Szata liturgiczna

Prezbiter w szatach liturgicznych
Szaty liturgiczne na ekspozycji w Muzeum Warszawskiej Metropolii Prawosławnej

Szata liturgiczna (strój liturgiczny) – rodzaj odzieży stosowanej w czasie liturgii mającej na celu określenie i zaznaczenie funkcji osoby ją noszącej.

Szaty liturgiczne w Kościele łacińskim[edytuj | edytuj kod]

Stosowanie szat liturgicznych reguluje Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego w rozdziale VI Rzeczy potrzebne do sprawowania mszy świętej (335-347).

Do szat liturgicznych należą:

Jeżeli Eucharystii przewodniczy biskup, stosuje on pontyfikalia:

W formie nadzwyczajnej stosowany jest również manipularz. Ponadto papież ma prawo do stosowania dawnych szat, takich jak:

Strój chórowy z natury nie jest szatą liturgiczną.

Co do zasady kolorystyka szat liturgicznych zależy od kalendarza liturgicznego. Obecnie zasady te szczegółowo określa Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego. I tak używa się kolory:

  • biały – używa się w: oficjach, mszach Okresu Wielkanocnego i Narodzenia Pańskiego; w święta i wspomnienia Chrystusa Pana, z wyjątkiem tych, które dotyczą Jego Męki; w święta i wspomnienia Najświętszej Maryi Panny, świętych Aniołów, Świętych, którzy nie byli męczennikami, w uroczystości Wszystkich Świętych (1 listopada) i św. Jana Chrzciciela (24 czerwca), w święta św. Jana Ewangelisty (27 grudnia), Katedry św. Piotra (22 lutego) i Nawrócenia św. Pawła (25 stycznia)
  • czerwony – używa się w Niedzielę Męki Pańskiej, w Wielki Piątek, w niedzielę Zesłania Ducha Świętego, w mszach ku czci Męki Pańskiej, w główne święta Apostołów i Ewangelistów i w dni Świętych Męczenników
  • zielonego – używa się w oficjach i mszach okresu zwykłego
  • fioletowego – używa się w okresie Adwentu i Wielkiego Postu. Można go również stosować w oficjach i mszach za zmarłych.
  • czarnego – można używać w mszach za zmarłych
  • różowego – jeśli jest taki zwyczaj, można używać w niedzielę Gaudete (3. Adwentu) i w niedzielę Laetare (4. Wielkiego Postu)

W dni bardziej uroczyste można używać okazalszych szat liturgicznych, chociaż nie są w kolorze dnia.

W odniesieniu do kolorów liturgicznych Konferencje Episkopatów mogą ustalić w porozumieniu ze Stolicą Apostolską takie, które by lepiej odpowiadały potrzebom i duchowi poszczególnych narodów.

Szaty liturgiczne w Kościele katolickim obrządku ormiańskiego[1][edytuj | edytuj kod]

Podstawową szatą duchownego ormiańskiego jest :

Kapłan podczas sprawowania liturgii musi mieć pantofle.


Gdy sprawuje liturgię musi mieć szaty liturgiczne :

Do liturgii kapłan - proboszcz trzyma tzw. laskę Mojżesza.

W obrządku ormiańskim, nie ma kolorów liturgicznych lecz jest podział na kolory :

W uroczystości i święta używa się kolorów :

  • czerwonego
  • złotego

Zaś w liturgiach zwykłych używa się szat :

  • niebieskich
  • białych
  • srebrnych

Szaty liturgiczne w Kościele prawosławnym[2][edytuj | edytuj kod]

Do szat liturgicznych kapłana należą :

Kapłan może dostać w nagrodę takie szaty jak:

Diakon do liturgii zakłada :

Gdy liturgii przewodniczy biskup nosi on szaty pontyfikalne:

Patriarcha ma prawo nosić kukol.

Strój chórowy nie należy do szat liturgicznych.

Kolory liturgiczne w cerkwi[edytuj | edytuj kod]

Szaty liturgiczne w Kościołach ewangelickich[edytuj | edytuj kod]

Zazwyczaj do nabożeństwa pastor ewangelicki np. luterański na przykładzie Polski nosi :

Coraz częściej w Polsce, jak np. w Niemczech, Szwecji lub Irlandii, duchowni ewangeliccy noszą dawne szaty liturgiczne, zapożyczone z liturgii rzymskiej, takie jak: stuła, ornat, czy kapa.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • IV. Szaty liturgiczne (pol.). Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego (Z trzeciego wydania Mszału Rzymskiego Rzym 2002). [dostęp 2015-03-31].
  • E. Stencel Przy ołtarzu Pana, wyd. Diecezjalne, Pelplin 1993