نگاه به شرق

Wikipedia open wikipedia design.

نگاه به شرق یک راهبرد در سیاست خارجی ایران است که از آغاز ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد در سال ۱۳۸۴ مطرح شد.[۱] بر اساس این سیاست، ایران باید برای ارتقای جایگاه بین‌المللی خود بر اهرم ایجاد رابطه مناسب با کشورهای مشرق‌زمین بیشتر تکیه داشته باشد.[۱] البته پیرامون این که چه کشورهایی در زمره اهداف سیاست نگاه به شرق قرار می‌گیرند، و این که از چه دیدگاهی باید به این سیاست نگاه کرد اتفاق نظری میان صاحب‌نظران نیست و حداقل ۳ دیدگاه مختلف وجود دارد.[۱]

این سیاست در چارچوب نظری سازه‌انگاری قرار می‌گیرد.[۲]

پیشینه[ویرایش]

ایران از آغاز دوران جمهوری اسلامی شعار «نه شرقی، نه غربی» را سرلوحه خود قرار داده و سعی نموده در سیاست خارجی خود حرکت مستقلی را در پیش بگیرد.[۳] رویکرد مطلق‌گرایانه ایران به این شعار تا پایان جنگ سرد، مانع از این می‌شد که ایران بتواند هم‌پیمانان استراتژیکی برای خود بیابد.[۳] سیاست نگاه به شرق در حالی مطرح شد که مذاکرات ایران با کشورهای اروپایی و غرب پیرامون برنامه هسته‌ای ایران دچار چالش شد و نتوانست به‌خوبی تأمین‌کننده منافع ملی باشد؛ و در عین حال تحولاتی که در قاره آسیا طی سال‌های قبل اتفاق افتاد شرایط نویی را پدید آورد.[۴]

کشورهای هدف[ویرایش]

کشورهایی مانند ژاپن،[۴] کره جنوبی،[۴] چین،[۱] مالزی،[۴] روسیه،[۱] هند[۱] و پاکستان[۱] از کشورهای هدف این سیاست عنوان شده‌اند. البته به زعم عده‌ای از آن‌جا که ژاپن و کره جنوبی با اتخاذ سیاست‌های اقتصادی سرمایه‌داری لیبرال و انحلال فرهنگی در تمدن غرب، دیگر در چارچوب تمدن مشرق‌زمین تعریف نمی‌شوند نمی‌توانند در این رویکرد جایگاهی داشته باشند و خیمه نگاه به شرق بر پایه ۴ ستون روسیه، هند، چین و مالزی استوار است.[۵]

رویکردها[ویرایش]

جغرافیایی–ایدئولوژیک

بر پایه این نوع نگاه، تعریف حوزه شرق بر پایه مکان جغرافیایی و تا حدودی تقابل با دنیای غرب انجام می‌شود. بر اساس این نگاه، کشورهای آمریکای لاتین نیز در حوزه شرق تعریف می‌شوند. مبنای تصمیم‌سازی‌ها در دولت احمدی‌نژاد این رویکرد بوده‌است.[۱]

ایدئولوژیک

با نگاه ایدئولوژیک که بر اساس دوقطبی تقابل شرق–غرب و نگاه اسلامگرایانه جمهوری اسلامی است، کشورهای جهان اسلام نیز در حوزه شرق تعریف می‌شوند. این دیدگاه طرفداران کمی دارد.[۱]

عملگرایانه

این دیدگاه شرق را بر پایه حوزه تمدنی شرق و با زاویه دید منطقه‌ای و همسایگی نگاه می‌کند و سعی دارد از شرق هویتی مکانی و جغرافیایی ارائه دهد.[۱]

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • آدمی، علی. راهبرد نگاه به شرق در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران: دیدگاه، زمینه‌ها و فرصت‌ها. . فصلنامه مطالعات سیاسی، ش. ۷ (بهار ۱۳۸۹): ۹۷-۱۳۶. 
  • ثقفی عامری، ناصر. در جست‌وجوی افق‌های جدید در سیاست خارجی ایران: «سیاست نگاه به شرق». . مرکز تحقیقات استراتژیک، ش. پژوهش ۵ (دی ۱۳۸۵).  قابل دسترسی در: http://www.csr.ir/Pdf/Issues100/Pajoheshe%205-CSR.pdf


This page is based on a Wikipedia article written by contributors (read/edit).
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.

Destek