Reprezentacja Polski w piłce nożnej mężczyzn

Polska
Ilustracja
Herb Polski
Przydomek Biało-Czerwoni, Orły
Związek Polski Związek Piłki Nożnej
Sponsor techniczny Nike
Trener Jerzy Brzęczek
(od 1 sierpnia 2018)
Skrót FIFA POL
Ranking FIFA Increase2.svg 18. (1568 pkt.)[a]
Miejsce w rankingu Elo Increase2.svg 19. (1831 pkt.)[a]
Zawodnicy
Kapitan Robert Lewandowski
(od 2014)
Najwięcej występów Robert Lewandowski (114)
Najwięcej bramek Robert Lewandowski (63)
Stroje
domowe
Stroje
wyjazdowe
Mecze
Pierwszy mecz
 Węgry 1:0 (1:0) Flag of Poland (1919–1928).svg Polska
(Budapeszt, Węgry; 18.12.1921)
Najwyższe zwycięstwo
 Polska 10:0 (4:0) San Marino 
(Kielce, Polska; 01.04.2009)
Najwyższa porażka
 Dania 8:0 (4:0) Polska Polska Rzeczpospolita Ludowa#Lata 1944–1952 (Rzeczpospolita Polska)
(Kopenhaga, Dania; 26.06.1948)
Medale
Igrzyska olimpijskie
Gold medal.svg 1972
Silver medal.svg 1976, 1992
Mistrzostwa świata
Bronze medal world centered-2.svg 1974, 1982
Strona internetowa
  1. Stan aktualny na 22 października 2020.

Reprezentacja Polski w piłce nożnej mężczyzndrużyna piłkarska reprezentująca Rzeczpospolitą Polską w zawodach międzynarodowych. Za jej funkcjonowanie odpowiedzialny jest Polski Związek Piłki Nożnej, organ zarządzający piłką nożną w Polsce. W reprezentacji mogą występować wyłącznie zawodnicy posiadający obywatelstwo polskie. Drużyna potocznie nazywana jest Biało-Czerwonymi. Selekcjonerem zespołu od 1 sierpnia 2018 jest Jerzy Brzęczek.

Reprezentacja Polski swój pierwszy mecz międzypaństwowy rozegrała w 1921 przeciwko Węgrom. Głównym stadionem, na którym podejmuje rywali w roli gospodarza, jest obecnie Stadion Narodowy w Warszawie. Z kolei jedynym obiektem posiadającym nadane przez PZPN miano narodowego jest Stadion Śląski w Chorzowie.

Polska bierze udział w rozgrywkach Pucharu Świata FIFA (mistrzostw świata) oraz mistrzostw Europy UEFA (EURO), które odbywają się naprzemiennie co dwa lata. Uczestniczyła w ośmiu z dwudziestu jeden turniejów finałowych MŚ oraz w trzech z piętnastu turniejów finałowych ME. Najlepszym wynikiem Polski w turnieju FIFA jest dwukrotnie trzecie miejsce osiągnięte w 1974 i 1982, a w ME – ćwierćfinał w 2016. W 1974 polski napastnik Grzegorz Lato został królem strzelców MŚ (7 trafień). W 2012 Polska wraz z Ukrainą organizowała ME 2012.

W przeszłości Polacy, w ramach reprezentacji A, sześciokrotnie brali również udział w turniejach olimpijskich, zdobywając w nich mistrzostwo w 1972 oraz wicemistrzostwo w 1976. Od 1992 w IO startują jednak tylko reprezentacje do lat 23 (w tej kategorii Polacy sięgnęli po wicemistrzostwo w 1992).

Reprezentacja błędnie nazywana jest również często kadrą, która jest szerszym pojęciem. Kadra powoływana jest przez właściwego trenera lub selekcjonera w kategorii klubu, okręgu lub związku i stanowi bazę do wyłonienia reprezentacji. Z kolei reprezentacja to grupa wyłoniona spośród członków kadry, czynnie uczestnicząca w rozgrywce sportowej[1]

Historia[edytuj | edytuj kod]

1921–1939: Początki[edytuj | edytuj kod]

Reprezentacja Polski przed swoim pierwszym meczem w historii, 18 grudnia 1921.
Mecz Brazylii i Polski podczas MŚ 1938.

Koncepcja utworzenia piłkarskiej reprezentacji Polski pojawiła się w 1919 podczas założycielskiego zgromadzenia Polskiego Związku Piłki Nożnej. Za jeden ze swoich głównych celów władze PZPN postawiły sobie udział drużyny narodowej w turnieju piłkarskim igrzysk olimpijskich w Antwerpii. Planom olimpijskiego debiutu przeszkodziła jednak agresja bolszewicka, dlatego ze startu zrezygnowano[2]. Swój inauguracyjny pojedynek międzypaństwowy Biało-Czerwoni rozegrali dopiero 18 grudnia 1921 na stadionie Hungária körúti w Budapeszcie, w towarzyskim meczu przeciwko Węgrom, zakończonym porażką 0:1.

Pierwsze zwycięstwo Polacy odnieśli 28 maja 1922 w towarzyskiej potyczce na Stadionie w Sztokholmie nad Szwecją (2:1), a historyczną premierową bramkę uzyskał z rzutu karnego Józef Klotz. 20 kwietnia 1923 PZPN stał się członkiem FIFA podczas kongresu tej organizacji w Genewie. W maju 1924 reprezentacja Polski zadebiutowała na światowej imprezie – Letnich Igrzyskach Olimpijskich. W Paryżu Polacy rozegrali jedno spotkanie, ulegając Węgrom 0:5. W październiku 1933 Biało-Czerwoni po raz pierwszy przystąpili do eliminacji mistrzostw świata, w których walczyli z Czechosłowacją. W pierwszym spotkaniu na warszawskim Stadionie WP goście okazali się lepsi, zwyciężając 2:1. Bramkę dla Polski zdobył Henryk Martyna z rzutu karnego. Polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych zakazało polskim piłkarzom wyjazdu do Pragi na mecz rewanżowy.

Cztery lata później, w eliminacjach MŚ 1938 Polacy wyeliminowali Jugosławię[3]. Debiut w finałach mistrzostw świata miał miejsce 5 czerwca 1938 na Stade de la Meinau w Strasburgu w przegranym po dogrywce 5:6 spotkaniu 1/8 finału z Brazylią. W 1936 Polacy prowadzeni przez Józefa Kałużę wywalczyli 4. miejsce w turnieju olimpijskim w Berlinie. Największą gwiazdą przedwojennej reprezentacji był Ernest Wilimowski, zdobywca czterech goli w jednym meczu MŚ, co pozostawało rekordem mundiali do 1994. Sukcesem polskiej reprezentacji było również pokonanie w sierpniu 1939 wicemistrzów świata Węgrów 4:2.

1947–1970[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy po II wojnie światowej mecz polska reprezentacja rozegrała 11 czerwca 1947 w Oslo, przegrywając 1:3 z Norwegią. Największym sukcesem Polaków w pierwszych powojennych latach było towarzyskie zwycięstwo 3:1 nad jedną z czołowych wówczas drużyn europejskich, Czechosłowacją (1948). W tym samym roku, 26 czerwca 1948 w Kopenhadze reprezentacja Polski doznała najwyższej porażki w swojej historii, przegrywając z Danią 0:8[4].

Do połowy lat 50. reprezentacja narodowa rozegrała tylko jedno spotkanie o wyższą stawkę. Doszło do niego w 1952 w 1/8 finału igrzysk olimpijskich w Finlandii przeciwko Danii, a zakończył się on porażką 0:2 (wcześniej Polska pokonała występujący w kategorii amatorskiej zespół Francji). Jednym z najważniejszych piłkarzy w składzie reprezentacji był wówczas Gerard Cieślik. Polska miała przystąpić do eliminacji MŚ 1954, ale po wylosowaniu Węgier (jednej z najsilniejszych drużyn na świecie) wycofała się. Dnia 2 marca 1955 w Wiedniu PZPN przystąpił do nowo zawiązanej Europejskiej Unii Piłkarskiej.

W 1957 drużyna prowadzona m.in. przez Henryka Reymana rywalizowała ze Związkiem Radzieckim o awans do finałów MŚ 1958. Po porażce w Moskwie i rewanżowej wygranej w Chorzowie, w dodatkowym meczu na neutralnym terenie w Lipsku Polacy przegrali i nie wystąpili w MŚ. W 1959 zespół zadebiutował w eliminacjach do Pucharu Narodów Europy 1960, przegrywając rywalizację z Hiszpanią. Jesienią powodzeniem zakończyły się z kolei eliminacje do IO 1960, w których Polacy nie wyszli z grupy. Ważną postacią zespołu był wówczas napastnik Ernest Pol.

W 1961 reprezentacja Polski wzięła udział w eliminacjach do MŚ 1962, przegranych po dwumeczu z Jugosławią. Rok później Polacy dwukrotnie przegrali z Irlandią Północną w eliminacjach Pucharu Narodów Europy 1964. 4 września 1963 w Szczecinie Polacy pokonali Norwegów 9:0, co przez następne 45 lat było najwyższym zwycięstwem polskiego zespołu. Swojego pierwszego gola w reprezentacji strzelił wtedy Włodzimierz Lubański, czołowa postać tej drużyny w kolejnych latach. Polska przegrała również kolejne eliminacje, tym razem do MŚ 1966. W decydującym meczu uległa w Rzymie Włochom 1:6.

W następnych latach piłkarze zaliczali kolejne przegrane eliminacje, kolejno do PNE 1968 oraz IO 1968. W 1969 w zespole pojawił się Kazimierz Deyna. Pomimo obecności w składzie kilku klasowych graczy, Polska nie przebrnęła fazy eliminacji MŚ 1970.

1970–1986[edytuj | edytuj kod]

Kazimierz Górski (z prawej) podczas spotkania z dziennikarzami (1985).

Początek nowej dekady stał się początkiem serii sukcesów polskiego futbolu. Jesienią 1970 ze stanowiskiem selekcjonera kadry narodowej pożegnał się ostatecznie Ryszard Koncewicz. 1 grudnia władze PZPN po raz drugi powierzyły tę funkcję Kazimierzowi Górskiemu, tym razem miał podejmować samodzielne decyzje (wcześniej był członkiem trzyosobowego kapitanatu). Pierwszym sprawdzianem były rozgrywane równolegle eliminacje ME 1972 oraz IO 1972. W tych pierwszych Polacy zanotowali kolejną porażkę[5], lepiej wiodło im się w meczach o awans na olimpiadę w Monachium. W decydujących o promocji Polski spotkaniach zawodnicy Górskiego pokonali Bułgarów, a amatorska reprezentacja Hiszpanii z nimi zremisowała. W pierwszej rundzie igrzysk Polacy odnieśli komplet zwycięstw, pokonując Kolumbię, Ghanę i Niemcy Wschodnie. W drugiej rundzie zremisowali z Danią oraz pokonali Związek Radziecki i Maroko. W rozegranym 10 września 1972 finale Polacy wygrali z drużyną Węgier 2:1 i zdobyli tytuł mistrza olimpijskiego. Kazimierz Deyna z 9 bramkami został królem strzelców turnieju. Po powrocie do kraju wszyscy piłkarze kadry i trenerzy zostali odznaczeni Złotymi Odznakami PZPN, a władze centralne związku podjęły uchwałę o ustanowieniu 10 września „Dniem Polskiego Piłkarza”[6].

Polacy w meczu o 3. miejsce mistrzostw świata, lipiec 1974.
Grzegorz Lato w walce o piłkę z Marinho Chagasem, lipiec 1974.

W 1973 Polacy rywalizowali z Walijczykami i Anglikami o awans do MŚ 1974. Eliminacje rozpoczęli od przegranej w Cardiff, natomiast w kolejnym meczu, 6 czerwca 1973 na Stadionie Śląskim w Chorzowie pokonali faworyzowanych Anglików 2:0. Jesienią w rewanżowym spotkaniu z Walią zwyciężyli 3:0 i do awansu potrzebowali już tylko remisu w Londynie[7]. Mecz na Wembley zakończył się remisem 1:1 po bramce Jana Domarskiego. Znacznie więcej okazji do zdobycia bramki mieli gospodarze, lecz dzięki skutecznej postawie bramkarza Jana Tomaszewskiego, który otrzymał po meczu przydomek Człowieka, który zatrzymał Anglię, udało im się uzyskać tylko jedno trafienie. Mundial Biało-Czerwoni rozpoczęli od wygranej z Argentyną 3:2. W kolejnych spotkaniach ograli Haiti 7:0 oraz wicemistrzów świata Włochów 2:1. W drugiej rundzie okazali się lepsi od Szwedów (1:0) i Jugosłowian (2:1). W spotkaniu ze Szwecją Tomaszewski obronił rzut karny wykonywany przez Staffana Tappera. O awansie do finału decydował mecz Polski z Niemcami Zachodnimi. Toczył się on w trudnych warunkach, na zalanym po ulewnym deszczu boisku – z tego względu spotkanie to przeszło do historii jako Mecz na wodzie (niem. Wasserschlacht von Frankfurt). Tomaszewski znów obronił rzut karny, tym razem wykonywany przez Uliego Hoeneßa. Na kwadrans przed końcem decydujące trafienie uzyskał Gerd Müller. Polacy tym samym odpadli z rywalizacji o złoty medal. Kilka dni później, w grze o 3. miejsce polscy piłkarze pokonali obrońców tytułu, drużynę Brazylii 1:0 po golu Grzegorza Laty, który z 7 bramkami został królem strzelców turnieju. Prócz niego, do najlepszych zawodników mistrzostw zaliczano Deynę i Roberta Gadochę[8].

Niepowodzeniem dla Polaków zakończyły się kolejne eliminacje do ME 1976 w silnie obsadzonej grupie m.in. z Włochami i Holandią. 10 września 1975 drużyna Górskiego wygrała u siebie z wicemistrzami świata Holendrami 4:1. W rewanżu w Amsterdamie lepsi okazali się jednak Pomarańczowi, którzy wygrali 3:0. Oba mecze Polaków z Włochami zakończyły się wynikiem bezbramkowym. Latem 1976 Polacy wzięli udział w IO 1976 w Montrealu, w których jako obrońcy tytułu mieli zapewniony udział. Na inaugurację bezbramkowo zremisowali z Kubą, potem pokonali kolejno Iran, Koreę Północną, a w półfinale amatorską Brazylię. W finałowym spotkaniu z Niemcami Wschodnimi przegrali 1:3 i zdobyli ostatecznie srebrny medal. Andrzej Szarmach z 6 bramkami został królem strzelców turnieju. Wyniki zmagań uznano w kraju za porażkę i w tej atmosferze Kazimierz Górski odszedł ze stanowiska.

Nowym selekcjonerem wybrano Jacka Gmocha. W eliminacjach do MŚ 1978 Biało-Czerwoni tylko raz stracili punkty (po remisie 1:1 w ostatnim spotkaniu z Portugalią). Na turniej finałowy do Argentyny jechali z aspiracjami sięgającymi mistrzowskiego tytułu. W meczu otwarcia z broniącymi złota Niemcami Zachodnimi zremisowali 0:0. W kolejnych spotkaniach piłkarze wygrali z Tunezją 1:0 i z Meksykiem 3:1, dzięki czemu awansowali do drugiej rundy mistrzostw. Trafili w niej do grupy z gospodarzami turnieju Argentyną oraz z Peru i Brazylią. Mecz z Argentyńczykami przegrali 0:2, nie wykorzystując rzutu karnego. Mecz z Peru wygrali 1:0, a w kolejnym ulegli 1:3 Brazylijczykom i zostali ostatecznie sklasyfikowani poza strefą medalową. Gmocha obarczono odpowiedzialnością za słaby względem wysokich oczekiwań występ reprezentacji[9] i wkrótce potem opuścił stanowisko.

Kolejnym selekcjonerem władze PZPN wybrały Ryszarda Kuleszę. Pod jego kierunkiem drużyna przystąpiła do eliminacji EUROPA 80. Tak jak cztery lata wcześniej, decydujące były spotkania ze znów będącymi wicemistrzami świata Holendrami. W Chorzowie gospodarze wygrali 2:0, lecz po stratach punktowych w meczach z NRD, w ostatnim spotkaniu eliminacji w Amsterdamie Polacy musieli wygrać. Długo utrzymywał się korzystny wynik, jednak mecz ostatecznie zakończył się remisem 1:1. W ostatnim meczu tej fazy Holendrzy pokonali Niemcy Wschodnie, zdobywając promocję do finałów ME. Po wydarzeniach afery na Okęciu Kulesza w grudniu 1980 przestał pełnić funkcję selekcjonera, a zastąpił go Antoni Piechniczek.

W 1981 zawodnicy wznowili grę w eliminacjach hiszpańskiego mundialu. W maju w Chorzowie pokonali NRD, ponownie lepsi okazali się w październikowym spotkaniu rewanżowym w Lipsku. Awans Polacy zapewnili sobie po wygranej z Maltą. W międzyczasie pokonali też 2:1 w towarzyskim spotkaniu w Buenos Aires obrońców tytułu, Argentyńczyków. Premierowy pojedynek MŚ 1982 z Włochami zakończył się bezbramkowym remisem, podobnie jak następne spotkanie z Kamerunem. W ostatnim meczu pierwszej rundy z Peru Polacy wygrali 5:1. W drugiej rundzie ich przeciwnikami byli Belgowie i Związek Radziecki. W wygranym 3:0 meczu z Belgami wszystkie trzy bramki zdobył Zbigniew Boniek. Decydujące o awansie do półfinału spotkanie z ZSRR zakończyło się bezbramkowym remisem, co premiowało do dalszej gry Polaków. W grze o finał nie byli oni jednak w stanie zatrzymać Włochów (0:2), przyszłych mistrzów świata, a zwłaszcza Paolo Rossiego, autora dwóch bramek. 10 lipca w Alicante drużyna Piechniczka zmierzyła się z Francuzami w spotkaniu o 3. miejsce, które zakończył się zwycięstwem Polski 3:2.

Drużyna słabo zagrała się w eliminacjach ME 1984 wygrywając tylko jeden mecz. Sukcesem po raz czwarty z rzędu zakończyły się za to eliminacje MŚ 1986. W decydującym spotkaniu we wrześniu 1985 Polacy bezbramkowo zremisowali z Belgią, co premiowało ich awansem do finałów. W listopadzie w towarzyskim spotkaniu wygrali ponadto 1:0 z mistrzami świata Włochami. Meksykański turniej zaczęli od bezbramkowego remisu z Marokiem. Jedyna bramka strzelona przez Polaków w tej imprezie padła w kolejnym meczu z Portugalią (1:0). W ostatnim meczu grupowym Polacy przegrali 0:3 z Anglią. Mimo zajęcia 3. miejsca w grupie, dzięki korzystnemu bilansowi reprezentacji udało się uzyskać awans do 1/8 finału. W tejże ulegli jednak wysoko Brazylii (0:4). Piechniczek podał się do dymisji, która została przyjęta.

1986–2000[edytuj | edytuj kod]

Po dymisji Piechniczka stanowisko selekcjonera zostało po raz pierwszy w historii obsadzone w drodze konkursu. Jego zwycięzcą został Wojciech Łazarek. Bez sukcesu prowadził on reprezentację w eliminacjach Euro 1988 i MŚ 1990. Po wyjazdowej porażce z Anglią w czerwcu 1989 selekcjoner złożył dymisję.

Przed kolejnymi grami eliminacyjnymi stanowisko objął Andrzej Strejlau. Polacy mieli jeszcze szanse awansu na mundial, lecz nie udało im się go wywalczyć – w turnieju finałowym zabrakło ich po raz pierwszy od 1970. Jesienią 1990 prowadzeni przez Strejlaua zawodnicy przystąpili do eliminacji Euro 1992. Tym razem również nie udało się wywalczyć awansu do turnieju finałowego. W eliminacjach do MŚ 1994 szanse promocji Polacy stracili w przegranych meczach wyjazdowych z Anglią i Norwegią we wrześniu 1993. Strejlau przegrywając trzecie z rzędu eliminacje do turnieju mistrzowskiego podał się do dymisji, a w ostatnich spotkaniach tamtej fazy mistrzostw drużynę prowadził jego dotychczasowy asystent, Lesław Ćmikiewicz.

Jego następcą został mianowany Henryk Apostel, który również bez powodzenia prowadził piłkarzy w eliminacjach Euro 1996. O ostatecznej przegranej zdecydowała porażka 1:4 ze Słowacją w Bratysławie.

W pierwszej połowie 1996 cztery towarzyskie mecze bez zwycięstwa reprezentacja rozegrała pod wodzą Władysława Stachurskiego. Selekcjoner odszedł po remisie z Białorusią, a zastąpił go Antoni Piechniczek. Drugie podejście do pracy z kadrą tego trenera nie było tak udane jak pierwsze[10], a Polacy odpadli w eliminacjach do finałów MŚ 1998. Po domowej porażce w maju 1997 z Anglią, zakończyła się druga kadencja Piechniczka. Tymczasowo funkcję selekcjonera powierzono jego asystentowi, Krzysztofowi Pawlakowi. Pod jego wodzą Polacy pokonali Gruzję w meczu eliminacyjnym.

Pod koniec lipca 1997 władze PZPN ogłosiły decyzję o powierzeniu funkcji selekcjonera Januszowi Wójcikowi. Szkoleniowiec ten od czasu zdobycia przez prowadzoną przez niego w 1992 reprezentację U23 srebrnego medalu olimpijskiego w Barcelonie wielokrotnie był faworytem mediów do objęcia stanowiska trenera dorosłej kadry. Po dokończeniu przegranych eliminacji MŚ 1998 Polacy rozpoczęli udział w eliminacjach Euro 2000. O końcowym niepowodzeniu zdecydowały porażki w pierwszym meczu z Anglikami i w obu spotkaniach ze Szwedami (Polska zdobyła łącznie tyle samo punktów, co Anglia, jednak Brytyjczycy awansowali do gier barażowych dzięki korzystniejszemu bilansowi bramek). Po wyjazdowej porażce ze Skandynawami w ostatnim spotkaniu eliminacji PZPN zrezygnował z usług Wójcika.

2000–2013[edytuj | edytuj kod]

Po odejściu Wójcika władze federacji podjęły współpracę z Jerzym Engelem, który swoją pracę prowadził pod hasłem futbol na tak. Eliminacje MŚ 2002 w wykonaniu prowadzonego przezeń zespołu zakończyły się powodzeniem po raz pierwszy od 16 lat; dodatkowo Polacy wywalczyli promocję do finałów jako pierwsza drużyna z Europy. Awans zapewnili sobie wygraną 3:0 z Norwegią we wrześniu 2001. Mundialowe mecze zawiodły jednak oczekiwania kibiców: Polacy przegrali w fazie grupowej z Koreą Południową 0:2 oraz z Portugalią 0:4. W ostatnim spotkaniu z USA grająca w rezerwowym składzie polska reprezentacja okazała się lepsza, pokonując rywali 3:1. Po powrocie do kraju drużynę i selekcjonera poddano mocnej krytyce, domagano się dymisji Engela. Trener odpierał zarzuty i zgłaszał chęć kontynuowania pracy. Federacja zdecydowała się jednak zakończyć współpracę.

Maciej Żurawski (z lewej) podczas meczu z Kostaryką na MŚ 2006.

Następcą Engela został Zbigniew Boniek. Już po pięciu spotkaniach reprezentacji, w grudniu 2002 przebywający za granicą ogłosił on swoją dymisję. W tym samym miesiącu zdecydowano o zatrudnieniu Pawła Janasa. Nowy szkoleniowiec kontynuował rywalizację w eliminacjach Euro 2004. Przed ostatnią kolejką spotkań Polacy mieli jeszcze szansę zająć miejsce barażowe, lecz w tym samym czasie Łotysze nieoczekiwanie wygrali 1:0 z pewnymi awansu Szwedami i mimo pokonania przez Polaków w wyjazdowym meczu Węgrów to Łotysze zajęli drugie miejsce w grupie. Jesienią 2004 Polska rozpoczęła eliminacje MŚ 2006. W dziesięciu spotkaniach odniosła osiem zwycięstw i pomimo dwóch porażek z Anglią, dzięki korzystnym rezultatom w innych grupach, awansowała do turnieju głównego bezpośrednio z drugiego miejsca. Rozgrywany w Niemczech mundial nie był dla polskich zawodników udany. Przegrali wówczas z Ekwadorem 0:2 oraz z Niemcami 0:1. Jedyne zwycięstwo Polacy odnieśli w ostatnim meczu fazy grupowej przeciwko Kostaryce 2:1.

Radość Polaków po zdobyciu zwycięskiej bramki w meczu el. ME 2008 z Armenią, marzec 2007.
Mecz Polski z Czechami podczas ME, 16 czerwca 2012.

PZPN zwolnił Janasa i zatrudnił na stanowisku selekcjonera reprezentacji Holendra Leo Beenhakkera, któremu postawiono za cel awans do finałów Euro 2008. Po słabych pierwszych spotkaniach, reprezentacja zaczęła odnosić lepsze wyniki (m.in. wygrywając ze znacznie wyżej notowaną Portugalią oraz Belgią), co poprawiło wizerunek zespołu oraz trenera. Decydująca runda meczów eliminacyjnych przyniosła pierwszy w historii awans Polski do finałów mistrzostw Europy. Stało się tak m.in. po wrześniowym remisie wyjazdowym z Portugalią oraz listopadowej wygranej z Belgią. W samym turnieju Polacy zagrali jednak słabo; przegrali pierwszy mecz z Niemcami 0:2, a następnie zremisowali z Austrią 1:1. W trzecim meczu przegrali z Chorwacją 0:1, kończąc udział w turnieju na rundzie grupowej. Po nieudanych mistrzostwach Europy Polacy przystąpili do eliminacji MŚ 2010. Notowali w nich jednak dużo gorsze wyniki niż w poprzednich eliminacjach. 1 kwietnia 2009 w Kielcach Polska pokonała 10:0 San Marino, ustanawiając tym samym najwyższe zwycięstwo w swojej historii. Po wrześniowej porażce w Mariborze ze Słowenią zarząd PZPN zwolnił Beenhakkera i zastąpił go Stefanem Majewskim. Dwa ostatnie mecze eliminacyjne pod jego wodzą zostały przez Polaków przegrane i nie uzyskali oni awansu do finałowych rozgrywek.

Reprezentanci Polski przed meczem z Irlandią, 19 listopada 2013.

W październiku 2009 wybrano nowego selekcjonera kadry, którym został Franciszek Smuda[11]. Miał on przygotować i poprowadzić zespół w finałach Euro 2012, którego współorganizatorem miała być Polska i do którego nie musiała się ona kwalifikować. Mecz otwarcia tego turnieju rozegrany na Stadionie Narodowym w Warszawie zakończył się remisem 1:1 z Grecją. W drugiej połowie rzut karny dla gości został wybroniony przez Przemysława Tytonia. Kolejny mecz, tym razem z Rosją również zakończył się wynikiem 1:1. Biało-Czerwoni aby awansować do ćwierćfinału musieli wygrać w ostatnim spotkaniu z Czechami we Wrocławiu; przegrali go jednak 0:1[12]. Franciszek Smuda podał się do dymisji.

Po zakończeniu mistrzostw PZPN wybrał nowego selekcjonera, którym został Waldemar Fornalik. Prowadzona przez niego drużyna brała udział w eliminacjach MŚ 2014, które zakończyły się dla niej porażką. Definitywnie szansę awansu stracili w październiku 2013 po porażce z Ukrainą. Dzień po przegranym meczu z Anglią prezes PZPN zdymisjonował trenera.

2013–2018[edytuj | edytuj kod]

Wyjściowa jedenastka przed meczem z Japonią, 28 czerwca 2018.

W listopadzie 2013 funkcję selekcjonera kadry objął Adam Nawałka[13]. W pierwszym meczu pod wodzą nowego trenera Polska przegrała ze Słowacją 0:2. We wrześniu 2014 Biało-Czerwoni rozpoczęli eliminacje Euro 2016. W ramach tych rozgrywek 11 października 2014 reprezentacja Polski pierwszy raz w historii pokonała zespół Niemiec (2:0). Awans do finałów Polacy zapewnili sobie wygraną z Irlandią 2:1 w październiku 2015. Pierwszy mecz fazy grupowej ME Polska rozegrała z Irlandią Północną i zwyciężyła 1:0. W kolejnym spotkaniu z Niemcami drużyna Nawałki zremisowała 0:0, a w ostatnim meczu fazy grupowej z Ukrainą wygrała 1:0. W meczu 1/8 finału Polacy zmierzyli się ze Szwajcarią (1:1). O ich awansie do ćwierćfinału zdecydowała zwycięska seria rzutów karnych (5-4). W kolejnej rundzie Polacy zagrali z Portugalią, a ten mecz również zakończył się wynikiem 1:1. Rzuty karne lepiej wykonali tym razem przeciwnicy, którzy wygrali w nich 5-3.

W eliminacjach MŚ 2018 Polska zajęła pierwsze miejsce w grupie, wygrywając osiem spotkań, jedno remisując i jedno przegrywając. W decydującym meczu zwyciężyła Czarnogórę 4:2. Najwięcej bramek w eliminacjach zdobył Robert Lewandowski – 16, co było najlepszym wynikiem na świecie. W fazie grupowej turnieju finałowego Polska przegrała z Senegalem 1:2 i Kolumbią 0:3 oraz wygrała z Japonią 1:0, nie uzyskując tym samym awansu do fazy pucharowej mistrzostw. Nawałka nie zdecydował się na przedłużenie kontraktu i z końcem lipca rozstał się z reprezentacją.

Od 2018[edytuj | edytuj kod]

12 lipca 2018 PZPN ogłosił, iż nowym selekcjonerem zostanie Jerzy Brzęczek[14][15]. Dwa dni później jego wybór został zatwierdzony przez zarząd federacji[16]. Oficjalna prezentacja nowego trenera odbyła się 23 lipca[17], a obowiązki podjął on 1 sierpnia.

Jesienią 2018 polska drużyna wzięła udział w pierwszej edycji nowo powstałej Ligi Narodów UEFA. Polacy występujący w najwyższej Lidze A zajęli w swojej grupie ostatnie miejsce, za Portugalią i Włochami.

W eliminacjach ME 2020 Polska zajęła pierwsze miejsce w grupie, wygrywając osiem spotkań, jedno remisując i jedno przegrywając. W ostatnim meczu zwyciężyła Słowenię 3:2.

Identyfikacja zespołu[edytuj | edytuj kod]

Barwy i stroje[edytuj | edytuj kod]

Polscy kibice podczas ME 2012, Plac Defilad w Warszawie.

Kolorystyka ubiorów reprezentantów Polski jest odzwierciedleniem barw państwowych RP oraz flagi i herbu państwa, a więc związana z barwą białą i czerwoną.

Stroje domowe tradycyjnie składają się z białej koszulki, czerwonych spodenek i białych getrów, natomiast najczęściej wszystkie elementy zestawu wyjazdowego są czerwone (choć w przeszłości niekiedy na wyjazdach grano w białych spodenkach). Na przestrzeni lat różnice w projekcie i kolorystyce strojów dotyczyły zwykle szczegółów, a ogólny wzór ubioru pozostaje niezmienny od 1921[18]. W latach 1948–1970 stosowana była biało-czerwona, pasiasta wersja getrów.

W rzadkich przypadkach używano odmiennego od dwóch podstawowych zestawu kolorystycznego. W 1961 Polacy w meczu z ZSRR zagrali w błękitnych strojach, w 1998 z Chorwacją w granatowych koszulkach i czerwonych spodenkach[19], również w tym samym roku z Luksemburgiem w czarnych koszulach i białych szortach[20], następnie w 2002 z Danią w jednolitym granatowym stroju[21], w 2005 z Austrią w białych koszulkach i czarno-granatowych spodenkach[22], a w 2006 z Chorwacją w jednolicie niebieskich kostiumach[23]. Po raz ostatni Polacy zagrali w innych, niż białe i czerwone barwach w 2010 z Bułgarią (jednolite granatowe z czerwono-białymi rękawkami[24]).

Koszulki reprezentacji Polski (2015).
Tradycyjne stroje reprezentacji Polski
Zestaw domowy.
Zestaw wyjazdowy.

W latach 2014–2015 domowe stroje reprezentacji Polski były białe z pionowym czerwonym pasem pośrodku, spodenki natomiast były jednolicie białe. Na zestaw wyjazdowy składały się koszulka w kolorze czerwonym z białym pasem pośrodku oraz czerwone spodenki[25][26]. Pierwszy występ w odzieży z tym wzorem Polacy zanotowali 5 marca 2014 na Stadionie Narodowym w Warszawie w meczu ze Szkocją[27].

Od 2016 reprezentacja występuje w białych koszulkach i czerwonych spodenkach (zestaw domowy) oraz w czerwonych koszulkach i spodenkach (zestaw wyjazdowy)[28].

Producent Okres
Polska Rzeczpospolita Ludowa Polsport –1974
Niemcy Adidas 1974–1992
Wielka Brytania Admiral 1992
Nieznany[18] 1992–1993
Niemcy Adidas 1993
Włochy Lotto 1993–1994
Niemcy Puma 1994–1996
Stany Zjednoczone Nike 1996–1999
Niemcy Adidas 1999
Niemcy Puma 1999–2000
Polska Tico 2000
Niemcy Puma 2001–2008
Stany Zjednoczone Nike 2009–

Historia strojów[edytuj | edytuj kod]

Stroje domowe

1990–1991
1992
1994–1995
1996
1998
2004–2005
2009
2010–2011
2014–2015

Stroje wyjazdowe

1990–1991
1992
1994–1997
1998
2004
2009
2010–2011
2014–2015

[edytuj | edytuj kod]

Ubiór reprezentacji tradycyjnie ozdabiany jest polskim herbem państwowym. Odróżnia to polski zespół od wielu innych drużyn narodowych, u których umieszcza się na piersiach graczy znaki krajowych federacji piłkarskich (oprócz reprezentacji Polski stroje ozdobione znakiem państwowym, a nie logotypem krajowego związku używają m.in. Słowacy i Węgrzy, a do niedawna także Czesi). Jedynie na początku istnienia reprezentacji Polski na koszulkach umieszczano nie herb, a samo godło (orła).

W latach 20. orzeł (bez tarczy, niebędący dokładnym odwzorowaniem ani godła ani herbu RP) umieszczany był na lewej piersi piłkarzy i zajmował całą jej powierzchnię[18]. W latach 30. orzeł uległ zmniejszeniu, upodobniono go też do oficjalnego wzoru ustawowego. W latach 50. doszło do kolejnej zmiany i symbol został przesunięty z wysokości serca na środek torsu. Od połowy lat 90. orzeł umieszczany był naprzemiennie na środku lub z lewej strony koszulki, na wysokości serca stale zaczęto umieszczać go od 2002. Podczas meczu z Holandią w 1975 Polacy przez pomyłkę producenta wystąpili w koszulce z czerwonym orłem[29].

Na początku lat 60. w tarczy nad godłem (orłem) pojawił się napis „POLSKA”[18], wpisywano go w tarczę herbową do końca 2005. W latach 2006–2007 koszulki zawierały z przodu motyw husarza, a prócz herbu Polski, po prawej stronie piersi umieszczono ówczesny logotyp reprezentacji: piłkę i skrzydło z napisem „POLSKA” pod spodem[30]. Znak ten pojawił się również na kolejnym wzorze koszulek, obowiązującym w 2008.

Po raz pierwszy polskiego herbu lub godła zabrakło na koszulkach reprezentantów w 1992. Ich producent (Admiral) zastąpił znak państwowy wariacją ówczesnego logotypu PZPN ze zmienionym graficznie wyglądem orła (ptak był skierowany w swoją lewą stronę, lecz z przekręconym w prawo łbem)[31]. W listopadzie 2011 na Stadionie Miejskim we Wrocławiu zaprezentowano nowy wzór ubiorów, w których reprezentacja Polski rozgrywać miała spotkania ME 2012 (zestaw wykorzystano po raz pierwszy podczas meczu z Włochami 11 listopada we Wrocławiu). Na koszulkach znalazło się nowe logo PZPN, z napisem „POLSKA” (zamiast „PZPN”) pod spodem, logo producenta odzieży, a na ramieniu okrągła naszywka z marką EURO 2012[32]. Wygląd nowych trykotów (umieszczenie związkowego znaku zamiast herbu było pomysłem działaczy PZPN) spotkał się z ogromną falą krytyki wśród kibiców, którzy zapowiedzieli bojkot nowych strojów[33]. W wyniku protestów kibiców (w trakcie meczu z Włochami oraz cztery dni później z Węgrami w Poznaniu skandowano Gdzie jest orzeł?[34]) symbol państwowy został przed kolejnymi meczami naszyty pomiędzy logotypem związku i marką producenta stroju[35]. Kilka miesięcy później umieszczanie godła państwowego na strojach reprezentantów kraju stało się obowiązkiem ustawowym[36].

Od 2014 koszulki reprezentacji nie zawierają już marki PZPN[37]. Dotyczy to całego sprzętu meczowego zawodników, logo pozostało na niektórych elementach ubioru członków sztabu, marynarkach i dokumentach.

Stadion domowy[edytuj | edytuj kod]

Stadiony reprezentacji Polski
Stadion Narodowy w Warszawie przed półfinałowym meczem ME 2012 Niemców z Włochami.
Stadion Śląski w Chorzowie (2017).
Stadion Dziesięciolecia w Warszawie (lata 60.).

Polska drużyna podejmowała dotąd rywali na 51 obiektach rozmieszczonych w 30 polskich miastach[38]. Najwięcej spotkań w roli gospodarza piłkarska reprezentacja Polski rozegrała na Stadionie Wojska Polskiego w Warszawie (72); po raz pierwszy wystąpiła na nim 26 października 1930 w meczu z Łotwą, a po raz ostatni jak dotąd 2 czerwca 2012 z Andorą.

Drugą pozycję wśród polskich stadionów pod względem liczby rozegranych spotkań międzypaństwowych zajmuje Stadion Śląski w Chorzowie (58 meczów; pierwszy 22 lipca 1956 z NRD, ostatni 14 października 2018 z Włochami). Obiekt ten najbardziej ze wszystkich krajowych aren kojarzony jest z sukcesami reprezentacji[39], m.in. ze zwycięstwami nad ZSRR (1957), Anglią (1973), Holandią (1975 i 1979), Włochami (1985) i Portugalią (2006); również w spotkaniach na Śląskim polska drużyna zapewniała sobie awanse na MŚ 1978, MŚ 1986, MŚ 2002 i ME 2008. Po meczu z Anglią w 1973 brytyjscy dziennikarze określili stadion Kotłem Czarownic[40], co do dziś pozostaje w użyciu wśród dziennikarzy i kibiców. W latach 2009–2017 obiekt był w przebudowie, po ponownym otwarciu posiada pojemność 54 378 miejsc[41].

Z kolei 25 spotkań Polska rozegrała na warszawskim Stadionie Dziesięciolecia (pierwszy 28 października 1956 z Norwegią, ostatni 17 kwietnia 1983 z Finlandią). Po tym meczu obiekt ten nie był już wykorzystywany w celach sportowych, a w latach 90. na jego koronie powstało targowisko. W latach 2008–2012 stadion zburzono i w jego miejscu postawiono Stadion Narodowy o pojemności 58 500 miejsc[42]. Na nowym obiekcie reprezentacja rozegrała dotąd 27 spotkań[b].

Stadion Śląski decyzją Polskiego Związku Piłki Nożnej z 10 lipca 1993 posiada, jako jedyny w kraju, status stadionu narodowego[43]. Określenie narodowy nie jest jednak częścią oficjalnej nazwy tej areny. Z kolei oddany do użytku w 2012 obiekt, pomimo faktu zarejestrowania pod nazwą Stadion Narodowy w Warszawie, nie posiada nadawanej z woli PZPN godności stadionu narodowego[44][45].

Co najmniej 10 spotkań domowych polska reprezentacja rozegrała także na Stadionie Miejskim w Poznaniu (16 gier w latach 1986–2018), Stadionie Olimpijskim we Wrocławiu (14 gier w latach 1950–1987[c]), Stadionie Henryka Reymana w Krakowie (13 gier w latach 1956–2016), Stadionie Miejskim we Wrocławiu (11 gier w latach 2011–2020), Stadionie ŁKS w Łodzi (10 gier w latach 1924–1983), Stadionie Zdzisława Krzyszkowiaka w Bydgoszczy (10 gier w latach 1972–2009) oraz na Stadionie w Gdańsku (10 gier w latach 2011–2020).

Najwyższą frekwencję na domowym meczu Polaków zanotowano 28 czerwca 1959 na Stadionie Śląskim – mecz el. ME 1960 z Hiszpanią obserwowało ponad 100 000 widzów[46]. Z kolei najwyższa frekwencja w meczu za granicą to ponad 130 000 widzów w Rio de Janeiro podczas towarzyskiej gry Brazylii z Polską 8 czerwca 1966[47].

Zasięg medialny[edytuj | edytuj kod]

Polskie Radio transmituje mecze polskiej drużyny od lat 30. XX wieku.

Pierwsze relacje ze spotkań reprezentacji Polski publikowane były w prasie sportowej, m.in. w Przeglądzie Sportowym, który na początku swego istnienia był oficjalnym organem PZPN[48]. Z kolei pierwsze bezpośrednie transmisje radiowe zaczęto przeprowadzać w latach 30. Jednym ze sprawozdawców Polskiego Radia był wtedy Michał Frank, który komentował na żywo rozgrywane w 1938 we francuskim Strasburgu spotkanie mistrzostw świata Polska–Brazylia[49]. Jego relację emitowaną z odbiorników wystawianych na ulicach i zainstalowanych na stadionach głośników śledziły w Polsce miliony osób[50][51]. PR od lat jest jedynym nadawcą radiowym transmitującym w całości spotkania polskiej drużyny. Na przełomie XX i XXI wieku głównymi sprawozdawcami byli Tomasz Zimoch (do 2016) i Andrzej Janisz[52].

TVP1 emituje mecze reprezentacji od 1957 (z okresowymi przerwami).

Pierwszym meczem polskiej reprezentacji transmitowanym przez telewizję był pojedynek Polska–Turcja z 19 maja 1957 (TVP, dziś TVP1). Komentowali je Stefan Rzeszot, Karol Hig i Zbigniew Smarzewski[53]. W kolejnych latach liczba spotkań drużyny narodowej emitowanych w telewizji rosła. Największą popularność wśród widzów osiągnęły w czasie sukcesów piłkarzy na igrzyskach olimpijskich i mistrzostwach świata w latach 70. i 80. Mecz otwarcia mundialu w 1978 Polska–Niemcy miało w polskiej telewizji śledzić 23 miliony widzów[54]. Czołowym sprawozdawcą w tym okresie był Jan Ciszewski, który komentował m.in. mecz eliminacji mundialu Anglia–Polska (1973) oraz spotkania Polaków na IO 1972, MŚ 1974, IO 1976, MŚ 1978 i MŚ 1982. Dziś uznawany jest za najsłynniejszego polskiego komentatora sportowego[55]. Spotkania reprezentacji Polski w TVP na przestrzeni lat komentowali również m.in. Andrzej Zydorowicz, Dariusz Szpakowski, Tomasz Jasina i Jacek Laskowski.

Po raz pierwszy mecz drużyny narodowej poza TVP transmitowano na antenie Wizja TV, a miało to miejsce 6 września 1998 (Bułgaria–Polska)[56]. Stacja ta przeprowadzała transmisje ze spotkań reprezentacji do końca 2001 (od jesieni 1999 na antenie kanału Wizja Sport). W TVP niektóre ze spotkań w tym czasie było retransmitowanych z opóźnieniem, transmitowanych równocześnie lub nieemitowanych w ogóle. W 1999 mecz Anglia–Polska został nadany na żywo przez Canal+[56].

Polsat Sport – nadawca spotkań reprezentacji w latach 2002, 2006, 2008, 2014–2017 i od 2018.

Występy Polaków na MŚ 2002 i MŚ 2006 były pokazywane jednocześnie w kanałach Polsatu oraz w TVP2. W drugim programie Telewizji Polskiej nadawano w tamtym okresie wszystkie mecze reprezentacji (na początku 2008 przeniesiono je ponownie do programu pierwszego; wyjątkiem były ME 2008, do których prawa miał tylko Polsat[57]). W latach 2014–2017 wszystkie mecze eliminacji ME i MŚ oraz finałów mistrzostw kontynentu emitowano w Polsacie (w tym w Polsacie Sport[58], którego podstawowym komentatorem był Mateusz Borek). Z kolei wszystkie gry towarzyskie w tym czasie pokazywała TVP[59]. Mecze Polski na ME 2016 były transmitowane przez TVP i Polsat równocześnie. W tym samym roku Telewizja Polska zakupiła prawa emisji wszystkich spotkań polskiej drużyny w latach 2018–2022[60]. Występy Polaków na MŚ 2018 były emitowane również w TVP 4K[61].

Obecnie wszystkie mecze reprezentacji Polski transmitowane są w całości na żywo na antenach PR Program I oraz TVP1, TVP Sport i Polsat Sport.

Sztab szkoleniowy[edytuj | edytuj kod]

Stan na 1 sierpnia 2018[62].

Jerzy Brzęczek, obecny selekcjoner reprezentacji Polski.
Stanowisko Osoba
Selekcjoner Polska Jerzy Brzęczek
II trener Polska Tomasz Mazurkiewicz
Team Manager ds. sportowych/Rzecznik prasowy Polska Jakub Kwiatkowski
Trener bramkarzy Polska Andrzej Woźniak
Szef banku informacji Polska Hubert Małowiejski
Trener przygotowania fizycznego Polska Leszek Dyja
Członek sztabu Polska Radosław Gilewicz
Analityk Polska Michał Siwierski
Analityk Polska Mateusz Łajczak
Lekarz reprezentacji Polska Jacek Jaroszewski
Psycholog Polska Damian Salwin
Fizjoterapeuta Polska Paweł Bamber
Fizjoterapeuta Polska Adam Kurek
Fizjoterapeuta Polska Wojciech Herman
Szef kuchni Polska Tomasz Leśniak
Kierownik techniczny Polska Paweł Kosedowski
Asystent kierownika technicznego Polska Paweł Sidorowicz
Ochrona Polska Jacek Marczewski
Ochrona Polska Robert Siwek

Zawodnicy[edytuj | edytuj kod]

Obecny skład[edytuj | edytuj kod]

Następujący piłkarze zostali powołani przez selekcjonera Jerzego Brzęczka na mecz towarzyski z Ukrainą oraz mecze Ligi Narodów UEFA z Włochami i Holandią:

Mecze i gole wg stanu z 14 października 2020 po meczu z Bośnią i Hercegowiną.

Nr Zawodnik Data urodzenia (wiek) Mecze Gole Klub
Bramkarze
12 Bartłomiej Drągowski 19 sierpnia 1997 (23 lata) 1 0 Włochy ACF Fiorentina
22 Łukasz Fabiański 18 kwietnia 1985 (35 lat) 54 0 Anglia West Ham United
Łukasz Skorupski 5 maja 1991 (29 lat) 3 0 Włochy Bologna FC
1 Wojciech Szczęsny 18 kwietnia 1990 (30 lat) 48 0 Włochy Juventus FC
Obrońcy
5 Jan Bednarek 12 kwietnia 1996 (24 lata) 25 1 Anglia Southampton FC
18 Bartosz Bereszyński 12 lipca 1992 (28 lat) 26 0 Włochy UC Sampdoria
2 Paweł Bochniewicz 30 stycznia 1996 (24 lata) 1 0 Holandia sc Heerenveen
15 Kamil Glik 3 lutego 1988 (32 lata) 77 6 Włochy Benevento Calcio
Robert Gumny 4 czerwca 1998 (22 lata) 0 0 Niemcy FC Augsburg
4 Tomasz Kędziora 11 czerwca 1994 (26 lat) 20 0 Ukraina Dynamo Kijów
13 Arkadiusz Reca 17 czerwca 1995 (25 lat) 9 0 Włochy FC Crotone
Maciej Rybus 19 sierpnia 1989 (31 lat) 56 2 Rosja Lokomotiw Moskwa
3 Sebastian Walukiewicz 5 kwietnia 2000 (20 lat) 2 0 Włochy Cagliari Calcio
Pomocnicy
6 Jacek Góralski 21 września 1992 (28 lat) 15 1 Kazachstan Kajrat Ałmaty
11 Kamil Grosicki 8 czerwca 1988 (32 lata) 78 17 Anglia West Bromwich Albion
21 Kamil Jóźwiak 22 kwietnia 1998 (22 lata) 6 0 Anglia Derby County
Jakub Kamiński 5 czerwca 2002 (18 lat) 0 0 Polska Lech Poznań
16 Michał Karbownik 13 marca 2001 (19 lat) 3 0 Polska Legia Warszawa
17 Damian Kądzior 16 czerwca 1992 (28 lat) 6 1 Hiszpania SD Eibar
14 Mateusz Klich 13 czerwca 1990 (30 lat) 28 2 Anglia Leeds United
10 Grzegorz Krychowiak 29 stycznia 1990 (30 lat) 73 4 Rosja Lokomotiw Moskwa
8 Karol Linetty 2 lutego 1995 (25 lat) 27 2 Włochy Torino FC
20 Jakub Moder 7 kwietnia 1999 (21 lat) 3 0 Polska Lech Poznań
19 Sebastian Szymański 10 maja 1999 (21 lat) 8 1 Rosja Dinamo Moskwa
Piotr Zieliński 20 maja 1994 (26 lat) 53 6 Włochy SSC Napoli
Napastnicy
9 Robert Lewandowski 21 sierpnia 1988 (32 lata) 114 63 Niemcy Bayern Monachium
7 Arkadiusz Milik 28 lutego 1994 (26 lat) 54 15 Włochy SSC Napoli
23 Krzysztof Piątek 1 lipca 1995 (25 lat) 13 6 Niemcy Hertha BSC

Ostatnio powołani[edytuj | edytuj kod]

Następujący piłkarze zostali również powołani do polskiej kadry w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy i wzięli udział w jej zgrupowaniach:

Zawodnik Data urodzenia (wiek) Mecze Gole Klub Ostatnie powołanie
Bramkarze
Radosław Majecki 16 listopada 1999 (20 lat) 0 0 Monako AS Monaco vs.  Słowenia, 19 listopada 2019
Obrońcy
Krystian Bielik 4 stycznia 1998 (22 lata) 3 0 Anglia Derby County vs.  Słowenia, 19 listopada 2019
Thiago Cionek 21 kwietnia 1986 (34 lata) 21 0 Włochy Reggina 1914 vs.  Słowenia, 19 listopada 2019
Alan Czerwiński 2 lutego 1993 (27 lat) 1 0 Polska Lech Poznań vs.  Włochy, 11 października 2020
Artur Jędrzejczyk 1 4 listopada 1987 (32 lata) 40 3 Polska Legia Warszawa vs.  Finlandia, 7 października 2020
vs.  Włochy, 11 października 2020
vs.  Bośnia i Hercegowina, 14 października 2020
Rafał Pietrzak 30 stycznia 1992 (28 lat) 3 0 Polska Lechia Gdańsk vs.  Finlandia, 7 października 2020
Łukasz Piszczek 2 3 czerwca 1985 (35 lat) 66 3 Niemcy Borussia Dortmund vs.  Słowenia, 19 listopada 2019
Pomocnicy
Dominik Furman 6 lipca 1992 (28 lat) 3 0 Turcja Gençlerbirliği SK vs.  Słowenia, 19 listopada 2019
Przemysław Frankowski 1 12 kwietnia 1995 (25 lat) 10 1 Stany Zjednoczone Chicago Fire vs.  Finlandia, 7 października 2020
vs.  Włochy, 11 października 2020
vs.  Bośnia i Hercegowina, 14 października 2020
Napastnicy
Adam Buksa 3 12 lipca 1996 (24 lata) 0 0 Stany Zjednoczone New England Revolution vs.  Holandia, 4 września 2020
vs.  Bośnia i Hercegowina, 7 września 2020
Dawid Kownacki 14 marca 1997 (23 lata) 6 1 Niemcy Fortuna Düsseldorf vs.  Słowenia, 19 listopada 2019

1 wycofany z kadry z powodu kontuzji
2 zakończył karierę w reprezentacji
3 klub nie wyraził zgody na udział w zgrupowaniu reprezentacji z powodu konieczności odbycia po powrocie obowiązkowej kwarantanny

Składy w turniejach międzynarodowych[edytuj | edytuj kod]

Składy na mistrzostwach świata

Składy na mistrzostwach Europy

Składy na igrzyskach olimpijskich

Kapitanowie[edytuj | edytuj kod]

Lista zawodników, którzy wyprowadzali reprezentację Polski na boisko w co najmniej 10 spotkaniach[63]:

Zawodnik Lata Uwagi
Józef Kałuża 1925–1928
Jerzy Bułanow 1931–1935
Władysław Szczepaniak 1934–1947 Kapitan na MŚ 1938
Tadeusz Parpan 1947–1950
Gerard Cieślik 1950–1958 Kapitan na IO 1952
Edmund Zientara 1956–1961 Kapitan na IO 1960
Lucjan Brychczy 1960–1969
Henryk Szczepański 1961–1965
Stanisław Oślizło 1966–1971
Bernard Blaut 1968–1971
Włodzimierz Lubański 1970–1980 Kapitan na IO 1972 (złoty medal)
Kazimierz Deyna 1973–1978 Kapitan na MŚ 1974 (brązowy medal), IO 1976 (srebrny medal) oraz na MŚ 1978
Antoni Szymanowski 1975–1979
Grzegorz Lato 1976–1980
Władysław Żmuda 1980–1985 Kapitan na MŚ 1982
Zbigniew Boniek 1985–1988 Kapitan na MŚ 1986
Waldemar Prusik 1987–1991
Zbigniew Kaczmarek 1990–1991
Jerzy Brzęczek 1992–1999 Kapitan na IO 1992 (srebrny medal, reprezentacja IO)
Roman Kosecki 1993–1995
Tomasz Wałdoch 1993–2002 Kapitan na MŚ 2002 (dwa mecze)
Tomasz Łapiński 1994–1999
Jacek Zieliński 1996–2003 Kapitan na MŚ 2002 (jeden mecz)
Jacek Bąk 2002–2008 Kapitan na MŚ 2006 oraz na ME 2008 (jeden mecz)
Tomasz Kłos 2004–2005
Michał Żewłakow 2006–2011 Kapitan na ME 2008 (jeden mecz)
Maciej Żurawski 2006–2008 Kapitan na ME 2008 (jeden mecz)
Jakub Błaszczykowski 2010–2013 Kapitan na ME 2012
Robert Lewandowski 2013– Kapitan na ME 2016 oraz na MŚ 2018

Rekordzistą w liczbie występów z kapitańską opaską od początku spotkania jest Deyna (57 meczów[63]).

Obecnym kapitanem reprezentacji jest Lewandowski (wyznaczony przez trenera Adama Nawałkę w grudniu 2014[64]), który wyprowadzał polski zespół na boisko w 53 spotkaniach[d].

Mecze i wyniki[edytuj | edytuj kod]

2019[edytuj | edytuj kod]

2020[edytuj | edytuj kod]

2021[edytuj | edytuj kod]

Udział w turniejach międzynarodowych[edytuj | edytuj kod]

Igrzyska olimpijskie[edytuj | edytuj kod]

Przez wiele lat w piłkarskich turniejach olimpijskich mogli brać udział wyłącznie zawodnicy amatorscy, nie profesjonalni. W praktyce jednak niektóre kraje wystawiały swoje najsilniejsze zespoły, inne zaś były reprezentowane przez drużyny znacząco słabsze od potencjalnie najmocniejszej ekipy. Było to związane ze znacznie się od siebie różniącymi przepisami regulującymi kwestię amatorstwa w różnych państwach (FIFA pozostawiła kwestię uznawania piłkarza za amatora federacjom członkowskim[65]), a także z często fikcyjnym amatorstwem (piłkarze-amatorzy otrzymywali nieoficjalnie wynagrodzenie za grę). W latach 20. XX wieku piłkarskie turnieje olimpijskie miały rangę nieoficjalnych mistrzostw świata[66].

Po odzyskaniu przez Polskę państwowości, jej reprezentacja miała zadebiutować w igrzyskach olimpijskich w 1920, jednak z powodu wojny z bolszewikami na miesiąc przed olimpiadą PKOl zrezygnował ze startu[67]. Po raz pierwszy Polacy wystąpili na igrzyskach w 1924, odpadając w pierwszej rundzie. Cztery lata później, z powodu niskiego poziomu drużyny narodowej i rozbudowanego kalendarza rozgrywek ligowych, nie wystawiono reprezentacji do igrzysk w Amsterdamie[68]. Powrót nastąpił w 1936 – prowadzeni przez Józefa Kałużę Polacy w Berlinie zajęli czwartą pozycję, przegrywając półfinał oraz mecz o trzecie miejsce różnicą jednej bramki.

W pierwszych po II wojnie światowej igrzyskach polska reprezentacja po rezygnacji PZPN nie wzięła udziału – przyznano wówczas walkower drużynie amerykańskiej, z którą Polacy mieli zagrać w pierwszej rundzie[69]. Kolejny start olimpijski nastąpił w 1952 (Polacy odpadli w 1/8 rozgrywek). Cztery lata później po raz pierwszy przeprowadzono eliminacje do turnieju olimpijskiego, z których Polska była zwolniona[70], ale z wyjazdu do Melbourne i tak zrezygnowała, prawdopodobnie z powodów politycznych bądź finansowych[69]. W 1960 po przejściu eliminacji Polacy zagrali w turnieju we Włoszech, jednak nie wyszli w nim z grupy. W fazie kwalifikacyjnej do kolejnej olimpiady w Tokio polska drużyna okazała się słabsza od Italii. Włosi zostali jednak zdyskwalifikowani za grę w tym dwumeczu profesjonalnych piłkarzy i MKOl przyznał awans Polsce. Piłkarski związek w Warszawie odrzucił jednak możliwość uczestnictwa w igrzyskach[71][72]. Do igrzysk w Meksyku Polacy również się nie dostali.

Sukcesem zakończyły się za to dwa kolejne starty – w Monachium drużyna trenera Kazimierza Górskiego zdobyła złoty, a cztery lata później w Montrealu srebrny medal (do drugiego z tych turniejów jako obrońca tytułu Polska nie musiała się kwalifikować[73]).

Do 1976 włącznie PZPN wystawiał zarówno w turniejach finałowych, jak i w eliminacjach reprezentację Polski A. Rywale Polaków niejednokrotnie przeciwstawiali jej drużynę kategorii amatorskiej, z tego powodu niektóre mecze w tych rozgrywkach (między zespołami różnych kategorii) uznane są za nieoficjalne. W latach 1980–1988 w eliminacjach olimpijskich brała udział polska reprezentacja olimpijska o innym składzie osobowym od pierwszej drużyny (wprowadzono bowiem nowe przepisy, które zabraniały uczestnictwa w rozgrywkach olimpijskich piłkarzom, którzy zagrali choć jeden mecz w eliminacjach lub finałach MŚ[74]), prowadzona również przez innego selekcjonera (Polska odpadała w eliminacjach do trzech kolejnych igrzysk: 1980, 1984 i 1988[75]). Od 1992 kwalifikacjami do IO są kontynentalne mistrzostwa drużyn do lat 21. Podczas turnieju finałowego wiek zawodników w dniu rozpoczęcia igrzysk nie może przekroczyć 23 lat[76]. Od 1996 w kadrze może się znaleźć dodatkowo trzech starszych graczy. Reprezentacje olimpijskie nazywane są obecnie też reprezentacjami U23.

Polska drużyna po raz ostatni wzięła udział w igrzyskach w 1992 i w turnieju w Barcelonie zdobyła srebrny medal (trenerem był Janusz Wójcik). Do siedmiu kolejnych edycji igrzysk Polakom poprzez ME U21 nie udało się awansować.

Igrzyska olimpijskie
Rok Runda Pozycja M W R P GZ GS
Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg 1900 Nie brała udziału (Polska nie istniała)
Stany Zjednoczone 1904
Wielka Brytania 1908
Szwecja 1912
Belgia 1920 Wycofała się
Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg 1924 1/16 finału 20/22 1 0 0 1 0 5
Holandia 1928 Nie brała udziału
III Rzesza 1936 IV miejsce 4/16 4 2 0 2 11 10
Wielka Brytania 1948 Wycofała się
Finlandia 1952 1/8 finału 13/25 2 1 0 1 2 3
Australia 1956 Wycofała się
Włochy 1960 Faza grupowa 10/16 3 1 0 2 7 5
Japonia 1964 Nie zakwalifikowała się
Meksyk 1968
Republika Federalna Niemiec (1949–1990) 1972 Mistrzostwo 1/16 7 6 1 0 21 5
Kanada 1976 II miejsce 2/13 5 3 1 1 11 5
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich 1980 Nie zakwalifikowała się
Stany Zjednoczone 1984
Korea Południowa 1988
Hiszpania 1992 II miejsce 2/16 6 4 1 1 17 6
Stany Zjednoczone 1996 Nie zakwalifikowała się
Australia 2000
Grecja 2004
Chińska Republika Ludowa 2008
Wielka Brytania 2012
Brazylia 2016
Japonia 2020
Francja 2024 Kwalifikacje do rozegrania
Stany Zjednoczone 2028 Kwalifikacje do rozegrania
Razem Mistrzostwo 7/26 28 17 3 8 69 39

Mistrzostwa świata[edytuj | edytuj kod]

Polska drużyna ośmiokrotnie brała udział w turniejach finałowych MŚ, najlepszy wynik – trzecie miejsce – osiągając w 1974 (w spotkaniu o brązowy medal Polacy pokonali Brazylię 1:0) i w 1982 (w decydującym meczu wygrali z Francją 3:2). Jest jednym z dwudziestu zespołów narodowych, które zdobyły medal MŚ. W najlepszej ósemce turnieju Polska znalazła się też w 1978. Na ostatnim mundialu, w którym Polska brała udział (MŚ 2018) odpadła w fazie grupowej, przegrywając z Senegalem 1:2, Kolumbią 0:3 oraz zwyciężając Japonię 1:0.

Zwycięsko przez eliminacje polski zespół nie przeszedł dziesięciokrotnie, przy czym runda kwalifikacyjna MŚ 1934 nie została przez Polskę dokończona: rewanżowy mecz z Czechosłowacją Polska oddała walkowerem z powodów politycznych (konflikt o Zaolzie[77]). Polacy nie wystartowali w trzech edycjach mundialu: w MŚ 1930 (rozegranych bez eliminacji), MŚ 1950 oraz MŚ 1954 (wycofali się z eliminacji po ich rozlosowaniu).

Mistrzostwa świata . Kwalifikacje do mistrzostw świata . Selekcjonerzy
Rok Runda Pozycja M W R P GZ GS M W R P GZ GS
Urugwaj 1930 Nie brała udziału
Królestwo Włoch (1861–1946) 1934 Nie zakwalifikowała się 1 0 0 1 1 2 Kałuża
Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg 1938 1/8 finału 11/15 1 0 0 1 5 6 2 1 0 1 4 1
Brazylia 1950 Nie brała udziału
Szwajcaria 1954 Wycofała się z eliminacji
Szwecja 1958 Nie zakwalifikowała się 5 3 0 2 9 7 Reyman oraz Dyrda i Ziemian[e]
Chile 1962 2 0 1 1 2 3 Krug
Anglia 1966 6 2 2 2 11 10 Motoczyński oraz Koncewicz i Krawczyk[e]
Meksyk 1970 6 4 0 2 19 8 Koncewicz
Republika Federalna Niemiec (1949–1990) 1974 III miejsce 3/16 7 6 0 1 16 5 4 2 1 1 6 3 Górski
Argentyna 1978 Druga runda 5/16 6 3 1 2 6 6 6 5 1 0 17 4 Gmoch
Hiszpania 1982 III miejsce 3/24 7 3 3 1 11 5 4 4 0 0 12 2 Kulesza, Piechniczek[f]
Meksyk 1986 1/8 finału 14/24 4 1 1 2 1 7 6 3 2 1 10 6 Piechniczek
Włochy 1990 Nie zakwalifikowała się 6 2 1 3 4 8 Łazarek, Strejlau[g]
Stany Zjednoczone 1994 10 3 2 5 10 15 Strejlau, Ćmikiewicz[h]
Francja 1998 8 3 1 4 10 12 Piechniczek, Pawlak, Wójcik[i]
Korea Południowa Japonia 2002 Faza grupowa 25/32 3 1 0 2 3 7 10 6 3 1 21 11 Engel
Niemcy 2006 Faza grupowa 21/32 3 1 0 2 2 4 10 8 0 2 27 9 Janas
Południowa Afryka 2010 Nie zakwalifikowała się 10 3 2 5 19 14 Beenhakker, Majewski[j]
Brazylia 2014 10 3 4 3 18 12 Fornalik
Rosja 2018 Faza grupowa 25/32 3 1 0 2 2 5 10 8 1 1 28 14 Nawałka
Katar 2022 Kwalifikacje do rozegrania
Kanada Stany Zjednoczone Meksyk 2026 Kwalifikacje do rozegrania
Razem III miejsce
(dwa razy)
8/21 34 16 5 13 46 45 116 60 21 35 228 141