جلبک

Wikipedia open wikipedia design.

جُلبَک یا گاوآب[۱] به موجودات گیاه‌مانند آبی می‌گویند. جلبک‌ها از سلسلهٔ آغازیان هستند. جُلبَک‌ها، نزدیک یا داخل آب زندگی می‌کنند و ریشه حقیقی ندارند.

جلبک‌ها معمولاً در حاشیه‌ها می‌رویند

جلبک‌ها گیاهان ساده ای هستند که اندازهٔ آن‌ها از موجودات گیاهی تک‌سلولی گرفته تا جلبک‌های بزرگ فرق می‌کند، بیشتر آن‌ها درآب زندگی کرده ولی بعضی از جلبک‌ها نیز وجود دارند که در خاک‌های مرطوب زندگی می‌کنند. به نظر می‌رسد که بعضی از جلبک‌ها دارای ریشه و ساقه و برگ هستند، ولی در واقع هیچ فرقی بین قسمت‌های مختلف جلبک‌ها مشاهده نمی‌شود.[۲]

تمام سلول‌های این گیاهان کم و بیش شبیه هم بوده و تنهٔ گیاه را یک تال یا ریسه تشکیل می‌دهد. جلبک‌ها رنگ‌های مختلفی دارند، ولی به‌طور عمده به رنگ‌های سبز، قهوه‌ای و قرمز دیده می‌شوند. با این حال همهٔ آن‌ها دارای کلروفیل هستند. در جلبک‌های قهوه‌ای و قرمز کلروفیل توسط رنگ‌دانه‌های دیگر پوشانده شده و در نتیجه به رنگ قهوه ای و قرمز، دیده می‌شوند که اگر آن‌ها را بجوشانیم رنگ سبز آن‌ها ظاهر می‌گردد.[۳]

جلبک‌های سبز در آب‌های شیرین یافت می‌شوند و بیشتر آن‌ها مانند کلامیدوموناس گیاهانی تک‌سلولی‌اند. جلبک‌های قهوه‌ای تقریباً ً شامل تمامی جلبک‌ها بوده و بیشتر آن‌ها از نظر اندازه نیز بزرگند.

اشنه دریایی غول پیکر، طویل‌ترین و زودرشدترین علف دریایی است. این گیاه که در سواحل کالیفرنیا یافت می‌شود در یک فصل می‌تواند به طول ۹۱ متر (۳۰۰ پا) رشد کند. از دیگر نمونه‌های جلبک می‌توان به علف دریایی قرمز و علف صخره و کاهوی دریایی اشاره کرد.

واژه[ویرایش]

واژهٔ جلبک از دو بخش درست شده‌است: جل + بک. بخش نخست بمعنی پوشش یا پارچه و بخش دوم بمعنی قورباغه. پس معنی واژگانی جلبک جامه یا پناهگاه یا استتارگاه قورباغه می‌تواند باشد.[۴] واژهٔ مازندرانی وک‌لو یا وک‌لیس نیز دقیقاً به همین معنی است: جایگاه قورباغه.

جلبک صخره[ویرایش]

این جلبک در طول خط ساحلی بین موج‌های بلند و کوتاه رشد می‌نماید و توسط زایده‌ای دکمه مانند به نام قسمت نگه دارنده، خود را به صخره‌ها قلاب می‌کند و دارای برگ ساقه‌های قهوه‌ای زیتونی که دارای شناورهای پر شده از هوا است در موج‌های کوتاه برگ ساقه‌ها روی صخره‌ها و موج‌ها پهن می‌شوند در موج‌های بلند توسط شناور روی سطح آب شناور می‌گردند و به صورت لایه‌ای ضخیم گسترش می‌یابند علف‌های صخره‌ای بر روی نوک برگ ساقه‌های خود هاگ تولید می‌کنند این هاگ‌ها در حالیکه هنوز به گیاه متصلند ساختارهایی را تشکیل می‌دهند که سلول‌های نر و ماده را درون آب می‌ریزد.

جلبک‌های سبز[ویرایش]

بسیاری از جلبک‌های سبز تک سلولی اند و در آب شیرین زندگی می‌کنند؛ بعضی دیگر پرسلولی بوده و در آب شور زندگی می‌کنند. بسیاری از پلانکتون‌های میکروسکوپی آب شور از جلبک‌های سبز هستند. جلبک‌های سبز میکروسکوپی در خاک‌های مرطوب و حتی درون سلول‌های موجودات دیگر زندگی می‌کنند. این دسته از جلبک‌های سبز به صورتِ هم زیست با روزن داران، که آن‌ها هم از فرمانروی آغازیان هستند، زندگی می‌کنند.
رنگیزه‌های فتوسنتزیِ جلبک‌های سبز همانند رنگیزه‌های کلروپلاستی گیاهان است. بیشترِ جلبک‌های سبز هر دو نوع تولید مثل جنسی و غیر جنسی را دارند.

کاهوی دریایی[ویرایش]

کاهوی دریایی علی‌رغم نامش، یک جلبک سبز است نه یک گیاه گلدار. در آب‌های کم عمق رشد می‌کند و اغلب در جاهایی که جریان آب به زور وارد دریا می‌شوند، یافت می‌گردد. برگ‌های ساقه‌ای سبز رنگ باریک و نیمه شفاف هستند و در جریان‌های آرام به اطراف تکان می‌خورند مانند بسیاری دیگر از علف‌های دریایی کاهوی دریایی چرخه زندگی پیچیده‌ای دارد که شامل دو شکل دو شکل گیاهی مختلف یا دو نسل است.

جلبک‌های قرمز[ویرایش]

جلبک‌های قرمز موجوداتی پرسلولی هستند که در آب‌های گرم اقیانوس‌ها زندگی می‌کنند. این جلبک‌ها به علت داشتن رنگیزه‌های فیکوسیانین (سبز مایل به آبی) و فیکواریترین (قرمز)، به رنگ‌های بنفش، سبز زیتونی، ارغوانی و صورتی و غیره دیده می‌شوند. رنگیزه‌های این جلبک‌ها برای جذب امواج نوری در اعماق دریا به روشی مناسب سازماندهی شده‌است و آن‌ها قادرند در اعماق دریا به راحتی زیست کنند. در دیواره سلولی بعضی از این جلبک‌ها کربنات کلسیم وجود دارد. از بعضی از جلبک‌های قرمز برای تهیه آگار استفاده می‌شود. چرخه زندگی جلبک‌های قرمز پیچیده بوده و معمولاً از نوع تناوب نسل است. از بعضی جلبک‌های قرمز به عنوان منبع غذایی سرشار از پروتئین استفاده می‌کنند.

جلبک‌های قهوه‌ای[ویرایش]

کِلپ‌ها که نوعی جلبک قهوه‌ایاند، از طویل‌ترین موجودات روی زمین هستند.

جلبک‌های قهوه‌ای نیز پر سلولی هستند و در دریاها زندگی می‌کنند. کِلپها که بزرگترین آغازیان پرسلولی اند و طول آن‌ها به به چند متر هم می‌رسد، از جلبک قهوه‌ای هستند. چرخه زندگی همه جلبک‌های قهوه‌ای دارای تناوب نسل است.


سیانوباکتر




گلوکوفیتاs



Rhodoplasts

جلبک قرمز



ناجورتاژکان




Cryptophytes



Haptophytes




Chloroplasts

Euglenophytes





سبزتبارانs




سنگ‌خزه‌تبارانs



رویان‌داران





Chlorarachniophytes






جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. گاوآب واژه یاب
  2. روزنامه اطلاعات: بخش اطلاعات علمی. ۷۵. پی‌درپی ۳۷۹. شماره ۶.
  3. گیاهان بی‌گل / مترجم احد اشگریز. تبریز. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی. ناشر: حکمت. [‭[؟۱۳۶ ‬.
  4. سرواژهٔ جلبک در فرهمگ عمید
  • دانشنامهٔ رشد.
  • گروه مؤلفان. «فصل ۱۰:آغازیان». در زیست‌شناسی دورهٔ پیش‌دانشگاهی. چاپ یازدهم. تهران: شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، ۱۳۹۱. صفحه ۲۲۵ و ۲۲۸ و ۲۳۲ و ۲۳۳.


This page is based on a Wikipedia article written by contributors (read/edit).
Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.

Destek