Gwardia Szwajcarska

Gwardia Szwajcarska
Ilustracja
Sztandar Gwardii Szwajcarskiej za pontyfikatu Franciszka (pośrodku herb Christopha Grafa)
Państwo  Watykan
Historia
Sformowanie 1506
Pierwszy dowódca Kaspar von Silenen
Święto 6 maja
Dane podstawowe
Obecny dowódca płk Christoph Graf
Podporządkowanie aktualny papież
Liczebność 110
Dostępni
Mężczyźni 110
Kobiety 0
Budżet wojskowy

Gwardia Szwajcarska (łac. Cohors pedestris Helvetiorum a sacra custodia Pontificis), wł. Guardia Svizzera Pontificia – piesza formacja wojskowa pełniąca rolę straży przybocznej papieża, formalnie istniejąca od XVI wieku.

Uważana za najmniejszą i najstarszą istniejącą armię świata – od roku 1506[1]. W swej historii funkcjonowała z przerwami (po raz pierwszy od 1527 do 1548 roku, kiedy reaktywował ją papież Paweł III). W 1798 rozwiązana wskutek okupacji wojsk francuskich (napoleońskich) i reaktywowana w 1801 przez papieża Piusa VII oraz ponownie rozwiązana w 1808 i w 1814 przywrócona przez tegoż papieża.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Konklawe 1565–1566 – po prawej strzegący wejścia gwardzista
Współcześni gwardziści (z wyposażeniem w broń drzewcową)

Pierwszą gwardię papieską zwerbowano w 1505 roku na polecenie papieża Juliusza II za pieniądze augsburskiego przedsiębiorcy i finansisty, Jakoba Fuggera[2].

22 stycznia 1506 roku 150 szwajcarskich najemników przybyło do Rzymu dla ochraniania papieży. W przypadku formowania gwardii złożonej ze Szwajcarów niebagatelną rolę odgrywała panująca wówczas na dworach europejskich moda na posiadanie takich oddziałów strażniczych. Szwajcarów powszechnie uważano za dzielnych, zdyscyplinowanych i wiernych żołnierzy.

Skład osobowy[edytuj | edytuj kod]

Obecnie papieskie wojsko liczy 110 żołnierzy[3]: oficerów, podoficerów, halabardników i dwóch doboszy. Jego komendant ma rangę pułkownika, jest tzw. „domownikiem papieskim” i posiada tytuł szlachcica Jego Świątobliwości.

Żołnierzami Gwardii Szwajcarskiej mogą być wyłącznie katoliccy obywatele Szwajcarii[4] (pochodzą głównie z kantonów katolickich Lucerna i Valais). W momencie zaprzysiężenia muszą być kawalerami o nieskalanej opinii, odbyć zasadniczą służbę wojskową w armii swego kraju, mieć od 19 do 30 lat i liczyć powyżej 174 cm wzrostu[5]. Zasadnicza służba w Gwardii Szwajcarskiej trwa dwa lata (z możliwością przedłużenia).

Oficerowie to[6]:

  • pułkownik – dowódca Gwardii
  • podpułkownik – szef sztabu
  • kapelan (godnością porównywalny do stopnia podpułkownika)
  • major – komendant 2. plutonu
  • 2 kapitanów – komendanci 1. i 3. plutonu
  • 3 poruczników – stopień wprowadzony od 1 grudnia 2020[7].

Podoficerowie to[8]:

  • starszy sierżant – pełniący funkcję chorążego
  • 5 sierżantów – zastępcy komendantów plutonów
  • 10 kaprali – dowódcy drużyn
  • 10 wicekaprali – zastępcy dowódców drużyn

Szeregowi:

  • 78 halabardników (w tym 2 doboszy)

Wobec faktu, iż liczba gwardzistów przekracza 10% mieszkańców państwa, Jan Paweł II miał niegdyś nazwać Watykan najbardziej zmilitaryzowanym krajem świata[9].

Strój i uzbrojenie[edytuj | edytuj kod]

Gwardziści umundurowani są w barwne uniformy, podobne do tych, w jakich w roku 1506 przybyli do Rzymu ich pierwsi żołnierze. Są to barwy szlacheckiej rodziny Medyceuszy. Niezgodny z prawdą jest przekaz, że ich mundury zaprojektował Michał Anioł Buonarroti. Z upływem czasu stroje gwardzistów modyfikowano zgodnie z duchem poszczególnych epok. Obecne uniformy zostały zaprojektowane przez byłego komendanta Gwardii Szwajcarskiej w 1914 i swym wyglądem nawiązują do XVI-wiecznego pierwowzoru.

Codzienny mundur jest jednolicie błękitny i prostszy w kroju od paradnego.

Gwardziści używają następujących mundurów:

  • błękitny mundur codzienny (dla oficerów – z naramiennikami)
  • oficerski czarny mundur wyjściowy[10] (naramienniki oficerów starszych złote z czarnym obszyciem)
  • mundur zwykły galowy (barwy podano w tabelce poniżej)
  • mundur wielkiej gali (z XVII-wieczną zbroją i morionem na mundurze galowym)

Podczas wojskowych spotkań integracyjnych (międzynarodowych lub szwajcarskich) gwardziści używają mundurów szwajcarskich z naszywką przynależności do Gwardii Papieskiej[11].

Elementy ubioru[12][edytuj | edytuj kod]

Stopień Pułkownik Podpułkownik Major Kapitan Porucznik
Naramienniki[13]
noszone tylko z

niebieskim strojem codziennym

COL-GuardiaSvizzera-2.png TCOL-GuardiaSvizzera-2.png MAG-GuardiaSvizzera-2.png CAP-GuardiaSvizzera-2.png
Oznaki stopnia na berecie CommanderGSPInsignia v2.png ViceCommanderGSPInsignia v2.png MajorGSPInsignia v2.png CaptainGSPInsignia v2.png
Hełm[a] Helmfeder weiss.JPG Helmfeder weinrot.JPG Helmfeder weinrot.JPG Helmfeder weinrot.JPG
Barwy munduru galowego Czerwony
Stopień Starszy sierżant Sierżant Kapral Wicekapral Halabardzista/Gwardzista Gwardzista w funkcji dobosza
Naramienniki Brak Brak Brak Brak Brak Brak
Oznaki stopnia na berecie SergeantMajorGSPInsignia v2.png SergeantGSPInsignia v2.png CorporalGSPInsignia v2.png ViceCorporalGSP Insignia v2.png Brak Brak
Hełm[a] Helmfeder weiss.JPG Helmfeder rot.JPG Helmfeder rot.JPG Helmfeder rot.JPG Helmfeder rot.JPG Elmo da Tamburo.jpg
Barwy munduru galowego Czarny i czerwony Niebieski, żółty i czerwony Niebieski, żółty i czarny

Broń i rynsztunek[edytuj | edytuj kod]

Stopień Oficerowie Sierżanci Kapral Wicekapral Halabardzista
Broń drzewcowa Nie używają Nie używają Alabarda Caporale Guardia Svizzera.svg[14] Alabarda Vice Caporale Guardia Svizzera.svg[15] Alabarda Guardia Svizzera.svg
Partyzana Halabarda
Miecz Rapier Krótki miecz (~1m) – katzbalger[16]
Inne Laska[17]

W skład pocztu sztandarowego poza starszym sierżantem z funkcją chorążego wchodzi też dwóch kaprali albo wicekaprali z flambergami[18].

Pełniąc funkcje ochrony gwardziści używają również następujących środków obronnych[19]:

Zadania[edytuj | edytuj kod]

Gwardia Szwajcarska – oprócz pełnienia funkcji reprezentacyjno-honorowych – od początku swego istnienia stanowi ochronę osobistą papieża i Pałacu Apostolskiego. Strzeże również granic Państwa Watykańskiego, a od niedawna jej członkowie (w strojach cywilnych) towarzyszą papieżowi w jego zagranicznych pielgrzymkach.

Podczas wakatu Stolicy Apostolskiej Gwardia podlega władzy kamerlinga i strzeże niezakłóconego przebiegu konklawe.

Święto Gwardii Szwajcarskiej[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Święto Gwardii Szwajcarskiej.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Używany jest również hełm czarny z piórami (zwłaszcza podczas liturgii i wydarzeń religijnych) oraz hełm bez piór.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Informacja na stronie internetowej Watykanu
  2. Według informacji ze strony poświęconej rodowi Fuggerów [1].
  3. Na konferencji prasowej poprzedzającej Zaprzysiężenie 6 maja 2018 była mowa o powiększeniu Gwardii do 135 osób. Zob. artykuł po włosku na vaticannews.va
  4. The Swiss Guard - Admission Requirements, www.vatican.va [dostęp 2017-11-23] (wł.).
  5. Oficjalna strona Gwardii Szwajcarskiej (ang.). [dostęp 2012-05-06].
  6. Strona oficjalna Gwardii Szwajcarskiej - Organizacja, www.guardiasvizzera.va [dostęp 2017-08-22] [zarchiwizowane z adresu 2017-08-22] (wł.).
  7. Vaticano: Guardie Svizzere in aumento,da gennaio saranno 135 - Ultima Ora, Agenzia ANSA, 6 grudnia 2020 [dostęp 2020-12-31] (wł.).
  8. Pontifical Swiss Guard / Guardia Svizzera Pontificia - Cohors Pedestris Helvetiorum a Sacra Custodia Pontificis, www.uniforminsignia.org [dostęp 2017-09-09] (ang.).
  9. Kalendarium, wiadomosci.polska.pl [dostęp 2017-11-23] [zarchiwizowane z adresu 2007-08-11] (pol.).
  10. Zdjęcie 5 oficerów w czarnych mundurach na profilu Guardia Svizzera Pontificia, www.facebook.com [dostęp 2017-09-09] (wł. • niem. • fr.).
  11. Guardia Svizzera Pontificia, www.facebook.com [dostęp 2017-09-09] (pol.)..
  12. David J. Alvarez, The pope's soldiers : a military history of the modern Vatican, Lawrence, Kan.: University Press of Kansas, 2011, ISBN 978-0-7006-1770-8, OCLC 681500334.
  13. Naramienniki pochodzą z różnych zdjęć w internecie, zwłaszcza: Pułkownik Anrig i Oficerowie
  14. Zdjęcie awansu na stopień kaprala z profilu Gwardii, www.facebook.com [dostęp 2017-09-23] (pol.).
  15. Zdjęcie awansu na stopień wicekaprala z profilu Gwardii, www.facebook.com [dostęp 2017-09-23] (pol.).
  16. My new Swiss friends, „Letters from Rome”, 11 września 2008 [dostęp 2017-09-14] (ang.).
  17. Sierżanci z laskami na profilu Gwardii, www.facebook.com
  18. Flambergi podczas ślubowania z profilu Gwardii, www.facebook.com
  19. Happy Easter: Guns of the Vatican's Swiss Guard, the world's oldest continuously serving military unit, „Guns.com”, 16 kwietnia 2017 [dostęp 2017-09-12] (ang.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]