HEMA

Zie artikel Voor het monomeer HEMA, zie hydroxyethylmethacrylaat.
HEMA
HEMA
HEMA buitenaanzicht
HEMA buitenaanzicht
Oprichting 4 november 1926, Amsterdam, Nederland
Hoofdkantoor Amsterdam, Nederland
Producten Woninginrichting
Mode
Etenswaren
Fotoservice
en andere
Omzet Gestegen € 1,27 miljard (2018)[1]
Winst Gedaald € 232,9 miljoen (2018)[1]
Website HEMA Nederland
HEMA België
HEMA.com (int.)
Portaal  Portaalicoon   Economie
Interieur in Zwolle.
Hoofdkantoor in Amsterdam-Noord
Distributiecentrum Lage Weide
HEMA in Leiden

HEMA (voorheen als acroniem van Hollandsche Eenheidsprijzen Maatschappij Amsterdam) is een van oorsprong Nederlandse keten van warenhuizen. De winkelketen heeft bijna 800 vestigingen[2] in 9 landen, op twee continenten. De meeste winkels bevinden zich in Nederland, andere landen met vestigingen zijn België, Luxemburg, Duitsland, Frankrijk, Spanje, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Arabische Emiraten. In 2019 kondigde het bedrijf aan dat de buitenlandse vestigingen HEMA Amsterdam gaan heten.[3] Ongeveer 250 van de winkels worden geëxploiteerd door een franchisenemer. Daarmee is HEMA een van de grootste franchisegevers in Nederland.[bron?] HEMA had in 2016 ongeveer 11.000 medewerkers (5.496 fte).[4]

HEMA was tot juli 2007 onderdeel van Maxeda (waar ook Vroom & Dreesmann, Praxis en De Bijenkorf onder vielen) - dat eigendom was van private equity partij KKR[5] - maar werd verkocht aan de Britse investeringsmaatschappij Lion Capital. Op 18 oktober 2018 heeft Ramphastos Investments N.V. (Marcel Boekhoorn) HEMA gekocht. In juni 2020 kan HEMA een vereiste aflossing niet betalen, en mislukt een poging van Boekhoorn tot het vinden van een oplossing.[6][7] Daardoor komt HEMA waarschijnlijk tijdelijk in handen van de schuldeisers.[8] Mirage Retail Group heeft bij hen een bod uitgebracht.[9]

Het warenhuis kenmerkt zich door het aanbod van producten voor dagelijks gebruik en een assortiment dat vrijwel geheel speciaal voor HEMA geproduceerd is.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

1920 - 1940[bewerken | brontekst bewerken]

De Hollandsche Eenheidsprijzen Maatschappij Amsterdam werd opgericht door Leo Meyer en Arthur Isaac, directeuren-generaal van N.V. Magazijn De Bijenkorf.

Op 4 november 1926 opende de eerste vestiging van de H.E.M.A.[10] aan de Kalverstraat 170 in Amsterdam, een paar dagen later gevolgd door een tweede filiaal in de Oude Hoogstraat.

De H.E.M.A. was een stuntwinkel naar voorbeeld van de Woolworths-winkels in Amerika, de zogenaamde 5ct- en 10ct-stores. Alle spullen waren te koop tegen eenheidsprijzen van 25 en 50 cent.[11] In 1928 werd het prijzenaanbod uitgebreid met 10 cent, 75 cent en één gulden. Een verschil van de H.E.M.A. met andere warenhuizen was dat er bij ieder artikel slechts één keuze was. Door de lage eenheidsprijzen werd de winkel lange tijd gezien als 'armeluiswinkel'. Rijke Nederlanders wilden niet in een H.E.M.A. gezien worden. De afkorting H.E.M.A. werd door hen verbasterd tot 'Hier Eet Men Afval'.

1940 - 1980[bewerken | brontekst bewerken]

Na 1945 werd de H.E.M.A. geschreven als HEMA en het bedrijf liet het systeem met eenheidsprijzen los. In de jaren vijftig werd het een van de eerste franchiseorganisaties van Nederland. In 1969 werd de psychologische barrière van prijzen boven de 100 gulden overschreden.

1980 - 2000[bewerken | brontekst bewerken]

Sinds 1985 wordt er een jaarlijkse ontwerpwedstrijd voor studenten georganiseerd. Het bekendste ontwerp van deze wedstrijden is de fluitketel Le Lapin, de winnaar van 1990 van Nikolaï Carels. Le Lapin wordt sinds 1991 in de HEMA-winkels verkocht.

Begin jaren negentig opende HEMA de eerste winkels in België; de doorbraak daar kwam in 1997, toen er in één keer twintig nieuwe vestigingen, vooral in omgevormde vroegere Sarma-warenhuizen, werden geopend. Daarna werden er ook vestigingen in Duitsland en in Luxemburg geopend.

Sinds 2000[bewerken | brontekst bewerken]

In Frankrijk werkt HEMA sinds 2006 op kleine schaal samen met Auchan onder de naam Little Extra.[12] Daarnaast opende HEMA in 2009 zijn eerste echte filiaal in Frankrijk in de Parijse voorstad Créteil. Vanaf begin jaren negentig probeert het warenhuis zich te onderscheiden in stijl door middel van eigenzinnig gebruik van kleuren, materialen, vormen en dessins.

In 2007 verkocht Maxeda de keten voor ruim € 1,1 miljard aan de Britse investeringsmaatschappij Lion Capital.[13] Lion Capital liet HEMA veel geld lenen om aan Lion Capital uit te betalen (ook wel aangeduid als HEMA volhangen met schulden), zodat de aankoop per saldo goedkoper werd. Daardoor had HEMA tot 2020 last van een grote schuld.[14]

In 2008 werd een internationaal winkelconcept geïntroduceerd. Dit winkelconcept is opgebouwd rond het dagelijks leven: wonen, slapen, eten, koken, studeren, baby's, baden en douchen, hem en haar. Op elke afdeling geven themaborden aan welke producten de klanten er kunnen verwachten. In 2017 werd deze wijze van presentatie ook doorgevoerd in de Nederlandse en Belgische winkels.

In september 2010 werd bekendgemaakt dat de nieuwe eigenaar mogelijkheden onderzocht om HEMA weer te verkopen; dit heeft echter geen doorgang gevonden.

In oktober 2018 werd bekend dat ondernemer Marcel Boekhoorn het bedrijf heeft overgenomen.[15][16] Het warenhuis kwam daarmee terug in Nederlandse handen.

Op 1 oktober 2018 nam HEMA negen franchiselocaties op de NS-stations[17] over.[18][19]

Op 15 juni 2020 werd bekend dat schuldeisers alle aandelen kregen voor een vermindering van de schuld van 750 naar 300 miljoen euro.[20] Het zijn obligatiehouders die dus ook aandeelhouders worden, en daarmee economisch eigenaar; Boekhoorn blijft voorlopig juridisch eigenaar. De nieuwe eigenaars willen HEMA waarschijnlijk weer verkopen. Boekhoorn heeft de compensabele verliezen in een aparte bv ondergebracht, Bonubo, die hij boven HEMA zou hebben gehangen, wat de opbrengst kan verminderen. Als Boekhoorn HEMA zelf weer in handen wil krijgen kan een en ander voor hem voordelig zijn, omdat hij de verliezen wel zou kunnen compenseren. Ook kan bij in ruil voor miljoenen de constructie ongedaan maken.[21][22][23] Op 23 juni werd gemeld dat de Ad Hoc Groep alle aandelen kreeg voor een vermindering van hun vordering van 600 naar 300 miljoen euro, en houders van 200 miljoen aan andere vorderingen ontevreden zijn over een te geringe afkoopsom en het niet krijgen van aandelen, en daarom het faillissement van HEMA's moederbedrijf hebben aangevraagd en beslag hebben laten leggen.[24][25]

Filialen[bewerken | brontekst bewerken]

HEMA-winkel op luchthaven London Stansted

In april 2018 werd de 750e vestiging geopend. Dat jaar werden in Dubai (Verenigde Arabische Emiraten) nog drie filialen gerealiseerd[26] en in het Oostenrijkse Graz (Seiersberg) kwam de derde vestiging in dat land gereed, begin 2019 volgde een vierde filiaal in Linz.[27] Het aantal filialen per land in september 2019:

Rookworst[bewerken | brontekst bewerken]

De verkoop van halve warme rookworsten begon in 1936 in filiaal Nieuwendijk te Amsterdam. De worsten werden tot die tijd alleen koud verkocht. De filiaalhouder had per ongeluk 10.000 worsten besteld in plaats van 1000 en besloot ze op te warmen en als snack te verkopen aan het winkelend publiek.[29] Andere filialen namen dit initiatief over.

Tijdens een staking bij Unilever in oktober 2007 bleek dat de HEMA-rookworst wordt gemaakt door Unilever te Oss, in dezelfde fabriek waar de Unox-rookworst vandaan komt.

Horeca[bewerken | brontekst bewerken]

Vroeger was bij de grotere filialen een zelfbedieningsrestaurant dat "Wip-In" genoemd werd.[30] Men kon daar een uitgebreide warme maaltijd nuttigen. Dat concept is later afgeschaft, de eetgelegenheden zijn van opzet veranderd en hebben een minder uitgebreid aanbod. In de kleinere filialen was er een lunchroom, waar men kon zitten om iets te drinken of een lichte maaltijd te nuttigen. Deze lunchrooms bestaan nog steeds, maar hebben meer het karakter van een koffiecorner. In 2017 introduceerde de onderneming onder de noemer 'Lekker HEMA' bij wijze van test een speciaal aanbod van voedingsmiddelen in vijf winkels in Nederland en België.

Elektrische apparaten[bewerken | brontekst bewerken]

Van 1969 tot 1991 verkocht de HEMA huishoudelijke elektrische apparaten van het huismerk Reaktor. Vrijwel al deze apparaten werden geproduceerd door de Oost-Duitse fabrikant 'AKA Elektric'.

Notarisservice[bewerken | brontekst bewerken]

HEMA biedt ook een notarisservice waarbij de consument kan kiezen uit diverse notariskantoren met landelijke dekking. Contracten en testamenten worden dan online opgesteld.[31] De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) achtte deze service controversieel en legde het voor aan de tuchtrechter.[32][33] Het hof oordeelde dat de HEMA-notarisservice niet in strijd is met de wet- en regelgeving.[34]

Documentaire[bewerken | brontekst bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Het geheim van de HEMA voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In 2012 is door regisseur Yan Ting Yuen een documentaire gemaakt over de HEMA, genaamd Het geheim van de HEMA. De documentaire werd op 7 januari 2013 uitgezonden op Nederland 2.

Zwarte Piet[bewerken | brontekst bewerken]

Op 26 augustus 2014 besloot het bedrijf geen afbeeldingen van Zwarte Piet meer te gebruiken in het sinterklaasassortiment. Dit leidde tot verontwaardigde reacties, waarop het bedrijf liet weten de maatschappelijke discussie te volgen en eventuele regelgeving te zullen respecteren.[35]

El HEMA[bewerken | brontekst bewerken]

El-HEMA

Van 24 augustus 2007 tot 6 januari 2008 bestond er ook een Arabische HEMA-variant/parodie, namelijk El HEMA. Het betrof hier een kunstproject van de culturele instelling Mediamatic. Typisch Hollandse producten als de rookworst en de chocoladeletters werden in een aangepaste versie tentoongesteld. Het 'echte' bedrijf was hier aanvankelijk niet zo blij mee. Het initiatief was gesitueerd onder het tijdelijk Stedelijk Museum te Amsterdam.[36]

Mogelijk werd de directie hierdoor op een idee gebracht, want in de jaren 2009-2011 werd tegen het einde van de ramadan een Suikerfeestcollectie aangeboden. Behalve lekkernijen als dadels en Turks fruit waren ook feestelijke tafelkleden, servetten, een thermoskan en serviesgoed met Arabische motieven verkrijgbaar. De belangstelling viel tegen en in 2012 was er geen Suikerfeestaanbod meer in de winkels.[37]

Boeken[bewerken | brontekst bewerken]

  • (nl) Sikkel, M.; Witter, M., Ik mis alleen de HEMA. Bert Bakker, Nederland (2006). ISBN 9789035130319.
  • (nl) Breedijk, Cisca, Wie Laat Ons Omfietsen Naar De HEMA. Carrera, Nederland (2011). ISBN 9789048809899.
  • (nl) Stefan Vermeulen, Hema: de onwaarschijnlijke ontsnapping van een nationaal icoon. Prometheus, Amsterdam (2018). ISBN 978-90-446-3688-8.

Externe link[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie HEMA van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.