Norma względnie obowiązująca

Ius dispositivum (łac., inaczej: norma dyspozytywna) – norma prawna względnie wiążąca.

Normy prawne względnie wiążące znamionuje to, że ich zastosowanie może być wolą stron wyłączone lub ograniczone, w przeciwieństwie do norm bezwzględnie wiążących (Ius cogens). Normy te znajdują zastosowanie tylko wtedy, gdy same strony nie uregulowały swoich uprawnień i obowiązków w sposób odmienny od dyspozycji zawartej w takiej normie lub też, gdy strony niczego w zakresie działania normy nie postanowiły, albo uregulowały łączący je stosunek prawny jedynie częściowo.

Ustalenie charakteru mocy wiążącej norm prawnych wymaga w pierwszej kolejności dokonania analizy treści przepisu (jego brzmienia, redakcji słownej), a w razie wątpliwości także celu jego ustanowienia (ratio legis) czy funkcji przepisu.

Dyspozytywny charakter mają zasadniczo normy prawne zawarte w księdze trzeciej Kodeksu cywilnego.

W piśmiennictwie wskazuje się, że nazwa ius dispositivum często jest błędnie tłumaczona na j. polski jako norma względnie obowiązująca – jest to sformułowanie nieprawidłowe z tego powodu, iż każda norma wprowadzona do systemu prawnego (ustawą, rozporządzeniem itp.) obowiązuje bezwzględnie – może ona jedynie wiązać (zobowiązywać do określonego postępowania) strony w sposób bezwzględny lub dyspozytywny (względny). Najbardziej adekwatnym tłumaczeniem ius dispositivum jest „norma względnie stosowana[1]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Józef Nowacki, Wstęp do prawoznawstwa, Wolters Kluwer, 2016, s. 34, ISBN 978-83-8092-209-9, OCLC 946361035 [dostęp 2019-12-15].