1943

Zie 1943 (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van 1943.
1943
Eeuwen: 19e eeuw · 20e eeuw · 21e eeuw
Decennia: 1930-1939 · 1940-1949 · 1950-1959
Jaren: << · < · 1942 · 1943 · 1944 · > · >>
Maanden: jan · feb · mrt · apr · mei · jun
jul · aug · sep · okt · nov · dec
Jaartelling in verschillende culturen
Ab urbe condita: 2696 MMDCXCVI
Armeense jaartelling: 1392 – 1393
ԹՎ ՌՅՂԲ – ՌՅՂԳ
Chinese jaartelling: 4639 – 4640
己午 – 庚未
Christelijke jaartelling: 1943 MCMXLIII
Ethiopische jaartelling: 1935 – 1936
Hebreeuwse jaartelling: 5703 – 5704
Hindoekalenders:
- Vikram Samvat 1998 – 1999
- Shaka Samvat 1865 – 1866
- Kali yuga 5044 – 5045
Iraanse jaartelling: 1321 – 1322
۱۳۲۱ – ۱۳۲۲
Islamitische jaartelling: 1361 – 1363
١٣٦٣ – ١٣٦١
Maçonnieke jaartelling: 5942 – 5943
1943 naar onderwerp
Lijst van landen
Overleden
Atlantisch orkaanseizoen
Film
Sport (categorie)
Gregoriaanse kalender van 1943

Het jaar 1943 is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

[bewerken | brontekst bewerken]
januari
februari
  • 2 - De noordelijke formatie van het Duitse 6e Leger geeft zich eveneens in Stalingrad over. De Duitse tegenstand aldaar is gebroken, hetgeen een keerpunt van de oorlog betekent. In Duitsland en de bezette gebieden wordt drie dagen van openbare rouw afgekondigd.
  • 2 - Een Britse Pathfinder Stirling stort neer bij Hendrik-Ido-Ambacht (nabij Rotterdam) waarna de Duitsers de overblijfselen van een H2S cm-radar vinden. Het gevonden Rotterdam Gerät is de aanleiding om een wedren tegen de tijd te starten om de Britten bij te benen in de ontwikkeling van de cm-radar.
  • 4 - Minister-president Gerbrandy houdt voor Radio Oranje in Londen een toespraak waarin hij het overheidspersoneel in Nederland opdracht geeft alle maatregelen te saboteren die de Duitse oorlogvoering moeten bevorderen.
  • 5 - Benito Mussolini ontslaat zijn schoonzoon, graaf Galeazzo Ciano, als minister van Buitenlandse Zaken en neemt zelf deze functie over. Ciano wordt ambassadeur bij het Vaticaan, het gehele Italiaanse kabinet wordt gereorganiseerd.
  • 5 - De verzetsgroep CS-6 pleegt een dodelijke aanslag op Hendrik Seyffardt, luitenant-generaal b.d. en commandant van het Vrijwilligerslegioen Nederland. Honderden studenten worden gearresteerd.
  • 7 - CS-6 pleegt opnieuw een aanslag, en wel op de pasbenoemde secretaris-generaal van Volksvoorlichting en Kunsten, de NSB-prominent Hermannus Reydon. De man raakt zwaargewond en zijn vrouw sterft direct.
  • 8 - Het Stille Oceaan-eiland Guadalcanal wordt eindelijk door de Amerikanen op de Japanners veroverd.
  • 8 - In de Doetinchemse voormalige pastorie 'Villa Bouchina' worden zes 'Mussert-Joden' geïnterneerd vanwege hun rol voor het Duitse Rijk van voor de oorlog.
  • 9 - Bij razzia's in bijna alle Nederlandse steden worden ca. 1.200 jongemannen opgepakt en naar concentratiekamp Vught overgebracht. Aanleiding is de aanslag op Hermannus Reydon.
  • 19 - Derde Slag om Charkov: Veldmaarschalk Erich von Manstein lanceert een tegenoffensief bij Charkov. Duitse pantsereenheden van het 2e SS Pantserkorps onder bevel van SS-Gruppenführer Paul Hausser proberen de Russische linies te doorbreken.
  • 20 - De Mexicaanse vulkaan Paricutín ontstaat.
  • 22 - Hans en Sophie Scholl worden door een Duitse rechter veroordeeld tot de doodstraf wegens het verspreiden van anti-nazistische pamfletten.
  • 27 - Het Nederlandse onderzeebootmoederschip de Colombia werd de ter hoogte van Simon's Town door de Duitse onderzeeboot U-516 tot zinken gebracht.
maart
april
mei
  • 3 - April-meistaking bloedig neergeslagen. Einde gelijkschakelingspolitiek; verzet neemt toe.
  • 7 - Het gedecimeerde Vlaams Legioen wordt ingelijfd bij de SS onder de naam Sturmbrigade Langemarck.
  • 10 - Duits-Italiaanse eenheden van Heeresgruppe Afrika accepteren de geallieerde eis tot onvoorwaardelijke overgave bij Kaap Bon in Tunesië. Ruim 25.000 man geven zich over, onder wie de Duitse opperbevelhebber Hans-Jürgen von Arnim en de Italiaanse generaal Giovanni Messe.
  • 11 - Slag om Attu: Amerikaanse eenheden landen op de Aleoeten eilandengroep Attu. Het Japanse garnizoen (ongeveer 3.000 man) voert verbeten tegenstand. De Amerikaanse soldaten zijn slecht uitgerust tegen de extreme weersomstandigheden.
  • 12 - Trident Conferentie: In Washington wordt een conferentie gehouden over de verder te bewandelen strategie van de geallieerden. Deelnemers zijn president Franklin Roosevelt, Winston Churchill en hun chefs van staven. De streefdatum van Operatie Overlord (invasie in Normandië) wordt gesteld op 1 mei 1944.
  • 13 - Met de overgave van de laatste Italiaanse en Duitse troepen eindigt voor de geallieerden de Noord-Afrikaanse Veldtocht. Ruim 250.000 man raken in krijgsgevangenschap.
  • 13 - Via de kranten in Nederland wordt bekendgemaakt dat alle radiotoestellen en -onderdelen geconfisqueerd worden. Ze moeten worden ingeleverd bij politiebureaus of postkantoren, voorzien van naam en adres.
  • 15 - In Nederland wordt het politiestandrecht weer opgeheven.
  • 15 - Opheffing van de Komintern door het presidium van het uitvoerend comité in Moskou.

15 - De Japanse bezetting stelt het Getto van Shanghai in voor joden die sinds 1937 naar de stad zijn gevlucht uit Duitsland en de Sovjet-Unie.

  • 16 - Duitse eenheden onder bevel van SS-Gruppenführer Jürgen Stroop slaan de opstand in het getto van Warschau neer. Tijdens de opstand sneuvelen ongeveer 7.000 Pools Joodse opstandelingen, Ruim 40.000 Joden worden naar de vernietigingskampen Majdanek en Treblinka afgevoerd.[1]
  • 17 - Operatie Chastise: Het RAF 617e Squadron onder bevel van Guy Gibson, vernietigt met een bombardement in het Ruhrgebied twee stuwdammen (de Möhnedam en de Ederdam), waardoor de Duitse wapenindustrie een maand zonder stroom komt te zitten. Er vallen circa 1.200 doden, terwijl door de overstromingen naar schatting 120.000 burgers dakloos worden.
  • 27 - Stichting van het Comité National de la Résistance, de koepel van het Franse verzet.
  • 29 - De Surinaams-Nederlandse KNIL-onderofficier Harry Voss wordt door de Japanners geëxecuteerd.
  • 30 - Generaal Chen Cheng begint een tegenoffensief in Hubei en dringt de Japanse eenheden terug op verschillende fronten.
juni
  • 1 - Bloedbad van Sochy: De Duitsers branden het Poolse dorp Sochy plat, hierbij komen 185 mensen om het leven. Dit als vergelding voor steun van sommige dorpelingen aan de partizanen.
  • 1 - De KLM DC-3 G-AGBB (voorheen PH-ALI, Ibis) op de BOAC lijndienst Bristol-Lissabon, met passagiers en KLM bemanning wordt aangevallen door Luftwaffe jagers. Het vliegtuig stort in zee en er zijn geen overlevenden (BOAC vlucht 777).
  • 1 - Op Ambon worden de leiders van een verzetsgroep onder wie de ex-KNIL-sergeants Matthijs de Fretes en Jacob Tahuteru door de Japanners onthoofd.
  • 3 - De Nederlandse oud-minister Folkert Posthuma, gemachtigde voor landbouw van Anton Mussert, wordt in Vorden door het verzet geliquideerd.
  • 11 - Britse legereenheden landen op het Italiaanse eiland Pantellaria, gelegen tussen Sicilië en Tunesië. De bezetting, murw gemaakt door 20 dagen luchtbombardementen, geeft zich over.
  • 13 - Amerikaanse B-17 "vliegende forten" bombarderen de Duitse onderzeebootbasissen bij Bremen en Kiel. 26 Amerikaanse toestellen worden daarbij neergehaald, de meeste boven Kiel.
juli
  • 1 - In het zuidelijk Zuidzeegebied beginnen de geallieerden een groot offensief tegen de Japanners; als eerste landen ze op het eiland New Georgia. De leiding is in handen van generaal Douglas MacArthur.
  • 5 - Slag om Koersk: Duitse eenheden van Legergroep Midden onder bevel van veldmaarschalk Günther von Kluge en Legergroep Zuid onder bevel van veldmaarschalk Erich von Manstein beginnen een zomeroffensief langs het front tussen Belgorod en Orjol.
  • 6 - Duitse tankeenheden van het 2e SS Pantserkorps onder bevel van generaal Paul Hausser doorbreken bij Belgorod de versterkte Russische frontlinies. Het korps, bestaande uit drie elite SS-divisies, vormt de speerpunt van de zuidelijke aanval bij Koersk.
  • 10 - Operatie Husky: Geallieerde eenheden landen op Sicilië. Het Amerikaanse 7e Leger onder bevel van generaal George Patton en het Britse 8e Leger onder bevel van generaal Bernard Montgomery landen gezamenlijk met 7 divisies aan de zuid- en oostkust van het eiland. Een geallieerd konvooi van ca. 2.700 schepen met ruim 150.000 man stoomt op naar Sicilië vanuit vrijwel alle havens tussen Gibraltar en Port Said. De steden Gela en Licata worden door de Amerikanen ingenomen, Britse eenheden bezetten Syracuse.
  • 22 - In de nacht wordt de Javaanse haven- en industriestad Soerabaja voor het eerst door de geallieerden gebombardeerd. Volgens de Japanners zijn er vuurpijlen afgeschoten om de vliegtuigen op hun doelen attent te maken, en de daders worden gezocht onder Molukse werknemers van Machinefabriek Braat die voor de bezetting lid zijn geweest van de Luchtbeschermingsdienst. Zie vuurpijlaffaires.
  • 24 - Operatie Gomorrha: De geallieerden beginnen een reeks bombardementen op Hamburg, die tot 31 juli duurt en een vuurstorm veroorzaakt. Er vallen in totaal 235.000 bommen, die ruim 40.000 doden eisen, 19 km² van de stad verwoesten en schepen tot zinken brengen met een totaal tonnage van 180.000 ton.
  • 25 - Koning Victor Emanuel III ontslaat premier Mussolini en benoemt maarschalk Pietro Badoglio tot opvolger. Mussolini wordt bij het verlaten van het paleis gearresteerd.
  • 27 - Door een combinatie van mist en uitlaatgassen ontstaat in Los Angeles zo'n dikke smog, dat de bewoners denken aan een chemische aanval.
  • 29 - NSB-burgemeester G. Bisschop van Schoonebeek wordt vermoord door het verzet.
augustus
  • 1 - Operatie Tidal Wave: De Amerikaanse luchtmacht bombardeert met 178 B-24 Liberator toestellen de olieraffinaderij van Ploieşti in Roemenië, waar ca. 90% van de benzine voor de Duitse luchtmacht vandaan komt.
  • 1 - De Japanners verklaren Birma onafhankelijk. De marionettenregering van Ba Maw en U Nu verklaart de oorlog aan het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten.
  • 2 - De Amerikaanse motortorpedoboot (Patrol Torpedo Boat PT-109) wordt bij de Salomoneilanden door een Japanse torpedobootjager tot zinken gebracht. Onder de vermiste bemanning is luitenant John F. Kennedy (de latere 35e president van de Verenigde Staten), een zoon van de voormalige Amerikaanse ambassadeur in Londen.
  • 12 - Duitse en Italiaanse legereenheden evacueren van Sicilië naar het Italiaanse vasteland. Tijdens de 6-daagse evacuatie worden ongeveer 40.000 Wehrmacht-soldaten, 9.000 voertuigen, 30 tanks en 90 zware kanonnen veilig overgebracht. Ook worden er 62.000 Italiaanse soldaten met succes geëvacueerd. Ondanks geallieerde luchtaanvallen zijn de verliezen erg laag, dit vanwege voldoende luchtafweerdekking van de Axis.
  • 12 - Het vermeende Philadelphia-experiment zou zijn uitgevoerd.
  • 17 - Conferentie van Quebec: Een 7-daagse conferentie over de strategie van de westerse geallieerden wordt in Canada in het Château Frontenac officieel geopend in aanwezigheid van president Roosevelt en Churchill.
  • 17 - Een speciaal Brits commando van de RAF bombardeert met 570 bommenwerpers het Duitse proefstation voor de V1-raketten in Peenemünde op het Oostzee-eiland Usedom.
  • 24 - Einde Conferentie van Quebec: Roosevelt en Churchill komen overeen dat voor mei 1944 de geplande invasie via Het Kanaal onder Amerikaans commando komt te staan. Alles zal ondernomen worden om Japan tot een onvoorwaardelijke overgave te dwingen.
  • 27 - Door het bombardement van Peenemünde zijn de Duitsers genoodzaakt de fabricage van de V1-raketten te verplaatsen naar de oude steengroeve Mittelbau-Dora bij Nordhausen in Thüringen. Hier verrijst een dependance van het concentratiekamp Buchenwald om voor arbeidskrachten te zorgen.
  • 29 - Na steeds belangrijker sabotagehandelingen in Denemarken kondigen de Duitsers de uitzonderingstoestand uit. Duitse marine-eenheden bezetten de haven van Kopenhagen. Koning Christiaan X wordt krijgsgevangene; regering en parlement worden ontbonden. Het Deense leger en de vloot worden ontwapend en de manschappen en officieren geïnterneerd.
  • augustus - In Batavia wordt een propaganda-organisatie opgericht, het Kantor Oeroesan Peranakan (KOP) onder leiding van de Japanner Hamaguchi Shinpei. Hij wordt geassisteerd door de Japanse dominee Nomachi en enkele pro-Japanse Indo-Europeanen onder leiding van Frits Dahler.
september
oktober
  • 1 - Amerikaanse eenheden van het 5e Leger trekken het verlaten, brandende Napels binnen. Voordat het Duitse leger zich terugtrekt, verwoest het de stad en vernietigt het de culturele monumenten, waaronder de Universiteit van Napels en het Teatro San Carlo. Meer dan 200.000 boeken, waarvan vele van onschatbare waarde, worden in benzine gedrenkt en verbrand.[2]
  • 7 - Begin van de Russische herfstoffensieven over een breed front van Vitebsk tot aan het Tamanschiereiland. Ten noorden van Kiev en ten zuiden van Krementsjoeg vormen Russische eenheden drie bruggenhoofden op de rechteroever van de rivier de Dnjepr.
  • 7 - De Surinaamse gouverneur Kielstra probeert de prostituees in Paramaribo te arresteren en krijgt er zestig te pakken. Ze worden voor de duur van de oorlog geïnterneerd in de voormalige plantage Katwijk.
  • 10 oktober - Enschede wordt gebombardeerd door Amerikaanse bommenwerpers die het op Vliegveld Twente hebben gemunt. Er vallen 151 doden en 104 zwaargewonden.
  • 13 - Italië sluit zich aan bij de Italiaanse Veldtocht tegen de Duitsers.
  • 14 - In het vernietigingskamp Sobibór komen de gevangenen in opstand.
  • 16 - De Duitsers houden in Rome een razzia op joden. Van de 8.000 Romeinse joden weten er ca. 7.000 te ontsnappen. Ruim 1.000 mannen, vrouwen en kinderen worden op transport gezet naar Auschwitz.
  • 16 - Opening van de eerste ondergrondse lijn van de Metro van Chicago.
  • 17 - Vanuit het bruggenhoofd bij Krementsjoeg forceren Russische eenheden een doorbraak op de rechteroever van de rivier de Dnjepr. Ten zuiden van Gomel steken Russische troepen de Dnjepr over.
  • 18 - Derde Conferentie van Moskou: De geallieerde ministers van buitenlandse zaken komen bij elkaar om te spreken over de deelname van de Soviet-Unie aan de oorlog met Japan.
  • 20 - Ingebruikname door de Duitse SS in Triëst van het gevangenkamp Risiera di San Sabba voor Italiaanse partizanen en joden.
  • 30 - Aan het eind van de Derde Conferentie van Moskou geven de geallieerde ministers van buitenlandse zaken de Verklaring van Moskou uit. De strijd zal pas worden gestaakt als alle asmogendheden zich onvoorwaardelijk hebben overgegeven.
november
december
zonder datum
  • Er komt een nieuw geneesmiddel beschikbaar: penicilline.
  • De Amerikaanse psycholoog Abraham Maslow publiceert zijn piramide van Maslow. Volgens zijn theorie zal de mens pas streven naar bevrediging van de behoeften die hoger in de hiërarchie geplaatst worden, nadat de lager geplaatste behoeften bevredigd zijn.
Zie Film in 1943 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Bertha Houston en haar congregatie zing "We are Americans, Praise the Lord". Gospelmuziek uit 1943
The Four Brothers zingen "Death Come a-Knockin" (opname uit 1943).

Beeldende kunst

[bewerken | brontekst bewerken]

datum onbekend

[bewerken | brontekst bewerken]
Zie Lijst van personen overleden in 1943 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Weerextremen in België

[bewerken | brontekst bewerken]
  • 6 april: Storm met rukwinden tot 126 km/h over het hele land.
  • 13 september: Minimumtemperatuur niet onder 20 °C in Ukkel.
  • 28 september: Maximumtemperatuur tot 9,2 °C in Ukkel, 7,6 °C in Gerdingen (Bree) en 6,3 °C in Wardin (Bastogne).
  • 1 november: Maximumtemperatuur tot 19,2 °C in Ukkel.

Bron: KMI Gegevens Ukkel 1901-2003 met aanvullingen

Zie de categorie 1943 van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.