyższym punktem jest wierzchołek Biskupiej Kopy – 889 m n.p.m.

Stosunki wodne[edytuj | edytuj kod]

Główną rzeką województwa jest Odra. Pozostałe większe rzeki województwa to Mała Panew oraz Nysa Kłodzka. Największymi jeziorami są zbiorniki sztuczne, tj. Jeziora Nyskie, Otmuchowskie i Turawskie.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Województwo opolskie jest podzielone na z 11 powiatów oraz 1 miasto na prawach powiatu (Opole).

Powierzchnia stan na 31 grudnia 2017[1], liczba ludności stan na 30 czerwca 2019[1].

Herb Flaga Powiat Powierzchnia
[km²]
Ludność Gęstość zaludnienia
[osób/km²]
Lokata w Polsce według powierzchni Lokata w Polsce według ludności Przeciętna stopa bezrobocia
(30 czerwca 2014)[16]
Zadłużenie samorządu względem dochodów
(2014)[17]
Stopa urbanizacji
POL powiat brzeski (opolski) COA.svg POL powiat brzeski (opolski) flag.svg brzeski 875,96 90,054 103 158 139 20,5% 5,6% 56,5%
POL powiat głubczycki COA.svg Powiat nie posiada flagi głubczycki 672,63 45,679 68 231 323 17,7% 22,1% 45,77%
POL powiat kędzierzyńsko-kozielski COA.svg POL powiat kędzierzyńsko-kozielski flag.svg kędzierzyńsko-kozielski 625,13 94,135 151 243 129 12,9% 15,8% 64,19%
POL powiat kluczborski COA.svg POL powiat kluczborski flag bez herbu.svg kluczborski 851,91 65,644 77 164 228 13,2% 52,3% 51,05%
Powiat nie posiada herbu Powiat nie posiada flagi krapkowicki 441,80 63,857 145 296 238 8,8% 20,6% 55,1%
POL powiat namysłowski COA.svg POL powiat namysłowski flag.svg namysłowski 748,18 42,692 57 194 338 17,5% 15,6% 37,67%
POL powiat nyski COA.svg POL powiat nyski flag.svg nyski 1223,88 136,393 111 79 56 18,0% 7,3% 52,70%
POL powiat oleski COA.svg POL powiat oleski flag.svg oleski 973,38 64,411 66 132 234 8,9% 15,1% 36,78%
POL powiat opolski COA.svg POL powiat opolski flag.svg opolski 1534,30 123,487 80 29 62 12,8% 6,2% 14,52%
POL powiat prudnicki COA.svg POL powiat prudnicki flag.svg prudnicki 571,55 55,325 97 268 281 17,4% 38,4% 52,76%
POL powiat strzelecki COA.svg POL powiat strzelecki flag.svg strzelecki 744,27 74,460 100 195 196 8,9% 16,1% 45,19%
POL Opole COA.svg POL Opole flag.svg Opole (m.n.p.p.) 148,88 128,208 861 341 82 6,3% 35,8% 100%

Urbanizacja[edytuj | edytuj kod]

Miasta województwa opolskiego w granicach administracyjnych

W województwie opolskim jest 36 miast, w tym jedno na prawach powiatu.

Zestawienie na podstawie publikacji GUS z 30 czerwca 2019[1].

Podkreślone zostały siedziby powiatów, a wytłuszczone miasta na prawach powiatu.

Największym miastem jest Opole.

Stare Miasto w Nysie
Rynek w Kluczborku
Rynek w Krapkowicach
Lp. Herb Miasto Powiat Ludność
(30 czerwca 2019)
Powierzchnia
31 grudnia 2017 (km²)
Gęstość zaludnienia
(os./km²)
1. POL Opole COA.svg Opole m.n.p.p. Opole 128,208 148 88 861
2. POL Kędzierzyn Koźle COA.svg Kędzierzyn-Koźle kędzierzyńsko-kozielski 60,852 123 71 492
3. POL Nysa COA.svg Nysa nyski 43,849 27 51 1594
4. POL Brzeg COA.svg Brzeg brzeski 35,890 14 61 2457
5. POL Kluczbork COA.svg Kluczbork kluczborski 23,554 12 35 1833
6. POL Prudnik COA.svg Prudnik prudnicki 21,041 20 50 1026
7. POL Strzelce Opolskie COA.svg Strzelce Opolskie strzelecki 17,900 29 97 597
8. POL Krapkowice COA.svg Krapkowice krapkowicki 16,301 21 01 776
9. POL Namysłów COA.svg Namysłów namysłowski 16,551 22 61 732
10. POL Głuchołazy COA.svg Głuchołazy nyski 13,534 6 83 1982
11. POL Głubczyce COA.svg Głubczyce głubczycki 12,552 12 54 1001
12. POL Zdzieszowice COA.svg Zdzieszowice krapkowicki 11,455 12 35 928
13. POL Olesno COA 1.svg Olesno oleski 9,374 15 08 622
14. POL Ozimek COA.svg Ozimek opolski 8,657 3 25 2664
15. POL Grodków COA.svg Grodków brzeski 8,595 9 88 870
16. POL Praszka COA.svg Praszka oleski 7,655 9 35 819
17. POL Paczków COA.svg Paczków nyski 7,460 6 60 1130
18. POL Zawadzkie COA.svg Zawadzkie strzelecki 7,135 16 46 433
19. POL Gogolin COA.svg Gogolin krapkowicki 6,682 20 35 328
20. POL Otmuchów COA.svg Otmuchów nyski 6,581 27 82 237
21. POL Niemodlin COA.svg Niemodlin opolski 6,315 13 11 482
22. POL Kietrz COA.svg Kietrz głubczycki 6,005 18 74 320
23. POL Wołczyn COA.svg Wołczyn kluczborski 5,907 7 47 791
24. POL Lewin Brzeski COA.svg Lewin Brzeski brzeski 5,736 11 64 493
25. POL Głogówek COA.svg Głogówek prudnicki 5,592 22 06 253
26. POL gmina Tułowice COA.svg Tułowice opolski 4,011 9 23 435
27. POL Dobrodzień COA.svg Dobrodzień oleski 3,720 19 53 190
28. POL Byczyna COA.svg Byczyna kluczborski 3,582 5 79 619
29. POL Kolonowskie COA.svg Kolonowskie strzelecki 3,309 55 70 59
30. POL Baborów COA.svg Baborów głubczycki 2,905 11 86 245
31. POL Prószków COA.svg Prószków opolski 2,570 16 22 158
32. POL gmina Leśnica COA.svg Leśnica strzelecki 2,556 14 50 176
33. POL Gorzów Śląski COA.svg Gorzów Śląski oleski 2,452 18 54 132
34. POL Biała COA.svg Biała prudnicki 2,426 14 72 165
35. POL Korfantów COA.svg Korfantów nyski 1,808 10 23 177
36. POL Ujazd COA.svg Ujazd strzelecki 1,763 14 76 119
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
OPOLE
OPOLE
Kędzierzyn-Koźle
Kędzierzyn-Koźle
Nysa
Nysa
Brzeg
Brzeg
Kluczbork
Kluczbork
Prudnik
Prudnik
Strzelce Opolskie
Strzelce Opolskie
Krapkowice
Krapkowice
Namysłów
Namysłów
Głuchołazy
Głuchołazy
Głubczyce
Głubczyce
Zdzieszowice
Zdzieszowice
Olesno
Olesno
Ozimek
Ozimek
Grodków
Grodków
Praszka
Praszka
Zawadzkie
Zawadzkie
Paczków
Paczków
Niemodlin
Niemodlin
Kietrz
Kietrz
Wołczyn
Wołczyn
Gogolin
Gogolin
Lewin Brzeski
Lewin Brzeski
Głogówek
Głogówek
Otmuchów
Otmuchów
Dobrodzień
Dobrodzień
Byczyna
Byczyna
Kolonowskie
Kolonowskie
Baborów
Baborów
Leśnica
Leśnica
Prószków
Prószków
Gorzów Śląski
Gorzów Śląski
Biała
Biała
Korfantów
Korfantów
Ujazd
Ujazd
Tułowice
Tułowice
Geographylogo.svg
Rozmieszczenie miast w województwie opolskim

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 30 czerwca 2019 r.[1]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 984 345 100 508 328 52 476 017 48
powierzchnia 9 411,87 km²
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
105 54 51

Województwo zamieszkuje w centrum i na wschodzie ludność autochtoniczna, identyfikująca się głównie jako Niemcy oraz Ślązacy. Obecnie większość mieszkańców województwa (ok. 2/3) stanowi ludność napływowa (oraz ich potomkowie), która przybyła na ten teren po roku 1945, w związku z przekazaniem przez Związek Sowiecki oraz Aliantów Zachodnich wcześniej niemieckiej części Górnego Śląska Polsce[18]. Językiem dnia codziennego ludności niemieckiej i śląskiej jest język śląski[19]. Etnicznie polska ludność składa się z Ślązaków i osadników z międzywojennej Polski centralnej oraz (tzw. Kresowiaków) ze wschodnich terenów II Rzeczypospolitej (tzw. Kresów) zagarniętych przez Związek Sowiecki, a obecnie leżących w graniach Litwy, Białorusi i Ukrainy. Duża grupa etnograficzna Opolan, dzieląca się także na mniejsze, nie stanowi obecnie odnośnika identyfikacyjnego dla współczesnych mieszkańców województwa opolskiego. Owi Opolanie to dzisiejsi Niemcy i Ślązacy.

  • Piramida wieku mieszkańców W. opolskiego w 2014


Piramida wieku Opolskie.png

Religia[edytuj | edytuj kod]

Na terenie województwa działalność prowadzą: Kościół rzymskokatolicki, Kościół Greckokatolicki w Polsce, Kościół Polskokatolicki, Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny, Kościół Ewangelicko-Augsburski, Kościół Chrześcijan Baptystów, Kościół Ewangelicznych Chrześcijan w RP, Kościół Chrystusowy w Polsce, Kościół Zielonoświątkowy, Chrześcijańska Wspólnota Zielonoświątkowa, Kościół Boży w Chrystusie, Kościół Adwentystów Dnia Siódmego, Świadkowie Jehowy, Świecki Ruch Misyjny „Epifania”, Zrzeszenie Wolnych Badaczy Pisma Świętego, Opolski Ośrodek Zen, Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu, Stolica Boża i Barankowa i Unitarianie.

Administracja i polityka[edytuj | edytuj kod]

Siedziba urzędu wojewódzkiego i sejmiku
Siedziba urzędu wojewódzkiego i sejmiku
Siedziba urzędu wojewódzkiego i sejmiku nocą

Samorząd województwa[edytuj | edytuj kod]

Organem stanowiącym samorządu jest Sejmik Województwa Opolskiego, składający się z 30 radnych. Siedzibą sejmiku województwa jest Opole. Sejmik wybiera organ wykonawczy samorządu, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem.

Marszałkowie województwa opolskiego:

Administracja rządowa[edytuj | edytuj kod]

Terenowym organem administracji rządowej jest Wojewoda Opolski, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Opole[20], gdzie znajduje się Opolski Urząd Wojewódzki w Opolu.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Spółdzielnia „Pionier” w Prudniku

W 2012 r. produkt krajowy brutto woj. opolskiego wynosił 34,3 mld zł, co stanowiło 2,1% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 33,9 tys. zł (80,8% średniej krajowej), co plasowało opolskie na 11. miejscu względem innych województw[21].

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. opolskiego w 3. kwartale 2011 r. wynosiło 3335,29 zł, co lokowało je na 8. miejscu względem wszystkich województw[22].

We wrześniu 2019 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 20 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 5,5% do aktywnych zawodowo[1].

Według danych z 2011 r. 4,7% mieszkańców w gospodarstwach domowych woj. opolskiego miało wydatki poniżej granicy ubóstwa skrajnego (tzn. znajdowało się poniżej minimum egzystencji)[23].

W 2010 r. produkcja sprzedana przemysłu w woj. opolskim wynosiła 18,7 mld zł, co stanowiło 1,9% produkcji przemysłu Polski. Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej w opolskim wynosiła 3,2 mld zł, co stanowiło 2,0% tej sprzedaży Polski[24].

Przedsiębiorstwa[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Polskie przedsiębiorstwa w województwie opolskim.

Obecnie najważniejszymi przedsiębiorstwami w województwie opolskim są: Grupa Azoty ZAK w Kędzierzynie-Koźlu, ArcelorMittal Poland Oddział w Zdzieszowicach (największy producent koksu w Polsce), Huta Małapanew w Ozimku (najstarsza huta działająca w Polsce), Kler w Dobrodzieniu, Przedsiębiorstwo Wyrobów Cukierniczych „Odra” w Brzegu (jedno z największych polskich przedsiębiorstw cukierniczych), biuro podróży Itaka w Opolu. Spółdzielnia „Pionier” w Prudniku i Elektrownia Opole.

Nieistniejące już przedsiębiorstwa, które działały na terenie województwa to między innymi Zakłady Przemysłu Bawełnianego „Frotex” w Prudniku (największy producent wyrobów włókienniczych w Europie), Zakład Samochodów Dostawczych w Nysie, Śląskie Zakłady Przemysłu Skórzanego „Otmęt” w Krapkowicach i Agromet-Pionier w Strzelcach Opolskich.

Bezpieczeństwo publiczne[edytuj | edytuj kod]

W województwie opolskim działa centrum powiadamiania ratunkowego, które znajduje się w Opolu i które obsługuje zgłoszenia alarmowe kierowane do numerów alarmowych 112, 997, 998 i 999[25].

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Na terenie województwa opolskiego znajduje się 36 rezerwatów przyrody. Pełna lista rezerwatów woj. opolskiego.

Poza tym istnieją 4 parki krajobrazowe:

Honorowi Obywatele Województwa Opolskiego[edytuj | edytuj kod]

Lista osób którym nadano tytuł Honorowy Obywatel Województwa Opolskiego[26]:


Transport[edytuj | edytuj kod]

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Droga krajowa nr 40 w Laskowicach
Droga krajowa nr 41 w Prudniku
Droga krajowa nr 94 w Skorogoszczu

Według danych na dzień 31 grudnia 2018, na terenie województwa opolskiego było 10 504,8 km dróg publicznych, w tym: 779,5 km dróg krajowych (z czego 66,4 km autostrad i 285,6 km dróg ekspresowych), 995,5 km dróg wojewódzkich, 3 890,0 km powiatowych i 4 839,8 km gminnych[27].

Drogi krajowe w województwie opolskim
Droga Trasa Obecna długość w województwie
A4E40 granica państwa z Niemcami NiemcyZgorzelecWęgliniecBolesławiecLegnicaWrocławBrzegOpolePrószkówStrzelce OpolskieGliwiceChorzówKatowiceMysłowiceJaworznoChrzanówKrakówWieliczkaGmina KłajBochniaBrzeskoTarnówDębicaRzeszówJarosławPrzemyśl – granica państwa z Ukrainą Ukraina 88 km
11 KołobrzegKoszalinBoboliceSzczecinekPodgajePiłaUjścieChodzieżObornikiPoznańKórnikJarocinPleszewOstrów WielkopolskiOstrzeszówKępnoKluczborkLubliniecTworógBytom 56 km
38 granica państwa z Czechami CzechyPietrowiceGłubczyceKędzierzyn-Koźle 42 km
39 ŁagiewnikiStrzelinBiedrzychówOwczaryBrzegNamysłówKępno 53 km
40 granica państwa z Czechami CzechyGłuchołazyPrudnikKędzierzyn-KoźleUjazdPyskowice 82 km
41 NysaPrudnikTrzebina – granica państwa z Czechami Czechy 33 km
42 NamysłówKluczborkPraszkaRudnikiDziałoszynPajęcznoNowa BrzeźnicaRadomskoPrzedbórzRuda MalenieckaKońskieSkarżysko-KamiennaRudnik 76 km
45 ZabełkówKrzyżanowiceRacibórzKrapkowiceOpoleBierdzanyKluczborkPraszkaWieluńZłoczew 142 km
46 KłodzkoNysaPakosławiceJaczowiceNiemodlinKarczówOpoleOzimekLubliniecBlachowniaCzęstochowaJanówSzczekociny 131 km
88 Strzelce OpolskieNogowczyceGliwiceBytom 10 km
94 BolesławiecKrzywaChojnówLegnicaProchowiceWrocławBrzegOpoleStrzelce OpolskieToszekPyskowiceBytomBędzinSosnowiecDąbrowa GórniczaOlkusz – ... – TarnówRzeszówJarosławRadymno – droga 1698R 98 km

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

W województwie opolskim znajduje się 798 km eksploatowanych linii kolejowych (14. miejsce w kraju), z czego 362 km to linie jednotorowe, natomiast 436 km – dwu- i więcej torowe. 440 km linii kolejowych jest zelektryfikowanych (stan na dzień 31 grudnia 2013)[28]. W 2017 roku statystyczny mieszkaniec województwa opolskiego jechał 5,3 raza pociągiem[29].

W województwie znajduje się 30 czynnych dworców kolejowych, 3 z nich są wpisane do rejestru zabytków (stan na dzień 31 października 2014)[30].

Województwo opolskie jest właścicielem 22 pojazdów szynowych: 11 spalinowych i 11 elektrycznych.

Seria Typ Numery Liczba Producent / Modernizator
EN57AL 5B/6B 1602, 1687, 1730, 1803 4 Pafawag / Pesa i ZNTK MM [31]
EN63A Impuls 36WEa 026 ÷ 030, ? 7 Newag [32][33]
SA103 214Ma 003 ÷ 004, 013 3 Pesa [31]
SA109 212M 008 1 Kolzam [34]
SA134 218Md 009, 011 ÷ 014 5 Pesa [35]
SA137 220M 003 ÷ 004 2 Newag [36]

Sport[edytuj | edytuj kod]

Do najbardziej utytułowanych klubów piłkarskich należą: Odra Opole, Włókniarz Kietrz, Małapanew Ozimek, MKS Kluczbork, Start Namysłów oraz Chemik Kędzierzyn-Koźle. Kluby te zajmują najwyższe lokaty w tabeli wszech czasów I ligi, a opolska Odra grała ponadto w Ekstraklasie.

Najwyżej utytułowanym klubem siatkarskim jest ZAKSA Kędzierzyn-Koźle (PlusLiga), a koszykarskim Pogoń Prudnik (I liga).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g Urząd Statystyczny w Opolu, opole.stat.gov.pl [dostęp 2019-11-21].
  2. Urząd Statystyczny w Opolu, opole.stat.gov.pl [dostęp 2019-11-21].
  3. Przyłączono do niego m.in. Dobrodzień, który w przeszłości znajdował się w powiecie lublinieckim.
  4. Ustawa z dnia 28 czerwca 1950 r. o zmianach podziału administracyjnego Państwa (Dz.U. z 1950 r. nr 28, poz. 255).
  5. Atlas historyczny Polski, Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, Warszawa-Wrocław 1985, tabl. 53., ​ISBN 83-7000-016-9​.
  6. Stanisław Rospond, Polszczyzna Śląska, 1970, s. 160.
  7. Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych (Dz.U. z 1975 r. nr 16, poz. 91).
  8. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2014 r, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 24 lipca 2014, ISSN 1505-5507.
  9. Raport o stanie lasów w Polsce 2012, Warszawa: Centrum Informacyjne Lasów Państwowych, 2013, s. 78, ISSN 1641-3229.
  10. geoportal.gov.pl. geoportal.gov.pl. [dostęp 2013-07-27].
  11. „Praszka jest jedną z najstarszych osad w dawnej ziemi wieluńskiej”, w: UMiG Praszka. Rys historyczny.
  12. „Tereny gminy [Rudniki] historycznie wchodziły w skład ziemi wieluńskiej”, w: Gmina Rudniki.
  13. Renata Pysiewicz-Jędrusik, Andrzej Pustelnik, Beata Konopska, Granice Śląska, Wrocław: Rzeka, 1998, ISBN 83-911532-0-7, OCLC 43216062.
  14. Tereny wchodzące w skład księstwa nyskiego w: Historia biskupiego księstwa nyskiego.
  15. Mariusz Kowalski. Morawianie (Morawcy) w Polsce. „Studia z Geografii Politycznej i Historycznej”. 5, s. 115-131, 2016. 
  16. Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 24 września 2014 r. ws. przeciętnej stopy bezrobocia w kraju oraz na obszarze powiatów (M.P. z 2014 r. nr 0, poz. 853).
  17. Ranking zadłużenia samorządów 2014 r., wspolnota.org.pl
  18. Danuta Berlińska. 1999. Mniejszość niemiecka na Śląsku Opolskim w poszukiwaniu tożsamości. Opole: Stowarzyszenie Instytut Śląski i Państwowy Instytut Naukowy-Instytut Śląski w Opolu; Tomasz Kamusella. 2001. Podstawowe parametry do konstrukcji historii regionu Śląsk Opolski (s 10-24). 2001. Śląsk Opolski. No 3.
  19. Niemcy w województwie opolskim w 2010 roku : pytania i odpowiedzi : badania socjologiczne członków Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Niemców na Śląsku Opolskim. 2011. Gliwice i Opole : Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej.
  20. (Art. 3.) Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. (Dz.U. z 1998 r. nr 96, poz. 603).
  21. Rocznik Statystyczny Województw 2014. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2015-01-12, s. 625. ISSN 1230-5820.
  22. Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 28 listopada 2011 r. (M.P. z 2011 r. nr 108, poz. 1099).
  23. Ubóstwo w Polsce w 2011r. Główny Urząd Statystyczny, 2012-05-31. s. 15. [dostęp 2012-06-08].
  24. Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-01-24, s. 58-59. ISSN 1230-5820.
  25. Wykaz NKA dla lokalizacji Ab. Służb Alarmowych 112. uke.gov.pl. [dostęp 2014-12-27].
  26. Honorowi Obywatele Województwa Opolskiego – oficjalna strona samorządu województwa opolskiego.
  27. GUS, Transport - wyniki działalności w 2018 roku, stat.gov.pl [dostęp 2020-03-23] (pol.).
  28. Transport. Wyniki działalności w 2013 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014, s. 94. ISSN 1506-7998.
  29. Mieszkańcy Pomorza najchętniej korzystają z kolei. inforail.pl, 2018-08-08. [dostęp 2018-10-22].
  30. Czynne dworce kolejowe. 2014-10-31. [dostęp 2014-12-30].
  31. a b Opole: Kolejny szynobus na torach. inforail.pl, 2009-09-07. [dostęp 2012-09-22].
  32. Martyn Janduła: Komplet Impulsów w Opolskiem. Są już starania o kolejne pojazdy. rynek-kolejowy.pl, 2017-04-04. [dostęp 2017-04-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-04-04)].
  33. Opolskie ma dwa kolejne Impulsy. inforail.pl, 2018-03-08. [dostęp 2018-03-11].
  34. Piotr Synowiec. Opolski SA109-008 wreszcie w ruchu planowym. „Świat Kolei”. 2/2005, s. 4. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  35. www.pr.pkp.pl: Opole: Pesa zakończyła dostawy nowych SZT. InfoRail. [dostęp 2012-04-23].
  36. SA137-004 dla województwa Opolskiego. inforail.pl, 2012-05-17. [dostęp 2012-09-10].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Danuta Berlińska. 1999. Mniejszość niemiecka na Śląsku Opolskim w poszukiwaniu tożsamości. Opole: Stowarzyszenie Instytut Śląski i Państwowy Instytut Naukowy-Instytut Śląski w Opolu.
  • Tomasz Kamusella. 2001. Podstawowe parametry do konstrukcji historii regionu Śląsk Opolski (s 10-24). 2001. Śląsk Opolski. No 3.
  • Masnyk Marek. 1989. Ruch polski na Śląsku Opolskim w latach 1922-1939. Opole: Wydawnictwo Instytutu Śląskiego w Opolu.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]



This page is based on a Wikipedia article written by contributors (read/edit).
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.

  • Oriflame Üyelik
  • Destek