Nagroda Abela

Wikipedia open wikipedia design.

Nagroda Abela
Nagroda za osiągnięcia matematyczne
Przyznawana przez Norweska Akademia Nauk
Lokalizacja Oslo (Norwegia)
Pierwsze rozdanie 2003
Strona internetowa

Nagroda Abela, Nagroda Abla – nagroda przyznawana w dziedzinie matematyki przez króla Norwegii. Pod wieloma względami stanowi matematyczny odpowiednik Nagrody Nobla.

Fundacja[edytuj | edytuj kod]

Nagroda Abela została ustanowiona przez norweski rząd w 2002 roku, w dwusetną rocznicę urodzin wybitnego matematyka Nielsa Henrika Abela. 23 listopada 2001 roku premier Norwegii, Jens Stoltenberg, ogłosił na Uniwersytecie w Oslo, że rząd przeznaczył 200 milionów koron norweskich (około 25 milionów dolarów) na Fundację Abela, mającą wypłacać nagrody. Wartość Nagrody Abela wynosi obecnie 980 000 dolarów.

Nagroda Abela a Medal Fieldsa[edytuj | edytuj kod]

Nagroda Abela w zamyśle ma niwelować braki Medalu Fieldsa – jak dotąd najbardziej prestiżowej nagrody matematycznej – które nie pozwalają mu stać się pełnym odpowiednikiem Nagrody Nobla, a mianowicie: Nagroda Abela przyznawana jest co roku (Medal Fieldsa co 4 lata), nie istnieje ograniczenie wiekowe dla laureatów (Medal Fieldsa mogą otrzymać tylko matematycy mający mniej niż 40 lat), wreszcie idąca za nagrodą gratyfikacja finansowa jest porównywalna z nagrodą noblowską (w przypadku Medalu Fieldsa jest ona znacznie niższa, gdyż wynosi 15 000 dolarów).

Laureaci[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Laureaci Nagrody Abela.

Kandydatury do Nagrody Abela może zgłosić praktycznie każdy, nie można jednak zgłosić się samemu. Laureatów wybiera pięcioosobowy komitet powoływany na okres dwuletni przez Norweską Akademię Nauk w porozumieniu z Międzynarodową Unią Matematyczną (IMU). Nazwisko laureata ogłaszane jest corocznie na przełomie marca i kwietnia. Możliwe jest przyznanie nagrody więcej niż jednej osobie, jednak tylko wtedy, gdy prowadziły one badania w tej samej dziedzinie.

Rok Laureat Uczelnia Uzasadnienie
2003 Jean-Pierre Serre Kolegium Francuskie za osiągnięcia w dziedzinie topologii, geometrii algebraicznej oraz teorii liczb
2004 Michael Atiyah
Isadore Singer
Uniwersytet Edynburski
Instytut Techniczny Massachusetts
za odkrycie i udowodnienie twierdzenia o indeksie, a także za osiągnięcia w łączeniu topologii, geometrii i analizy oraz wybitną rolę w budowaniu nowych mostów między matematyką a fizyką teoretyczną
2005 Peter Lax Instytut Nauk Matematycznych im. Richarda Couranta (Uniwersytet Nowojorski) za wkład w teorię i zastosowanie równań różniczkowych cząstkowych oraz sposobów ich rozwiązywania
2006 Lennart Carleson Królewski Instytut Techniczny za wkład w analizę harmoniczną i teorię gładkich systemów dynamicznych
2007 S.R. Srinivasa Varadhan Instytut Nauk Matematycznych im. Richarda Couranta (Uniwersytet Nowojorski) za wkład do teorii prawdopodobieństwa, w szczególności za stworzenie jednolitej teorii dużych odchyleń
2008 John Griggs Thompson
Jacques Tits
Uniwersytet Florydy
Kolegium Francuskie
za głębokie osiągnięcia w algebrze, a szczególnie za stworzenie nowoczesnej teorii grup
2009 Michaił Gromow Instytut Wyższych Studiów Naukowych za rewolucyjny wkład w dziedzinie geometrii
2010 John Tate Uniwersytet Teksański w Austin za wybitne osiągnięcia w dziedzinie teorii liczb
2011 John Milnor Uniwersytet w Stony Brook za pionierskie odkrycia w topologii, geometrii i algebrze
2012 Endre Szemerédi Węgierska Akademia Nauk oraz Uniwersytet Rutgersa za głęboki wkład w matematykę dyskretną i informatykę teoretyczną
2013 Pierre Deligne Instytut Studiów Zaawansowanych za odegranie kluczowej roli w łączeniu geometrii algebraicznej z innymi dziedzinami matematyki[1]
2014 Jakow Sinaj Instytut Fizyki Teoretycznej im. Lwa Landaua oraz Uniwersytet w Princeton za wkład w teorię systemów dynamicznych, teorię ergodyczną i fizykę matematyczną
2015 John Forbes Nash
Louis Nirenberg
Uniwersytet w Princeton
Instytut Nauk Matematycznych im. R.C. (UN)
za wkład w teorię cząstkowych równań różniczkowych
2016 Andrew Wiles[2] Uniwersytet w Princeton za udowodnienie wielkiego twierdzenia Fermata
2017 Yves Meyer[3] École normale supérieure Paris-Saclay za teorię falek
2018 Robert Langlands[4] Instytut Studiów Zaawansowanych za badania nad związkami między teorią liczb a teorią reprezentacji
2019 Karen Uhlenbeck[5] Uniwersytet Teksański w Austin za osiągnięcia w badaniach geometrycznych równań różniczkowych cząstkowych, cechowania i wkład w geometrię, analizę i fizykę matematyczną
2020 Gregory A. Margulis[6]

Hillel Furstenberg[7]

Uniwersytet Yale

Uniwersytet Hebrajski w Jerozolimie

za nowatorskie wykorzystanie metod teorii prawdopodobieństwa i dynamiki w teorii grup, teorii liczb i kombinatoryce[7]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rozwiązał zagadkę za milion dolarów. Odkrywcy.pl, 2013-03-22. [dostęp 2013-03-22]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  2. Andrew Wiles, który udowodnił słynne twierdzenie Fermata, dostał matematycznego Nobla, wyborcza.pl [dostęp 2016-03-19].
  3. Yves Meyer z nagrodą Abel, rp.pl [dostęp 2017-03-21].
  4. Robert Langlands receives the Abel Prize 2018, royalsociety.org [dostęp 2018-03-23].
  5. Karen Uhlenbeck first woman to win the Abel Prize (ang.). abelprize.no. [dostęp 2019-03-20].
  6. Jim Shelton, 2020 Abel Prize in Mathematics goes to Yale’s Gregory Margulis, YaleNews, 18 marca 2020 [dostęp 2020-03-19] (ang.).
  7. a b Davide Castelvecchi, Mathematics pioneers who found order in chaos win Abel prize, „Nature”, 2020, DOI10.1038/d41586-020-00799-7 [dostęp 2020-03-19] (ang.).


This page is based on a Wikipedia article written by contributors (read/edit).
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.

  • Oriflame Üyelik
  • Destek