Michał Sczaniecki

Michał Sczaniecki
Data i miejsce urodzenia 26 marca 1910
Łaszczyn
Data i miejsce śmierci 29 maja 1977
Warszawa
profesor nauk prawnych
Specjalność: historia państwa i prawa
Alma Mater Uniwersytet Jagielloński
Doktorat 1937 – prawo
Uniwersytet Jagielloński
Habilitacja 1954 – prawo
Uniwersytet Poznański
Profesura 1959
Doktor honoris causa
(Uniwersytet w Grenoble – 1958)
Dyrektor
instytut Instytut Zachodni
Okres spraw. 1961–1964
Poprzednik Gerard Labuda
Następca Zdzisław Kaczmarczyk
Odznaczenia
Krzyż Walecznych (od 1941) Croix de Guerre 1939-1945

Michał Sczaniecki[a] (ur. 26 marca 1910 w Łaszczynie koło Rawicza, zm. 29 maja 1977 w Warszawie) – polski historyk państwa i prawa, szczególnie Polski i Francji. Profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu od 1951 do 1965. Dyrektor Instytutu Zachodniego w Poznaniu od 1961 do 1964. Później profesor Uniwersytetu Warszawskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z wielkopolskiej rodziny szlachecko-ziemiańskiej pieczętującej się herbem Ossoria, był synem ziemianina i działacza społeczno-gospodarczego Władysława (1869-1942) oraz Jadwigi z Plucińskich (zm. 1965).

W 1927 ukończył Gimnazjum Marii Magdaleny w Poznaniu. W tym samym roku rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Poznańskim. Został przyjęty do korporacji akademickiej Coronia. Od 1930 kontynuował studia na Uniwersytecie Jagiellońskim. Był uczniem Zygmunta Wojciechowskiego. Pod jego kierunkiem, w 1937 napisał i obronił rozprawę doktorską Nadania ziemi na rzecz rycerzy w Polsce do końca XIII wieku. W tym samym roku wyjechał do Francji, gdzie kontynuował studia pod kierunkiem jednego z czołowych autorytetów nauk historycznoprawnych, prof. Uniwersytetu Paryskiego, François Olivier-Martina.

W sierpniu 1932 zgłosił się do jednorocznej ochotniczej służby wojskowej. Przez pierwszych dziesięć miesięcy uczył się w Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim, a następnie odbył dwumiesięczną praktykę w 11 Dywizjonie Artylerii Konnej w Bydgoszczy[3]. Na stopień podporucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1935 i 112. lokatą w korpusie oficerów rezerwy artylerii[1].

Zmobilizowany do Wojska Polskiego we Francji wziął udział w kampanii francuskiej jako oficer obserwacyjny II dywizjonu 1 (101) Wileńskiego Pułku Artylerii Lekkiej[4]. Odznaczony Krzyżem Walecznych i francuskim Croix de Guerre. Organizuje polskie oddziały ochotnicze w Bretanii. Ranny na polu bitwy, dostał się do niewoli niemieckiej i do zakończenia wojny przebywał w oflagu niemieckim w Edelbach. Współorganizator konspiracyjnego Studium Prawa dla polskich oficerów afiliowanego przy Université de Captivité.

W 1946 powrócił do Poznania. Uzyskuje na Uniwersytecie Poznańskim habilitację, a 1954 stanowisko profesora nadzwyczajnego, a w 1959 tytuł profesora zwyczajnego. W 1955 objął funkcję kierownika Katedry Powszechnej Historii Państwa i Prawa Uniwersytetu Poznańskiego. W 1965 przenosi się na Uniwersytet Warszawski. Autor cenionego podręcznika dla studentów z powszechnej historii państwa i prawa. Współzałożyciel periodyku naukowego Czasopismo Prawno-Historyczne, którym kierował od 1953 do 1977. Doktor honoris causa Uniwersytetu w Grenoble. Spoczywa na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera X, rząd 6, grób 20)[5].

Jego starszym bratem był Józef, oficer kawalerii. Jego żoną była Maria z Ponikiewskich, z którą miał dwie córki Teresę i Monikę.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • Powszechna historia państwa i prawa, Warszawa, 1973, (kolejne wydania 1975, 1979, 1980, 1985, 1987, 1994, 1995, 1997 (​ISBN 83-7334-030-0​))

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W ewidencji Wojska Polskiego figurował jako „Stanisław Maria Michał Sczaniecki”[1]. W opublikowanym w 1933 „Roczniku S.P.R.A.”, którego był współautorem figuruje jako Michał Szczaniecki zam. Łaszczyn, pow. rawicki[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Rybka i Stepan 2004 ↓, s. 123.
  2. Rocznik 1933 ↓, s. 225.
  3. Rocznik 1933 ↓, s. 225, 232.
  4. Kosior 1965 ↓, s. 134-136.
  5. Cmentarz Stare Powązki: MICHAŁ SCZANIECKI, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2019-03-18].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dariusz Dolański, Michał Sczaniecki (1910-1977), [w:] 50 lat Polskiego Towarzystwa Historycznego w Zielonej Górze (redaktor naukowy Dariusz Dolański), Uniwersytet Zielonogórski, Zielona Góra 2005, s. 63-65 (z fotografią).
  • Zygmunt Kosior: Bitwa pod Lagarde. Studium. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1965.
  • Henryk Olszewski, Michał Sczaniecki, [w:] Wielkopolski słownik biograficzny (przewodniczący Komitetu Redakcyjnego Antoni Gąsiorowski, Jerzy Topolski), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa-Poznań 1983, s. 652.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935-1939. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, 2004. ISBN 978-83-7188-691-1.
  • Rocznik Szkoły Podchorążych Rezerwy Artylerji Rok 1932–1933. Stanisław Szancer (red. nacz.) Stanisław Gostkowski (red.) Andrzej Malewski (red.) Juliusz Ostromęcki (red.) Ignacy Prądzyński (red.) Michał Sczaniecki (red.) Eugeniusz Wierzbicki (ilustr.). 1933.
  • Katarzyna Sójka-Zielińska, Wspomnienie o profesorze Michale Sczanieckim w dwudziestą piątą rocznicę śmierci, "Studia Iuridica" nr 42, Poznań 2003.
  • Jerzy Walachowicz, Michał Sczaniecki. Historyk państwa i prawa, Poznań 2007.
  • Jerzy Walachowicz, Michał Sczaniecki 1910-1977, [w:] Wybitni historycy wielkopolscy (pod redakcją Jerzego Strzelczyka), Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Adama Mickiewicza, Poznań 1989, s. 347-358 (z fotografią).